ҚАЙНОНАЛАР БИЛАН КЕЛИНЛАР ОРАСИДАГИ ОДОБ ҲАҚИДА

Исломий адабиётларда илм эзгуликлари ҳақида кўп нарса ёзилган. Унда "ҳар нарсани  ўзингга раво кўрсанг, уни бошқага ҳам раво кўр” деган  ҳадис бор. Келинлар ҳақида сўз кетганда, бу қоидани хотирада тутиш лозим бўлгани учун сўз бошида уни зикр этдик. Ўзаро жанжал, келишмовчилик бўлган уйда қирқ кун барокат ва роҳат бўлмаслиги ҳаммага маълумдир. Қайноналар уй ичида ҳаммадан кўп бўладиган ҳурматли кишилар бўлганликлари учун ўзларининг билганлари ва тадбирлари билан келинларини яхши одатларга, қиз болаларни эса гўзал одобларга ўргатмоқлари лозимдир. Борди-ю, улар бунинг аксини қилсалар, уларга жабру зулм қилган бўладилар, бу эса айб ва гуноҳ саналади. Тасаввур қилинг, кўзингиз нури каби кўриб ўстираётган қизларингиз сизнинг тарбиянгиздан айрилиб, бир куни бошқа хонадонга ва феълини билмаган  кишилар орасига келин бўлиб кетадилар. Шу қизларингизнинг бахтли ҳаёт, роҳатли умр кечиришларини кўрсангиз – қувонасиз, агар қизингизни оёқ остида, зулм-у жафо ичида кўрсангиз – қайғурасиз. Шундай эмасми?!

Шунинг учун ботиниб айтадиганимиз, азиз қайноналар, сизга келин бўлиб тушганлар ҳам бировларнинг кўз қорасидир. Улар ҳам сизнинг қизингиз каби қизларининг роҳатда умр кўришларини истайдилар, хунук ҳолатларни кўришга ҳеч рози эмаслар. Шунинг учун сиз қайноналар, ўзингиз хуш кўрган, севган нарсани биров ҳам севмоғини ўрганингиз. Баъзи бир қайноналар борки, келинларини ҳар вақт хўрлайдилар, уларнинг қилган ишларидан, айтган сўзларидан айб топиб туради, фурсат келганда ўғилларига ёмонлаб, келингинани ёмон кўрсатишга тиришадилар. Сўнгра ўғлининг хотинидан ажралишини талаб қиладилар, ажралмаса, алоҳида яшагин, деб талаб қўядилар.

Емоқ, ичмоқ борасида ҳам кўп азоб берадилар. Натижада ўринсиз равишда бир оиланинг бахти дарз кетади, ўғил билан келин ораларига душманлик тушади. Ҳаётлари таъмсиз, дунёлари лаззатсизланади, охири бу оила аҳли тарқалиб, хонавайрон бўлади. Холбуки, бу қайнонанинг хулқсизлигидан бошқа нарса эмас. Бундай қайноналар инсонга берилган беш кунлик умрда чечак отмоққа, мева бермоққа ҳозирланган ёшларнинг умрларига доғ тушириб, роҳатларига заҳар соладилар. Аммо яхши қайноналарни ҳар ким мақташ билан бирга, раҳмат ила ёдлаб ҳам турадилар. Бошқаларга ибрат-у ўрнак этиб кўрсатадилар.

Қайноналарга шафқат-у марҳаматли бўлмоқ лозим бўлгани каби, келинларга ҳам ўзларининг қайноналарига итоат этмоқ, хизмат қилмоқ гўзал ишлардан саналади. Қайси она ўз жигаргўшасининг жуфти-ҳалолига ёмонликни раво кўради. Ахир келин, жонидан азиз бўлган невараларининг онаси, ўғлининг бахти-ку. Баъзи бир келинларга қайнонанинг ўргатиб туриши, назорати ёқмайди. Ҳаётда ҳали тажрибасиз бўлса-да, ўзим билган йўлдан юрсам, дейди. Келганига ҳеч қанча ўтмай, "ҳокимиятни” қўлга олгиси, эрини тамоман ўзиники қилиб олгиси келади.  Ахир "қайнонали келин қар-қара келин, қайнонасиз келин масхара келин”, деган ҳикматли ибора бекорга айтилмаган. Жуда кўп ҳолатларда келиннинг билағонлигидан оилавий низолар келиб чиқади. Қайнона тарбиясини кўрган келин ҳаётда ҳеч қачон қоқилмайди. Қайнона ҳам келинга мисоли она. Оналар эса ҳеч қачон фарзандларига ёмонликни раво кўрмайди. Бу сўзни азиз келинжонларимиз бир умр унутмасликлари лозимдир.

Шундай қилиб, яхши хизматлар қилиб, хуш хулқлари билан қайноналаридан дуо олган келинларга бир кун келиб, ўз келинлари ҳам шундай хизмат қиладилар. "Хизмат қилган, ҳурмат кўрур”, деганлар. Аксинча қайноналарига азият етказса, хизмат қилмаса, итоат этмаса, гапига гап қайтарса, ўз вақтида уй ишларини бажармаса, келинжонларимиз хато қилган бўлади. Хуллас, қайноналарига нимани раво кўрган бўлишса, бир куни ўз келинидан қайтади.