QAYNONALAR BILAN KELINLAR ORASIDAGI ODOB HAQIDA
Islomiy adabiyotlarda ilm ezguliklari haqida köp narsa yozilgan. Unda "har narsani özingga ravo körsang, uni boşqaga ham ravo kör” degan hadis bor. Kelinlar haqida söz ketganda, bu qoidani xotirada tutiş lozim bölgani uçun söz boşida uni zikr etdik. Özaro janjal, kelişmovçilik bölgan uyda qirq kun barokat va rohat bölmasligi hammaga maʼlumdir. Qaynonalar uy içida hammadan köp böladigan hurmatli kişilar bölganliklari uçun özlarining bilganlari va tadbirlari bilan kelinlarini yaxşi odatlarga, qiz bolalarni esa gözal odoblarga örgatmoqlari lozimdir. Bordi-yu, ular buning aksini qilsalar, ularga jabru zulm qilgan böladilar, bu esa ayb va gunoh sanaladi. Tasavvur qiling, közingiz nuri kabi körib östirayotgan qizlaringiz sizning tarbiyangizdan ayrilib, bir kuni boşqa xonadonga va feʼlini bilmagan kişilar orasiga kelin bölib ketadilar. Şu qizlaringizning baxtli hayot, rohatli umr keçirişlarini körsangiz – quvonasiz, agar qizingizni oyoq ostida, zulm-u jafo içida körsangiz – qayğurasiz. Şunday emasmi?!
Şuning uçun botinib aytadiganimiz, aziz qaynonalar, sizga kelin bölib tuşganlar ham birovlarning köz qorasidir. Ular ham sizning qizingiz kabi qizlarining rohatda umr körişlarini istaydilar, xunuk holatlarni körişga heç rozi emaslar. Şuning uçun siz qaynonalar, özingiz xuş körgan, sevgan narsani birov ham sevmoğini örganingiz. Baʼzi bir qaynonalar borki, kelinlarini har vaqt xörlaydilar, ularning qilgan işlaridan, aytgan sözlaridan ayb topib turadi, fursat kelganda öğillariga yomonlab, kelinginani yomon körsatişga tirişadilar. Söngra öğlining xotinidan ajralişini talab qiladilar, ajralmasa, alohida yaşagin, deb talab qöyadilar.
Yemoq, içmoq borasida ham köp azob beradilar. Natijada örinsiz ravişda bir oilaning baxti darz ketadi, öğil bilan kelin oralariga duşmanlik tuşadi. Hayotlari taʼmsiz, dunyolari lazzatsizlanadi, oxiri bu oila ahli tarqalib, xonavayron böladi. Xolbuki, bu qaynonaning xulqsizligidan boşqa narsa emas. Bunday qaynonalar insonga berilgan beş kunlik umrda çeçak otmoqqa, meva bermoqqa hozirlangan yoşlarning umrlariga doğ tuşirib, rohatlariga zahar soladilar. Ammo yaxşi qaynonalarni har kim maqtaş bilan birga, rahmat ila yodlab ham turadilar. Boşqalarga ibrat-u örnak etib körsatadilar.
Qaynonalarga şafqat-u marhamatli bölmoq lozim bölgani kabi, kelinlarga ham özlarining qaynonalariga itoat etmoq, xizmat qilmoq gözal işlardan sanaladi. Qaysi ona öz jigargöşasining jufti-haloliga yomonlikni ravo köradi. Axir kelin, jonidan aziz bölgan nevaralarining onasi, öğlining baxti-ku. Baʼzi bir kelinlarga qaynonaning örgatib turişi, nazorati yoqmaydi. Hayotda hali tajribasiz bölsa-da, özim bilgan yöldan yursam, deydi. Kelganiga heç qança ötmay, "hokimiyatni” qölga olgisi, erini tamoman öziniki qilib olgisi keladi. Axir "qaynonali kelin qar-qara kelin, qaynonasiz kelin masxara kelin”, degan hikmatli ibora bekorga aytilmagan. Juda köp holatlarda kelinning bilağonligidan oilaviy nizolar kelib çiqadi. Qaynona tarbiyasini körgan kelin hayotda heç qaçon qoqilmaydi. Qaynona ham kelinga misoli ona. Onalar esa heç qaçon farzandlariga yomonlikni ravo körmaydi. Bu sözni aziz kelinjonlarimiz bir umr unutmasliklari lozimdir.
Şunday qilib, yaxşi xizmatlar qilib, xuş xulqlari bilan qaynonalaridan duo olgan kelinlarga bir kun kelib, öz kelinlari ham şunday xizmat qiladilar. "Xizmat qilgan, hurmat körur”, deganlar. Aksinça qaynonalariga aziyat yetkazsa, xizmat qilmasa, itoat etmasa, gapiga gap qaytarsa, öz vaqtida uy işlarini bajarmasa, kelinjonlarimiz xato qilgan böladi. Xullas, qaynonalariga nimani ravo körgan bölişsa, bir kuni öz kelinidan qaytadi.
Öktam QURBONIYaZOV,
"Nöğoy eşon bobo” jomeʼ masjidi imom xatibi.
(Foto - http://uza.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