Amudaryoda yoshlarning kasbiy taʼlimi va bandligi masalalari oʻrganildi

Kasb-hunar taʼlimini ishlab chiqarish ehtiyojlariga yaqinlashtirish, yoshlarga mehnat bozorida qadrlanadigan malaka berish yoʻnalishidagi islohotlar soʻnggi yillarda yangi bosqichga koʻtarilgan boʻlib, har bir hududning iqtisodiy salohiyati koʻp jihatdan oʻsha yerda tayyorlanayotgan oʻrta boʻgʻin mutaxassislarining bilim darajasi va amaliy koʻnikmalari bilan belgilanadi. Shu bois taʼlim maskanlarining bugungi holatini oʻrganish doimiy eʼtibordagi masala sanaladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasining qishloq xoʻjaligi va ishlab chiqarish sohalari rivojlanib borayotgan tumanlarida yoshlarni kasb-hunarga yoʻllash, ularning mustaqil hayotga tayyorgarligini kuchaytirish hamda bandligini taʼminlash masalalari mahalliy rahbariyat faoliyatining ustuvor yoʻnalishlaridan biriga aylangan. Amudaryo tumanida bu vazifa taʼlim muassasalari bilan bevosita muloqot asosida olib borilmoqda.

Shu maqsadda tuman hokimi Sobir Xoʻjametov boshchiligidagi rahbarlar 3-sonli muhandislik texnikumida tahsil olayotgan yoshlar bilan uchrashdi hamda taʼlim maskanining joriy faoliyatini oʻrgandi. Tashrifdan koʻzlangan maqsad texnikumdagi taʼlim jarayonini joyida koʻrish, yoshlarning ehtiyoj va talablarini bevosita ularning oʻzidan eshitishdan iborat boʻldi.

Tashrif chogʻida rahbarlar muassasaning bugungi ish surʼati, oʻquv jarayonining tashkil etilishi, oʻquvchilar uchun yaratilgan shart-sharoitlar hamda kasbiy tayyorgarlik yoʻnalishlari bilan yaqindan tanishdilar. Bunday tashriflar hisobotlardagi koʻrsatkichlarni emas, taʼlimning amaldagi manzarasini koʻrish imkonini berishi bilan ahamiyatlidir.

Muassasada tikuvchilik, pazandachilik, elektropayvandlash, veterinariya, sport, avtomobil boshqaruvi hamda kompyuter savodxonligi kabi qator yoʻnalishlar boʻyicha yoshlarga kasb-hunar oʻrgatilmoqda, oʻquv rejalari esa nazariy bilim bilan amaliy koʻnikmani birga shakllantirishga qaratilgan. Har bir yoʻnalishda taʼlim olayotgan yoshlar oʻz kasbining asosiy talablarini bosqichma-bosqich oʻzlashtirib boradi.

Aytish joizki, sanalgan yoʻnalishlar oʻzining amaliy ahamiyati, mehnat faoliyatining turli sohalarida qoʻllanishi hamda yoshlarning kelgusida bandligini taʼminlashga xizmat qilishi bilan muhim, zero ularning koʻpchiligi kundalik xizmat koʻrsatish va ishlab chiqarish ehtiyojlari bilan bevosita bogʻliqdir.

Uchrashuv davomida oʻquvchilar bilan samimiy muloqot qilinib, ularning fikr-mulohazalari, takliflari va kelgusidagi rejalari tinglandi. Suhbatning ochiq shaklda oʻtishi yoshlarga oʻz qarashlarini erkin bayon etish, oʻzlarini qiziqtirgan savollarni bevosita rahbarlarga yoʻllash imkonini berdi.

Shu bilan birga, yoshlarning sifatli taʼlim olishi, kasbiy mahoratini oshirishi hamda amaliy mashgʻulotlar jarayonida zarur tajriba toʻplashi uchun mavjud imkoniyatlar muhokama qilindi, ayrim takliflar esa alohida koʻrib chiqildi. Chunki kasb oʻrganishda amaliyot soati qancha koʻp boʻlsa, yoshning ish oʻrniga moslashishi shuncha yengil kechadi.

Muloqot jarayonida taʼlim muassasasida uchrayotgan muammo va kamchiliklarni oʻrganish, ularni bartaraf etish hamda yoshlarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash yuzasidan fikr almashildi. Ayniqsa, oʻquvchilarning oʻzi koʻrsatgan kamchiliklar taʼlim muhitini yaxshilashda eng ishonchli yoʻriqnoma boʻlib xizmat qiladi.

