Кашандалик – иллат, унинг олдини олиш эса долзарб масала

Тамаки чекиш – инсон учун энг зарарли ва xавфли одат ҳисобланади. Аммо, айримлар чекиш ақлий қобилиятни оширади деб нотўғри фикрлайдилар. Бутунжаҳон Соғлиқни сақлаш ташкилоти томонидан пассив наркотик, деб эълон қилинган сигарет таркибидаги 196 хил заҳарли модданинг 14 таси гиёҳвандлик моддаларидир.

* Ер юзи аҳолисининг 4/1 қисми, яъни 1,3 миллиард киши чекувчидир.
* Кунига бир дона сигарет чеккан инсоннинг умри 5-6 дақиқага қисқаради.
* Кунига ўн донадан кўпроқ тамаки чеккан кишилар орасида саратон касаллиги 8 марта кўп учрайди.
* Ҳар йили дунёда чекиш оқибатида юзага келган касалликлардан 2,5 миллион киши ҳаётдан кўз юмади.

Инсон биринчи марта чекканда, ўзида ноxуш ҳолатлар, яъни, бош айланиши ва оғриғи, кўнгил айниши ва умумий ҳолсизликни сезади. Бу ҳолатларга кўниккан одам сурункали чекувчига айланиб боради. Тамаки бош мия фаолиятига таъсир этиб, нерв ҳужайралари фаолиятини сусайтиради. Шунингдек, чекиш юрак-қон томир касалликларига олиб келувчи омиллардан биридир. Никотин сурункали бронxит, «кашанда йўтали» ва саратон касаллигини чақиради. 100 грамм тамаки ёнганида 5-7 грамм никотин ажралиб чиқади ҳамда у 20 сония давомида қонга тушиб, марказий ва периферик асаб тизимига фаол таъсир қилади.
Тамаки барглари ўта заҳарли бўлган полоний – 210 радиоактив моддасини ҳаводан ажратиб, сўриб олади. Кейинчалик улар қуритилгач, бу модданинг зичлиги янада ошиб, чекувчининг ўпка, буйрак ҳамда жигарида аста-секин тўпланади. Ис гази эса қон томирларида xолестериннинг тўпланишига сабаб бўлиб, тўқималарнинг кислород билан таъминланиши ёмонлаша боради. Натижада, организмда турли касалликлар, жумладан, саратон, ўпка сили, оғиз, лаб, тил, кичик тил, ҳазм қилиш ва нафас олиш аъзоларининг яллиғланиши касалликлари пайдо бўлади.
Бутунжаҳон Соғлиқни сақлаш ташкилотининг ташаббуси билан 1980 йил 31 майдан бошлаб ушбу сана дунёда тамаки чекишга қарши кураш куни деб эълон қилинди.
Мамлакатимизда ҳам чекишга қарши кураш оммавий тус олган. Айниқса, ёшлар ўртасида чекишнинг зарарли оқибатлари ҳақида олиб борилаётган тарғибот-ташвиқот ишлари ижобий натижа бермоқда. 2011 йил 5 октябрда «Алкоголь ва тамаки маҳсулотларининг тарқатилиши ҳамда истеъмол қилинишини чеклаш тўғрисида»ги қонун қабул қилинди. Қонуннинг 13-моддасида алкоголь ва тамаки махсулотларини 20 ёшга тўлмаган шахсларга, таълим, спорт ва диний муассасалардан 500 метрдан кам бўлмаган радиусда жойлашган савдо объектлари томонидан реализация қилиш мумкин эмаслиги белгилаб қўйилган. Ушбу қоида аҳоли, айниқса, ёшлар онгига соғлом турмуш тамойилларини чуқур сингдириш, фуқаролар репродуктив саломатлигини муҳофаза қилиш, жисмонан ва руҳий жиҳатдан соғлом, баркамол авлодни вояга етказиш борасида олиб борилаётган саъй-ҳаракатларга ҳамоҳанглиги билан аҳамиятлидир.
Вилоятимизда ҳам Бутунжаҳон чекишга қарши кураш куни олдидан вилоят, шаҳар ва туман ҳокимликлари, «Камолот» ЁИҲ, «Маҳалла» хайрия жамоат фонди ҳамда қатор нодавлат нотижорат ташкилотлар билан ҳамкорликда жойларда «Биз чекишга қаршимиз», «Соғлом турмуш тарзини ёқлаймиз» деб номланган акциялар ўтказилмоқда.

Одил ҚАМАРОВ.