21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 01:56
Фан ва таълим 👁 2,769

ТАЪЛИМ-ТАРБИЯ ЖАРАЁНИДАГИ БЎШЛИҚЛАР: УЛАР ҚАНДАЙ БАРТАРАФ ЭТИЛАДИ?

ТАЪЛИМ-ТАРБИЯ ЖАРАЁНИДАГИ БЎШЛИҚЛАР: УЛАР ҚАНДАЙ БАРТАРАФ ЭТИЛАДИ?

Биз биламизки, таълим-тарбия жараёнидаги бўшлиқ – бу таълим сифатига салбий таъсир этувчи омиллар натижасида ўқувчилар билимида пайдо бўлган узилишлар, ўзлаштирилмай қолган билим, кўникма ва малака элементларидир. Бу биз, таълим соҳаси ходимларини доимо ўйлантириб келаётган муаммолардан бири ҳисобланади. Хўш, шундай экан, бўшлиқлар қачон намоён бўлади?  

Бундай бўшлиқлар асосан фан ўқитувчилари томонидан ўтказилган назорат иши, мактаб маъмурияти томонидан ўтказилган ички назорат жараёнида, туман, шаҳар ХТМФМТТЭБ ҳамда ҳудудий бошқармалар, халқ таълими вазирлиги томонидан ўтказилган ташқи мониторинг ва ўқувчиларнинг турли хилдаги кўрик-танловлардаги иштироки жараёнларида юзага келади. Демак, ҳар бир педагог ёки мактаб раҳбарияти ташқи мониторинг жараёнини кутмасдан, ички назорат ишларидан кейин хатолар устида ишлашга алоҳида эътибор қаратиши зарур.

Таълим сифатига салбий таъсир қиладиган юқоридаги каби омилларни аниқлаш усуллари ҳам мавжуд. Яъни, мактаб раҳбарлари ва уларнинг ўринбосарларидан, ўқувчилардан, ўқитувчилардан олинган анкета сўровномаларини таҳлил қилиш, ўқувчилар ўртасида тест синовлари ёки ёзма ишлар ҳамда ўқитувчилар ўртасида тест  синовлари ўтказиш орқали салбий таъсир қилувчи омилларни бартараф этиш мумкин.

Таълим сифатига салбий таъсир этувчи энг асосий омилларни эсдан чиқармаслигимиз зарур.

Булар – ўқитувчининг касбий  тайёргарлик даражаси ва касб маҳоратининг талаб даражасида эмаслиги, АКТ воситаларидан мунтазам равишда фойдаланмаслиги ёки айрим фанлар бўйича мутахассисларнинг етишмаслигидир. Бундан ташқари, мактабларда катта маблағлар ҳисобига яратилган шарт-шароит ва моддий–техника базасидан самарали фойдаламаслик, мактабда таълим-тарбия жараёни ва фан услуб бирлашмаси, услубият кенгашлари фаолияти яхши ташкил этилмаганлиги, ўқувчиларнинг таълим олишлари учун оилада назорат етарли эмаслиги ҳам юқоридаги каби салбий таъсир этувчи омиллардандир. Таълим сифатига салбий таъсир этувчи энг асосий омиллар ўрганилиб, таҳлил қилинганда, ўқитувчиларнинг илғор иш тажрибалари аниқланиб, оммалаштирилмаганлиги, дарс жараёнида замонавий АКТ дан фойдаланишни тўғри йўлга қўймаганлиги, мактаб раҳбарлари томонидан ташқи ва ички мониторинг натижалари таҳлил этилмай, янги педагогик технологиялардан фойдаланмаслик ҳолатлари  маълум бўлди. Ўқитувчилардан олинган сўровномалар натижасига кўра, ўқитувчилар ўз фани бўйича илғор иш тажрибалари ва янгиликларни билмаслиги, замонавий АКТдан, бўшлиқларни тўлдириш бўйича фанлар кесимида тавсиялардан, илғор педагогик технологиялардан, электрон дарслик, виртуал лабораториялардан фойдаланмаслиги аниқланди.

Таълим муассасасида соғлом муҳитни шакллантиришда энг аввало, мактаб раҳбариятининг адолатли ёндашуви ва самарали бошқаруви ўта муҳим аҳамият касб этади. Ўқувчиларнинг шахсий қобилиятлари, ўқитувчиларнинг касбий маҳоратлари ҳурмат қилиниши, жамоатчилик билан самарали ҳамкорликнинг йўлга  қўйилганлиги, оила-маҳалла-таълим муассасалари ҳамкорлиги доирасида ўтказиладиган тарбиявий тадбирлар, давра суҳбатлари самарали натижалар беради.

Бу вазифаларни амалга ошириш бизни, шубҳасиз, ўз келажагимизнинг ҳақиқий бунёдкорига айлантиради. Бизнинг ҳалқимиз ҳамиша эртанги кунига катта умид билан қарайди. Шу маънода ўз фарзандининг бахтли, саодатли, билимли, касб-ҳунарли, юксак маънавиятга эга бўлиб етишишини истайди. Орзу-умидлар, улуғвор режалар рўёби учун эса фақат истакнинг ўзи етарли эмас. Бунинг учун ҳар биримизнинг қалбимизда чинакам фидойилик билан эл-у юртга муҳаббат туйғуси уйғунлашиб кетмоғи керак.

Фурсатдан фойдаланиб барча ҳамкасбларимни, она Ватан келажаги бўлган ўқувчи-ёшларни мустақиллигимизнинг шонли 25 йиллиги ва Билимлар куни байрамлари билан табриклайман. Юртимиз тинч, осмонимиз мусаффо, фарзандларимиз баркамол, хонадонларимиз ҳамиша обод бўлсин!

Равшан ХАЛМУРАТОВ,

туман ХТМФМТТЭБ ҳузуридаги Давлат таълим стандартларига риоя этиш мониторингини услубий таъминлаш кичик гуруҳи раҳбари, Халқ депутатлари туман Кенгаши  депутати.

(Фото - http://karsu.uz)

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026