Амударёда ёшларнинг касбий таълими ва бандлиги масалалари ўрганилди

Касб-ҳунар таълимини ишлаб чиқариш эҳтиёжларига яқинлаштириш, ёшларга меҳнат бозорида қадрланадиган малака бериш йўналишидаги ислоҳотлар сўнгги йилларда янги босқичга кўтарилган бўлиб, ҳар бир ҳудуднинг иқтисодий салоҳияти кўп жиҳатдан ўша ерда тайёрланаётган ўрта бўғин мутахассисларининг билим даражаси ва амалий кўникмалари билан белгиланади. Шу боис таълим масканларининг бугунги ҳолатини ўрганиш доимий эътибордаги масала саналади.

Қорақалпоғистон Республикасининг қишлоқ хўжалиги ва ишлаб чиқариш соҳалари ривожланиб бораётган туманларида ёшларни касб-ҳунарга йўллаш, уларнинг мустақил ҳаётга тайёргарлигини кучайтириш ҳамда бандлигини таъминлаш масалалари маҳаллий раҳбарият фаолиятининг устувор йўналишларидан бирига айланган. Амударё туманида бу вазифа таълим муассасалари билан бевосита мулоқот асосида олиб борилмоқда.

Шу мақсадда туман ҳокими Собир Хўжаметов бошчилигидаги раҳбарлар 3-сонли муҳандислик техникумида таҳсил олаётган ёшлар билан учрашди ҳамда таълим масканининг жорий фаолиятини ўрганди. Ташрифдан кўзланган мақсад техникумдаги таълим жараёнини жойида кўриш, ёшларнинг эҳтиёж ва талабларини бевосита уларнинг ўзидан эшитишдан иборат бўлди.

Ташриф чоғида раҳбарлар муассасанинг бугунги иш суръати, ўқув жараёнининг ташкил этилиши, ўқувчилар учун яратилган шарт-шароитлар ҳамда касбий тайёргарлик йўналишлари билан яқиндан танишдилар. Бундай ташрифлар ҳисоботлардаги кўрсаткичларни эмас, таълимнинг амалдаги манзарасини кўриш имконини бериши билан аҳамиятлидир.

Муассасада тикувчилик, пазандачилик, электропайвандлаш, ветеринария, спорт, автомобил бошқаруви ҳамда компьютер саводхонлиги каби қатор йўналишлар бўйича ёшларга касб-ҳунар ўргатилмоқда, ўқув режалари эса назарий билим билан амалий кўникмани бирга шакллантиришга қаратилган. Ҳар бир йўналишда таълим олаётган ёшлар ўз касбининг асосий талабларини босқичма-босқич ўзлаштириб боради.

Айтиш жоизки, саналган йўналишлар ўзининг амалий аҳамияти, меҳнат фаолиятининг турли соҳаларида қўлланиши ҳамда ёшларнинг келгусида бандлигини таъминлашга хизмат қилиши билан муҳим, зеро уларнинг кўпчилиги кундалик хизмат кўрсатиш ва ишлаб чиқариш эҳтиёжлари билан бевосита боғлиқдир.

Учрашув давомида ўқувчилар билан самимий мулоқот қилиниб, уларнинг фикр-мулоҳазалари, таклифлари ва келгусидаги режалари тингланди. Суҳбатнинг очиқ шаклда ўтиши ёшларга ўз қарашларини эркин баён этиш, ўзларини қизиқтирган саволларни бевосита раҳбарларга йўллаш имконини берди.

Шу билан бирга, ёшларнинг сифатли таълим олиши, касбий маҳоратини ошириши ҳамда амалий машғулотлар жараёнида зарур тажриба тўплаши учун мавжуд имкониятлар муҳокама қилинди, айрим таклифлар эса алоҳида кўриб чиқилди. Чунки касб ўрганишда амалиёт соати қанча кўп бўлса, ёшнинг иш ўрнига мослашиши шунча енгил кечади.

Мулоқот жараёнида таълим муассасасида учраётган муаммо ва камчиликларни ўрганиш, уларни бартараф этиш ҳамда ёшларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш юзасидан фикр алмашилди. Айниқса, ўқувчиларнинг ўзи кўрсатган камчиликлар таълим муҳитини яхшилашда энг ишончли йўриқнома бўлиб хизмат қилади.

