Amudaryoda yoşlarning kasbiy taʼlimi va bandligi masalalari örganildi

Kasb-hunar taʼlimini işlab çiqariş ehtiyojlariga yaqinlaştiriş, yoşlarga mehnat bozorida qadrlanadigan malaka beriş yönalişidagi islohotlar sönggi yillarda yangi bosqiçga kötarilgan bölib, har bir hududning iqtisodiy salohiyati köp jihatdan öşa yerda tayyorlanayotgan örta böğin mutaxassislarining bilim darajasi va amaliy könikmalari bilan belgilanadi. Şu bois taʼlim maskanlarining bugungi holatini örganiş doimiy eʼtibordagi masala sanaladi.

Qoraqalpoğiston Respublikasining qişloq xöjaligi va işlab çiqariş sohalari rivojlanib borayotgan tumanlarida yoşlarni kasb-hunarga yöllaş, ularning mustaqil hayotga tayyorgarligini kuçaytiriş hamda bandligini taʼminlaş masalalari mahalliy rahbariyat faoliyatining ustuvor yönalişlaridan biriga aylangan. Amudaryo tumanida bu vazifa taʼlim muassasalari bilan bevosita muloqot asosida olib borilmoqda.

Şu maqsadda tuman hokimi Sobir Xöjametov boşçiligidagi rahbarlar 3-sonli muhandislik texnikumida tahsil olayotgan yoşlar bilan uçraşdi hamda taʼlim maskanining joriy faoliyatini örgandi. Taşrifdan közlangan maqsad texnikumdagi taʼlim jarayonini joyida köriş, yoşlarning ehtiyoj va talablarini bevosita ularning özidan eşitişdan iborat böldi.

Taşrif çoğida rahbarlar muassasaning bugungi iş surʼati, öquv jarayonining taşkil etilişi, öquvçilar uçun yaratilgan şart-şaroitlar hamda kasbiy tayyorgarlik yönalişlari bilan yaqindan tanişdilar. Bunday taşriflar hisobotlardagi körsatkiçlarni emas, taʼlimning amaldagi manzarasini köriş imkonini berişi bilan ahamiyatlidir.

Muassasada tikuvçilik, pazandaçilik, elektropayvandlaş, veterinariya, sport, avtomobil boşqaruvi hamda kompyuter savodxonligi kabi qator yönalişlar böyiça yoşlarga kasb-hunar örgatilmoqda, öquv rejalari esa nazariy bilim bilan amaliy könikmani birga şakllantirişga qaratilgan. Har bir yönalişda taʼlim olayotgan yoşlar öz kasbining asosiy talablarini bosqiçma-bosqiç özlaştirib boradi.

Aytiş joizki, sanalgan yönalişlar özining amaliy ahamiyati, mehnat faoliyatining turli sohalarida qöllanişi hamda yoşlarning kelgusida bandligini taʼminlaşga xizmat qilişi bilan muhim, zero ularning köpçiligi kundalik xizmat körsatiş va işlab çiqariş ehtiyojlari bilan bevosita boğliqdir.

Uçraşuv davomida öquvçilar bilan samimiy muloqot qilinib, ularning fikr-mulohazalari, takliflari va kelgusidagi rejalari tinglandi. Suhbatning oçiq şaklda ötişi yoşlarga öz qaraşlarini erkin bayon etiş, özlarini qiziqtirgan savollarni bevosita rahbarlarga yöllaş imkonini berdi.

Şu bilan birga, yoşlarning sifatli taʼlim olişi, kasbiy mahoratini oşirişi hamda amaliy maşğulotlar jarayonida zarur tajriba töplaşi uçun mavjud imkoniyatlar muhokama qilindi, ayrim takliflar esa alohida körib çiqildi. Çunki kasb örganişda amaliyot soati qança köp bölsa, yoşning iş örniga moslaşişi şunça yengil keçadi.

Muloqot jarayonida taʼlim muassasasida uçrayotgan muammo va kamçiliklarni örganiş, ularni bartaraf etiş hamda yoşlarni har tomonlama qöllab-quvvatlaş yuzasidan fikr almaşildi. Ayniqsa, öquvçilarning özi körsatgan kamçiliklar taʼlim muhitini yaxşilaşda eng işonçli yöriqnoma bölib xizmat qiladi.

