NURONIYLAR MEʼMORIY OBIDALAR SAYoHATIDAN KATTA TAASSUROTLAR BILAN QAYTDI

Qilichboy ovulidagi mahallalarda yashovchi bir guruh nuroniylar Respublikamiz hududidagi tarixiy maskanlar, muqaddas qadamjolarga sayohat qilishdi.

Yurtimizda turizm sohasini rivojlantirishga qaratilayotgan eʼtibor, shuningdek, davlatimiz rahbarining tashabbusi bilan respublikamizda olib borilayotgan keng koʻlamli bunyodkorlik ishlari natijasida bugun Qoraqalpogʻiston Respublikasi turistik salohiyati tez surʼatlarda rivojlanib borayotgan hududlardan sanaladi. Respublikamiz hududida sayyohlarni jalb qilish mumkin boʻlgan koʻplab madaniy meros obʼektlari mavjud.

Ulugʻ ajdodlarimizning aqlu-zakosi bilan bunyod boʻlgan madaniy boyliklarimiz goʻzalligidan bahra olishlariga, yurtimiz tarixini yaqindan tanishishlari hamda  madaniy hordiq chiqarishlariga sharoit yaratish maqsadida tumanimizdan bir guruh nuroniy faxriylar uchun mazkur maskanlarga sayohat tashkil etildi. Tuman hokimligi, Prokuratura, Ichki ishlar hamda Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash boʻlimlari tashabbuskorligidagi ushbu sayohatga Qilichboy ovuli hududidagi mahallalardan 65 nafar otaxon va onaxonlar jalb etildi. Sayohat davomida nuroniylarga gʻamxoʻrlik koʻrsatish va xotirjamligini taʼminlash maqsadida tuman Tibbiyot birlashmasidan ajratilgan shifokor va hamshiralar, ichki ishlar xodimlari ularga hamrohlik qildilar.

Respublikamiz hududidagi tarixiy maskanlar, muqaddas qadamjolarga sayohat qilish uchun yoʻlga chiqqan nuroniylar dastlab ziyoratni Hakim ota ziyoratgohidan boshladilar.

Moʻynoq tumanida joylashgan ushbu Hakim ota Sulaymon Boqirgʻoniy hazratlari maqbarasi 1978-yilda barpo qilingan. Joʻyborzoda qalamiga mansub “Manoqib” kitobida yozilishicha, Hakim ota, yaʼni Hazrat Sulaymon Qurʼoni karimga oʻzgacha hurmat koʻrsatib, darsga borayotib Mushafni boshiga koʻtarib olar ekan. Buni koʻrgan Ahmad Yassaviy hazratlari uni shogirdlikka taklif etadi. Hakim ota u zotning qoʻlida taʼlim olib, oʻn besh yoshida muridlikni qabul qiladi. Tarixiy asarlarda Hakim otaning shariatga oid oʻttiz ming, tariqatga oid oʻttiz ming va haqiqat borasida ham oʻttiz ming hikmat aytganlari bayon qilingan.

Maqbara ziyorati davomida nuroniylar ziyoratgoh tarixiga oid qiziqarli maʼlumotlardan xabardor boʻldilar va ushbu muqaddas qadamjoning obodonlashtirilishiga hissa qoʻshish maqsadida oʻzlari keltirgan archa koʻchatlarini oʻtqazdilar.

Shundan soʻng, nuroniylar Qoʻngʻirot tumanidagi Dovud ota ziyoratgohiga yoʻl oldilar. Maqbara ziyorati davomida ular Dovud ota hayotiga doir tarixiy maʼlumotlarga ega boʻldilar va ushbu qadamjoga ham koʻkalamzorlashtirilishiga hissa qoʻshish maqsadida archa koʻchatlarini koʻchirdilar.

Darhaqiqat, diqqatga sazovor joylardan boʻlgan Mizdakxan arxeologik kompleksi, Qoʻngʻirot tumani Dovut ota ziyoratgohi, Beruniy tumani Sulton Uvays bobo ziyoratgohi, Moʻynoq tumani Hakim ota maqbarasi, Amudaryo tumani Shayx Jalil bobo maqbarasi, Ellikqalʼa tumani Norinjon bobo maqbarasi, Chimboy tumanidagi Kunxoja va Berdaq shoirlar maqbaralariga sayyohlarning eʼtibori juda katta. Oʻtmishdan meros boʻlib qolgan ushbu maskanlarga mahalliy aholi ham tez-tez tashrif buyurib,  ularning tarixi bilan tanishadi.

Sayohat Xoʻjayli tumanida davom ettirilib, nuroniylar tarixiy obidalardan Mazlumxon Suluv maqbarasini ham ziyorat qildilar.

Rivoyatga koʻra, bu yerdagi sagʻanalardan biri Xorazm shohining Mazlumxon ismli goʻzal qizi dafn etilgan. Sagʻananing tomi 8 qirrali gumbaz bilan yopilgan. Gumbaz darchalari ganch panjarali. Panjaralarning dumaloq teshikchalariga xona ichini bir tekis yoritib turuvchi doyra shaklidagi qabariq shishalar joylashtirilgan. Katta xonaning chap tomonidagi ravoq orqali kichik xonaga oʻtiladi. Uning devorlari sirkor gʻisht va koshin bilan bezatilgan. Katta xona sahnidagi shohsupaning butun sathiga zan-gori va oq koshindan girih naqshlar ishlangan.

Tarixiy maskanlar haqida shu kabi koʻplab maʼlumotlarga ega boʻlgan nuroniylar tashkilotchilardan nihoyatda mamnun boʻldilar va ushbu maroqli sayohatga homiylik yordamini koʻrsatgan “Yoqubboy Ashirov” fermer xoʻjaligi raisi Yoqubboy Ashirovga ham minnatdorliklarini bildirdilar.

Yurtimizdagi meʼmoriy obidalar olis oʻtmishdan yodgorlik sifatida barchamiz uchun qadrlidir. Shunday ekan koʻp asrlik tarixga ega boʻlgan ushbu bebaho xazinalarimizni asrab-avaylash, tarixini oʻrganish, muhofaza qilish va kelgusi avlodlarga ham yetkazish, qolaversa, keng targʻib qilish barchamizning vazifamiz sanaladi.

O. Xudoyberganova.