Маълумот ўрнида айтиш жоизки, Амударё муҳандислик техникуми ёшларнинг касбий таълим олиши учун зарур инфратузилмага эга масканлардан бири бўлиб, унинг умумий қуввати 936 ўринни ташкил этади. Шунингдек, бу ерда ўқувчилар учун 100 ўринли ётоқхона ва 100 ўринли ошхона мавжуд.

Таълим сифатини таъминлашда педагог кадрларнинг тажрибаси ва салоҳияти муҳим ўрин тутади. Айни пайтда техникумда жами 45 нафар педагог ходим фаолият юритмоқда. Устозлар сафида 2 нафар бош ўқитувчи, 5 нафар етакчи ўқитувчи, 10 нафар катта ўқитувчи, 16 нафар олий маълумотли ўқитувчи ҳамда 6 нафар ишлаб чиқариш таълими устаси бор бўлиб, бу кўрсаткичлар касб ўрганаётган ёшлар билан ишлашда тажриба ва малаканинг уйғунлигидан далолат беради.

Ушбу жамоа ёшларнинг назарий билимларини мустаҳкамлаш, касбий кўникмаларини ривожлантириш ва амалий фаолиятга тайёрлашда муҳим ўрин тутади. Устознинг амалий тажрибаси ўқувчига китобдан олинмайдиган кўникмаларни беради, бу эса касбий тайёргарликнинг асосини ташкил этади.

Техникумда 16 та йўналиш бўйича жами 586 нафар ўқувчи кундузги, сиртқи ва дуал таълим шаклларида таҳсил олмоқда. Таълимнинг турли шакллари ёшларнинг билим олиш имкониятларини кенгайтириш, назарий тайёргарликни амалий тажриба билан уйғунлаштиришга хизмат қилади. Хусусан, сиртқи таълим ишлаб чиқаришда банд бўлган ёшларга ўқишни давом эттириш имконини беради.

Дуал таълим шакли эса касб ўрганаётган ёшлар учун алоҳида аҳамият касб этади, чунки касбий билимларни амалий фаолият билан уйғунлаштириш ўқувчининг келгусида меҳнат жамоасига мослашиши ва ўз касбига оид вазифаларни мустақил бажаришига замин яратади.

Бундан ташқари, дуал таълимда ўқиган ёшлар иш берувчиларнинг талабларини таҳсил даврида ҳис қилади, ишлаб чиқариш муҳитидаги тартиб-қоидаларга кўникади ва муассасани тамомлагач, меҳнат бозори эҳтиёжига жавоб берадиган мутахассис сифатида шаклланиш имконига эга бўлади. Таъкидлаш керакки, бу усул ўқув дастури билан иш жойи ўртасидаги масофани қисқартиради.

Техникум маълумотларига кўра, 2024–2025 ўқув йилида 97 нафар ўқувчи таълим муассасасини тамомлаган. Уларнинг 25 нафари суҳбат асосида олий таълим муассасаларига иккинчи босқичдан қабул қилинган, 10 нафари тадбиркорлик фаолиятини бошлаган, 62 нафарининг эса ўз мутахассислиги ёки унга яқин касблар бўйича бандлиги таъминланган.

Жорий ўқув йилида техникумни учта мутахассислик бўйича 125 нафар битирувчи тамомлайди. Қайд этиш жоизки, ана шу битирувчиларнинг келгусидаги фаолияти муассасада берилаётган билим ва кўникмаларнинг меҳнат бозоридаги эҳтиёжга қанчалик мос келаётганини кўрсатувчи асосий ўлчов бўлиб қолади.

Касб эгаллаган, ўз меҳнатига ишонган ва келажагига аниқ мақсад билан интилаётган ёшлар ҳар қандай ҳудуднинг бебаҳо бойлиги саналади. Уларга яратилган шароит, кўрсатилган эътибор ва амалий ёрдам эса эртанги тараққиёт учун қўйилган мустаҳкам пойдевор вазифасини ўтайди. Шу маънода касб-ҳунар таълимига қаратилган эътибор узоқ муддатли натижа берадиган йўналишлардан биридир.

Техникумда ўзлаштирилган ҳар бир кўникма йиллар ўтиб муайян касб, доимий иш ва барқарор даромадга айланади, ёшлар учун очилган имкониятнинг асл баҳоси ҳам ана шу натижа билан ўлчанади. Бугун синфхонада ва устахонада тўпланган тажриба эртага ҳудуд иқтисодиётининг жонли кучига айланади.

Чарос Арслонова, туман ҳокимлигининг Ахборот хизмати раҳбари.