Maʼlumot örnida aytiş joizki, Amudaryo muhandislik texnikumi yoşlarning kasbiy taʼlim olişi uçun zarur infratuzilmaga ega maskanlardan biri bölib, uning umumiy quvvati 936-örinni taşkil etadi. Şuningdek, bu yerda öquvçilar uçun 100-örinli yotoqxona va 100-örinli oşxona mavjud.

Taʼlim sifatini taʼminlaşda pedagog kadrlarning tajribasi va salohiyati muhim örin tutadi. Ayni paytda texnikumda jami 45 nafar pedagog xodim faoliyat yuritmoqda. Ustozlar safida 2 nafar boş öqituvçi, 5 nafar yetakçi öqituvçi, 10 nafar katta öqituvçi, 16 nafar oliy maʼlumotli öqituvçi hamda 6 nafar işlab çiqariş taʼlimi ustasi bor bölib, bu körsatkiçlar kasb örganayotgan yoşlar bilan işlaşda tajriba va malakaning uyğunligidan dalolat beradi.

Uşbu jamoa yoşlarning nazariy bilimlarini mustahkamlaş, kasbiy könikmalarini rivojlantiriş va amaliy faoliyatga tayyorlaşda muhim örin tutadi. Ustozning amaliy tajribasi öquvçiga kitobdan olinmaydigan könikmalarni beradi, bu esa kasbiy tayyorgarlikning asosini taşkil etadi.

Texnikumda 16 ta yönaliş böyiça jami 586 nafar öquvçi kunduzgi, sirtqi va dual taʼlim şakllarida tahsil olmoqda. Taʼlimning turli şakllari yoşlarning bilim oliş imkoniyatlarini kengaytiriş, nazariy tayyorgarlikni amaliy tajriba bilan uyğunlaştirişga xizmat qiladi. Xususan, sirtqi taʼlim işlab çiqarişda band bölgan yoşlarga öqişni davom ettiriş imkonini beradi.

Dual taʼlim şakli esa kasb örganayotgan yoşlar uçun alohida ahamiyat kasb etadi, çunki kasbiy bilimlarni amaliy faoliyat bilan uyğunlaştiriş öquvçining kelgusida mehnat jamoasiga moslaşişi va öz kasbiga oid vazifalarni mustaqil bajarişiga zamin yaratadi.

Bundan taşqari, dual taʼlimda öqigan yoşlar iş beruvçilarning talablarini tahsil davrida his qiladi, işlab çiqariş muhitidagi tartib-qoidalarga könikadi va muassasani tamomlagaç, mehnat bozori ehtiyojiga javob beradigan mutaxassis sifatida şakllaniş imkoniga ega böladi. Taʼkidlaş kerakki, bu usul öquv dasturi bilan iş joyi örtasidagi masofani qisqartiradi.

Texnikum maʼlumotlariga köra, 2024–2025 öquv yilida 97 nafar öquvçi taʼlim muassasasini tamomlagan. Ularning 25 nafari suhbat asosida oliy taʼlim muassasalariga ikkinçi bosqiçdan qabul qilingan, 10 nafari tadbirkorlik faoliyatini boşlagan, 62 nafarining esa öz mutaxassisligi yoki unga yaqin kasblar böyiça bandligi taʼminlangan.

Joriy öquv yilida texnikumni uçta mutaxassislik böyiça 125 nafar bitiruvçi tamomlaydi. Qayd etiş joizki, ana şu bitiruvçilarning kelgusidagi faoliyati muassasada berilayotgan bilim va könikmalarning mehnat bozoridagi ehtiyojga qançalik mos kelayotganini körsatuvçi asosiy ölçov bölib qoladi.

Kasb egallagan, öz mehnatiga işongan va kelajagiga aniq maqsad bilan intilayotgan yoşlar har qanday hududning bebaho boyligi sanaladi. Ularga yaratilgan şaroit, körsatilgan eʼtibor va amaliy yordam esa ertangi taraqqiyot uçun qöyilgan mustahkam poydevor vazifasini ötaydi. Şu maʼnoda kasb-hunar taʼlimiga qaratilgan eʼtibor uzoq muddatli natija beradigan yönalişlardan biridir.

Texnikumda özlaştirilgan har bir könikma yillar ötib muayyan kasb, doimiy iş va barqaror daromadga aylanadi, yoşlar uçun oçilgan imkoniyatning asl bahosi ham ana şu natija bilan ölçanadi. Bugun sinfxonada va ustaxonada töplangan tajriba ertaga hudud iqtisodiyotining jonli kuçiga aylanadi.

Çaros Arslonova, tuman hokimligining Axborot xizmati rahbari.