ShOGIRDLAR ARDOFIDAGI USTOZ

Mashhur yunon faylasuflaridan biri Perikl insonlarning hayoti haqida fikr yuritar ekan: “Orqangda qoladigan narsaning toshga oʻyilgani emas, odamlar hayotiga qorishib, ularning koriga yaragani hisob”, — deb uqdiradi. Haqiqatan ham har qanday kishi oʻz hayoti davomida qaysi sohada faoliyat yuritmasin uning jamiyatdagi oʻrni va obroʻsi elga qanday foyda keltirganiga yarasha boʻladi.

Qizilcholi qishlogʻida voyaga yetib, maorif sohasida uzoq yillar yoshlarga taʼlim berib, yurt   koriga yaraydigan koʻplab shogirdlarni tarbiyalab yetishtirgan Ismoil Yusupov ham ana shunday martabaga erishgan insonlardan biri hisoblanadi.

Ismoil Yusupov 1936-yil 25-mayda tumanimizning Qizilcholi qishlogʻida tugʻildi. Dastlabki taʼlimni qishloqdagi 9-maktabda oldi, 7-sinfni bitirgach, Xitoy qishlogʻidagi 2-maktabda oʻqishni davom ettirdi va 10-sinfni 1955-yilda bitirib chiqdi. Uning sinfdoshlaridan elimizning qator dongdor kishilari yetishib chiqdi. Adabiyotshunos olim Norboy Xudoyberganov, oʻqituvchi Mingturgʻan Qaziyev, qishloq xoʻjaligi rivojiga katta hissa qoʻshgan muhandis Abdulla Oʻrozimbetov, jamoa xoʻjaligi raisi Eshimbat Matsafoyev, hisobchi Davlatyor Jabborberganovlar shular jumlasidandir.

Oʻsha davrdagi oʻqituvchilar kamligi va oʻzining yaxshi bilimga ega ekanligi tufayli endi oʻrta maktabni tugatgan Ismoil Yusupov Zarif Nosirov rahbarlik qilayotgan 9-maktabga boshlangʻich sinf oʻqituvchisi qilib tayinlanadi.

1956-yilda esa harbiy xizmatga chaqiriladi. Jismonan baquvvatligi va faol harakatlari tufayli kichik komandirlar tayyorlash kursiga yuboriladi va uni bitirgach, serjant unvonini olib harbiy boʻlinma komandiri, keyinchalik vzvod komandiri oʻrinbosari lavozimlarida xizmat qiladi. 1959-yilda harbiy xizmatdan qaytib keladi, 1960-yilda Nizomiy nomidagi pedagogika oliygohining “Boshlangʻich taʼlim metodikasi” fakultetiga qabul qilinadi va 1965-yilda oʻquv dargohini muvaffaqiyatli tamomlab, qishlogʻidagi 9-maktabga ishga qabul qilinadi. 1966-yildan esa shu maktabning ilmiy boʻlim mudiri lavozimiga tayinlanadi. “Boʻladigan bola boshidan maʼlum”, deganlaridek, yosh boʻlishiga qaramasdan ilgʻor oʻqituvchilar tajribalarini oʻrganish asosida maktabda taʼlim va tarbiya ishlarini yuqori saviyaga koʻtarishga erishadi. Bunga misol tariqasida keyinchalik maktabdagi kadr tanlash borasidagi sinchkovligining natijasi haqida gapirmoqchiman. 1969-yilda 9-maktab oʻrta umumtaʼlim maktabiga aylantirildi. Qoʻshni qishloqdagi maktab sakkiz yillik boʻlgani uchun bir guruh bitiruvchilari 9-maktabga yuboriladi, lekin paxta davri tamom boʻlganidan keyin bu oʻquvchilarning boshqa maktabga ketib qolgani maʼlum boʻladi, sababi aniqlanganda, bu oʻquvchilar matematika fani oʻqitilishidan qoniqmaganligini aytishadi. Bu maktab rahbarlariga, ayniqsa, oʻquv ishlariga javobgar Ismoil Yusupovga qattiq taʼsir qiladi va maktabda aniq fanlar oʻqitilishiga alohida eʼtibor beriladi, fan oʻqituvchilari malaka oshirish kurslariga yuboriladi, yosh pedagoglarni tayyorlashga diqqat yoʻnaltiriladi.

