FUQAROLIK IShLARI BOʻYIChA SUDLAR TOMONIDAN BELGILANGAN TARTIB VA MIQDORDA DAVLAT BOJI UNDIRILADI

Sudlarga daʼvo arizalari, organlar va mansabdor shaxslarning xatti-harakatlari, qarorlari ustidan shikoyatlar, alohida tartibda yuritiladigan ishlar boʻyicha arizalar, sudlarning hal qiluv qarorlari ustidan apellyatsiya, kassatsiya tartibida shikoyatlar va nazorat tartibida protest keltirish toʻgʻrisida arizalar, hakamlik sudining hal qiluv qarorlarini bekor qilish toʻgʻrisida arizalar, hakamlik sudining hal qiluv qarorlarini majburiy ijro etish uchun ijro varaqasi berish toʻgʻrisida arizalar berganlik uchun, shuningdek, sudlar tomonidan hujjatlarning nusxalari berilganligi uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda va miqdorda davlat boji undiriladi.

Daʼvogar oʻzining talablarini kamaytirgan, arz qilgan talablaridan voz kechgan, taraflar ishni kelishuv bitimi bilan tamomlagan hollarda toʻlangan boj qaytarilmaydi.

Arz qilingan talablar koʻpaytirilganda yetishmagan summa daʼvoning koʻpaytirilgan bahosiga muvofiq ravishda qoʻshimcha tarzda toʻlanadi.

Pul undirish toʻgʻrisidagi daʼvolar boʻyicha – undiriladigan summaga, mulk talab qilish toʻgʻrisidagi daʼvolar boʻyicha – daʼvo qilinayotgan mulkning qiymatiga qarab daʼvoning bahosi belgilanadi. Bir qancha mustaqil talablardan iborat daʼvolar boʻyicha – hamma talablarning umumiy summasiga, aliment undirish toʻgʻrisidagi daʼvolar boʻyicha – bir yillik toʻlovlarning yigʻindisiga qarab baho koʻrsatiladi. Muddatli toʻlovlar va pul berish toʻgʻrisidagi daʼvolar boʻyicha – toʻlovlarning yoki beriladigan pullarning yigʻindisiga qarab, lekin koʻpi bilan uch yillik yigʻindisiga koʻra belgilanadi.

Xususiy mulk huquqi asosida fuqarolarga tegishli imoratlarga egalik huquqi toʻgʻrisidagi daʼvolar boʻyicha – imoratning haqiqiy qiymatiga qaraladi. Lekin bu miqdor inventarizatsiya bahosidan, inventarizatsiya bahosi boʻlmaganida esa, majburiy sugʻurta bahosidan kam boʻlmasligi lozim. Tashkilotlarga qarashli imoratlarga doir daʼvolar boʻyicha esa, imoratlarning haqiqiy bahosidan kam boʻlmasligi kerak.

Daʼvoning bahosi daʼvogar tomonidan koʻrsatiladi. Daʼvogar koʻrsatgan baho daʼvo qilinayotgan mulkning haqiqiy qiymatiga muvofiq emasligi yaqqol boʻlsa, daʼvoning bahosini sudya belgilaydi. Daʼvo qoʻzgʻatilgan vaqtda uning bahosini belgilash qiyin boʻlsa, davlat bojining miqdorini sudya dastlabki tarzda belgilaydi va keyinchalik ishni hal qilish vaqtida sud belgilagan daʼvo bahosiga muvofiq, bojning kam qismi undiriladi yoki ortiqcha olingan qismi qaytariladi.
Toʻlangan davlat boji qonun hujjatlari boʻyicha talab qilinganidan ortiq boj toʻlanganida, ariza yoki shikoyatni qabul qilish rad etilganda, ish sudga taalluqli boʻlmaganligi sababli yuritish tugatilgan boʻlsa qisman yoki toʻla qaytarilishi kerak. Ariza muomalaga layoqatsiz shaxs tomonidan berilganligi sababli koʻrmasdan qoldirilsa ham davlat boji qaytarib beriladi.

Davlat bojini qaytarish sudning ajrimi asosida moliya organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Q.Atamuradov, Fuqarolik ishlari boʻyicha  Amudaryo tumani sudi raisi.