Maʼlumot oʻrnida aytish joizki, Amudaryo muhandislik texnikumi yoshlarning kasbiy taʼlim olishi uchun zarur infratuzilmaga ega maskanlardan biri boʻlib, uning umumiy quvvati 936-oʻrinni tashkil etadi. Shuningdek, bu yerda oʻquvchilar uchun 100-oʻrinli yotoqxona va 100-oʻrinli oshxona mavjud.

Taʼlim sifatini taʼminlashda pedagog kadrlarning tajribasi va salohiyati muhim oʻrin tutadi. Ayni paytda texnikumda jami 45 nafar pedagog xodim faoliyat yuritmoqda. Ustozlar safida 2 nafar bosh oʻqituvchi, 5 nafar yetakchi oʻqituvchi, 10 nafar katta oʻqituvchi, 16 nafar oliy maʼlumotli oʻqituvchi hamda 6 nafar ishlab chiqarish taʼlimi ustasi bor boʻlib, bu koʻrsatkichlar kasb oʻrganayotgan yoshlar bilan ishlashda tajriba va malakaning uygʻunligidan dalolat beradi.

Ushbu jamoa yoshlarning nazariy bilimlarini mustahkamlash, kasbiy koʻnikmalarini rivojlantirish va amaliy faoliyatga tayyorlashda muhim oʻrin tutadi. Ustozning amaliy tajribasi oʻquvchiga kitobdan olinmaydigan koʻnikmalarni beradi, bu esa kasbiy tayyorgarlikning asosini tashkil etadi.

Texnikumda 16 ta yoʻnalish boʻyicha jami 586 nafar oʻquvchi kunduzgi, sirtqi va dual taʼlim shakllarida tahsil olmoqda. Taʼlimning turli shakllari yoshlarning bilim olish imkoniyatlarini kengaytirish, nazariy tayyorgarlikni amaliy tajriba bilan uygʻunlashtirishga xizmat qiladi. Xususan, sirtqi taʼlim ishlab chiqarishda band boʻlgan yoshlarga oʻqishni davom ettirish imkonini beradi.

Dual taʼlim shakli esa kasb oʻrganayotgan yoshlar uchun alohida ahamiyat kasb etadi, chunki kasbiy bilimlarni amaliy faoliyat bilan uygʻunlashtirish oʻquvchining kelgusida mehnat jamoasiga moslashishi va oʻz kasbiga oid vazifalarni mustaqil bajarishiga zamin yaratadi.

Bundan tashqari, dual taʼlimda oʻqigan yoshlar ish beruvchilarning talablarini tahsil davrida his qiladi, ishlab chiqarish muhitidagi tartib-qoidalarga koʻnikadi va muassasani tamomlagach, mehnat bozori ehtiyojiga javob beradigan mutaxassis sifatida shakllanish imkoniga ega boʻladi. Taʼkidlash kerakki, bu usul oʻquv dasturi bilan ish joyi oʻrtasidagi masofani qisqartiradi.

Texnikum maʼlumotlariga koʻra, 2024–2025 oʻquv yilida 97 nafar oʻquvchi taʼlim muassasasini tamomlagan. Ularning 25 nafari suhbat asosida oliy taʼlim muassasalariga ikkinchi bosqichdan qabul qilingan, 10 nafari tadbirkorlik faoliyatini boshlagan, 62 nafarining esa oʻz mutaxassisligi yoki unga yaqin kasblar boʻyicha bandligi taʼminlangan.

Joriy oʻquv yilida texnikumni uchta mutaxassislik boʻyicha 125 nafar bitiruvchi tamomlaydi. Qayd etish joizki, ana shu bitiruvchilarning kelgusidagi faoliyati muassasada berilayotgan bilim va koʻnikmalarning mehnat bozoridagi ehtiyojga qanchalik mos kelayotganini koʻrsatuvchi asosiy oʻlchov boʻlib qoladi.

Kasb egallagan, oʻz mehnatiga ishongan va kelajagiga aniq maqsad bilan intilayotgan yoshlar har qanday hududning bebaho boyligi sanaladi. Ularga yaratilgan sharoit, koʻrsatilgan eʼtibor va amaliy yordam esa ertangi taraqqiyot uchun qoʻyilgan mustahkam poydevor vazifasini oʻtaydi. Shu maʼnoda kasb-hunar taʼlimiga qaratilgan eʼtibor uzoq muddatli natija beradigan yoʻnalishlardan biridir.

Texnikumda oʻzlashtirilgan har bir koʻnikma yillar oʻtib muayyan kasb, doimiy ish va barqaror daromadga aylanadi, yoshlar uchun ochilgan imkoniyatning asl bahosi ham ana shu natija bilan oʻlchanadi. Bugun sinfxonada va ustaxonada toʻplangan tajriba ertaga hudud iqtisodiyotining jonli kuchiga aylanadi.

Charos Arslonova, tuman hokimligining Axborot xizmati rahbari.