BANKROT KORXONANI TUGATIŞ TARTIBI VA MUDDATLARI IQTISODIY SUD TOMONIDAN BELGILANADI

Barçamizga maʼlumki, samarasiz faoliyat yuritadigan, istiqbolsiz korxona va taşkilotlar davlat va jamiyat manfaatlariga, şu jumladan, ularning kreditorlari manfaatlariga sezilarli darajada zarar yetkazadi. Şunday ekan, bunday xöjalik yurituvçi subʼektlar faoliyatini öz vaqtida tugatiş yoki soğlomlaştiriş sud boşqaruvçilarining işlarni puxta taşkil etişlariga çambarças boğliq hisoblanadi. Uşbu jarayonlarning öz vaqtida amalga oşirilişi uçun qonunçilikda tegişli muddatlar belgilab berilgan.

Jumladan, “Bankrotlik töğrisida”gi Özbekiston Respublikasi Qonunining 124-moddasiga köra, iqtisodiy sud tomonidan qarzdorni bankrot deb topiş töğrisida qaror qabul qilinişi tugatişga doir iş yuritişning boşlanişiga sabab böladi. Tugatişga doir iş yuritiş muddati töqqiz oydan oşişi mumkin emas. Zarurat bölganda bankrotlik töğrisidagi işda iştirok etuvçi şaxsning iltimosnomasiga köra yoki iqtisodiy sudning taşabbusi bilan bu muddat köpi bilan uç oyga uzaytirilişi mumkin.

Iqtisodiy sud tomonidan qarzdorni bankrot deb topiş va tugatişga doir iş yuritişni boşlaş töğrisida qaror qabul qilingan paytdan eʼtiboran qarzdorning boşqaruv organlari qarzdorning mol-mulkini boşqariş va tasarruf etiş vazifalarini bajarişdan, agar ilgari çetlaştirilmagan bölsa, çetlaştiriladi, qarzdor rahbarining vakolatlari tugatiladi. Qarzdorning işlarini boşqariş tugatiş boşqaruvçisiga yuklatiladi. Şuningdek, qarzdorning mol-mulkini boşqariş va tasarruf etiş böyiça mulkdorning vakolatlari tugatiladi. Tugatiş boşqaruvçisi qarzdorning rahbari bilan tuzilgan mehnat şartnomasini bekor qiliş yoki mazkur rahbarni boşqa işga ötkaziş töğrisida buyruq çiqaradi.
Qonunning 128-moddasiga binoan qarzdor korxonaga tugatiş boşqaruvçisi tayinlangan paytdan eʼtiboran uç iş kuni içida qarzdorning buxgalteriya va boşqa hujjatlari, muhr va ştamplari (muhrlar va ştamplar mavjud bölgan taqdirda), moddiy va boşqa qimmatliklarini tugatiş boşqaruvçisiga topşirilişini taʼminlaşi kerak.

Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2009-yil 11-iyundagi “Bankrotlik töğrisida”gi Özbekiston Respublikasi Qonunida nazarda tutilgan maʼlumotlarni eʼlon qilişni tartibga soliş çora-tadbirlari töğrisida”gi 160-son qaroriga asosan “Birja” va “Soliq info” gazetalari bankrotlik töğrisidagi maʼlumotlar eʼlon qilinadigan rasmiy naşrlar etib belgilangan. Qarzdorni bankrot deb topiş va tugatişga doir iş yuritişni boşlaş töğrisidagi maʼlumotlarni tugatiş boşqaruvçisi boşqaruvçilikka tayinlangan paytdan eʼtiboran ön kundan keçiktirmay rasmiy naşrda eʼlon qiliş uçun yuborişi lozim.

Qonunning 127-moddasi ikkinçi qismining beşinçi xatboşisiga binoan kreditorlar maʼlumotlar rasmiy naşrda eʼlon çiqqan sanadan eʼtiboran kamida bir oy içida tugatiş boşqaruvçisiga öz talablarini qöyişlari mumkin. Kreditorlar bilan hisob-kitoblar tamomlanganidan keyin tugatiş boşqaruvçisi iqtisodiy sudga tugatişga doir iş yuritişni ötkaziş natijalari haqida hisobot taqdim etişi şart.

Qonunning 144-moddasiga köra, tugatişga doir iş yuritiş taomilini ötkaziş natijalari töğrisida tugatiş boşqaruvçisi tomonidan taqdim etilgan hisobot körib çiqilganidan keyin iqtisodiy sud tugatişga doir iş yuritiş tamomlanganligi haqida ajrim çiqaradi va tugatiş boşqaruvçisi zimmasiga mazkur ajrimni yuridik şaxslarni davlat röyxatidan ötkazuvçi organga ön kun içida taqdim etiş majburiyatini yuklaydi.

Iqtisodiy sudning ajrimi yuridik şaxslarning yagona davlat reyestriga qarzdor tugatilganligi töğrisida yozuv kiritilişi uçun asos böladi. Reyestrga tegişli yozuv iqtisodiy sudning mazkur ajrimi taqdim etilgan paytdan eʼtiboran uç kundan keçiktirmay kiritilişi lozim.

Yuridik şaxslarning yagona davlat reyestriga qarzdor tugatilganligi töğrisidagi yozuv kiritilgan paytdan boşlab, tugatiş boşqaruvçisining vakolatlari tugatilgan, tugatişga doir iş yuritiş tamomlangan, qarzdor esa tugatilgan deb hisoblanadi.

Q.Xojamurodov, Beruniy tumanlararo Iqtisodiy sudi sudyasi.