Shunda Ismoil Yusupov oʻzi oldindan eʼtiborga olib qoʻygan iqtidorli maktab bitiruvchilaridan Olim Abdurahmonovni matematika yoʻnalishida oʻqishga kirishga ragʻbatlantiradi, oliygohni bitirgach, maktabga ishga olishadi, shundan keyin maktabda matematika fanidan yanada yaxshi natijalarga erishiladi, olimpiada gʻoliblari paydo boʻla boshlaydi, shu fan boʻyicha oliygohlarga kiruvchi oʻquvchilar soni keskin koʻpayadi.

Keyinchalik bu tajribalardan foydalanib shogirdlari — maktab rahbarlari bunga alohida eʼtibor berishib, amalda qoʻllashib, yuqori natijalarga erishishadi.

Maktabga oʻz kasbining ustalari — musiqa fani oʻqituvchisi Karimboy Otajonov, fizkultura fani oʻqituvchisi Maqsud Nurimbetovlarning ishga qabul qilinishi darhol ijobiy natijalar bera boshlaydi. Dastlab tumandagi, keyinchalik poytaxtdagi koʻrik-tanlovlardan oʻquvchilarning diplom va mukofotlar bilan qaytishi, sport musobaqalarida sovrinli oʻrinlarni egallashlari odatiy tusga aylanadi. Ismoil Yusupovning ish faoliyatiga nazar soladigan boʻlsak, bunday misollarni koʻplab uchratishimiz mumkin.

Shu bilan birga ustozimiz el manfaatini oʻzinikidan ustun qoʻyadigan oqibatli farzandlarni tarbiyalab, voyaga yetkazgan pir-u badavlat otaxon hamdir. 1960-yilda hamqishlogʻi Amina Ibodullayeva bilan oila qurishib, toʻrt oʻgʻil koʻrdilar. Katta oʻgʻil Zarifboy, unga ergashib ukalari Latif va Rashid geologiya sohasini tanlashdi, ikkinchi oʻgʻli Sharif esa ota kasbini tanlab, pedagogika oliygohini bitirib, ilgʻor fizika fani oʻqituvchisi boʻlib yetishdi, bir muddat direktorlik lavozimida ham ishladi.

Ismoil Yusupovni oʻqituvchilar sulolasining asoschisi desa ham boʻladi: nevaralari Nasiba, Mastura va Lobarlar maktablarda yosh avlodga taʼlim berib kelmoqdalar, Munira, Nodira va Yulduzlar esa oliygohlar talabalaridir.

Bir yunon faylasufi Pindar: “Mangulikning bolaligi — nuroniy va olijanob keksalikdir” deganida Ismoil Yusupovday oʻz sohasida fidokorona mehnat qilib, eldoshlari va shogirdlari qalbidan oʻchmas oʻrin olgan insonlarni nazarda tutgan boʻlishi kerak. 88 bahorni qarshilayotgan  boʻlishiga qaramasdan ustozimiz hali ham yosh oʻqituvchilarning beminnat maslahatgoʻyi sanaladi, uylari hamisha koʻngliday ochiq, kelinlarining mehr bilan xizmat qilishlari esa ota umrini yanada uzaytirishi kunday ravshan, hammaga ham shunday taqdir, shunday oila, shunday solih farzandlar nasib etsin.

Ustozga esa shoir soʻzlarini tilak va istak sifatida aytib qolaman:

“Hayotiy tajribang moʻldir — yoshlarga,

Maslahat ber, aqli kamini toʻldir.

Yoshingning qadriga yetgin — keksalik,

Uzoq umr koʻrmoqqa yagona yoʻldir!”

A.Nafasov.