БАНКРОТ КОРХОНАНИ ТУГАТИШ ТАРТИБИ ВА МУДДАТЛАРИ ИҚТИСОДИЙ СУД ТОМОНИДАН БЕЛГИЛАНАДИ

Барчамизга маълумки, самарасиз фаолият юритадиган, истиқболсиз корхона ва ташкилотлар давлат ва жамият манфаатларига, шу жумладан, уларнинг кредиторлари манфаатларига сезиларли даражада зарар етказади. Шундай экан, бундай хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятини ўз вақтида тугатиш ёки соғломлаштириш суд бошқарувчиларининг ишларни пухта ташкил этишларига чамбарчас боғлиқ ҳисобланади. Ушбу жараёнларнинг ўз вақтида амалга оширилиши учун қонунчиликда тегишли муддатлар белгилаб берилган.

Жумладан, “Банкротлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 124-моддасига кўра, иқтисодий суд томонидан қарздорни банкрот деб топиш тўғрисида қарор қабул қилиниши тугатишга доир иш юритишнинг бошланишига сабаб бўлади. Тугатишга доир иш юритиш муддати тўққиз ойдан ошиши мумкин эмас. Зарурат бўлганда банкротлик тўғрисидаги ишда иштирок этувчи шахснинг илтимосномасига кўра ёки иқтисодий суднинг ташаббуси билан бу муддат кўпи билан уч ойга узайтирилиши мумкин.

Иқтисодий суд томонидан қарздорни банкрот деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисида қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан қарздорнинг бошқарув органлари қарздорнинг мол-мулкини бошқариш ва тасарруф этиш вазифаларини бажаришдан, агар илгари четлаштирилмаган бўлса, четлаштирилади, қарздор раҳбарининг ваколатлари тугатилади. Қарздорнинг ишларини бошқариш тугатиш бошқарувчисига юклатилади. Шунингдек, қарздорнинг мол-мулкини бошқариш ва тасарруф этиш бўйича мулкдорнинг ваколатлари тугатилади. Тугатиш бошқарувчиси қарздорнинг раҳбари билан тузилган меҳнат шартномасини бекор қилиш ёки мазкур раҳбарни бошқа ишга ўтказиш тўғрисида буйруқ чиқаради.
Қонуннинг 128-моддасига биноан қарздор корхонага тугатиш бошқарувчиси тайинланган пайтдан эътиборан уч иш куни ичида қарздорнинг бухгалтерия ва бошқа ҳужжатлари, муҳр ва штамплари (муҳрлар ва штамплар мавжуд бўлган тақдирда), моддий ва бошқа қимматликларини тугатиш бошқарувчисига топширилишини таъминлаши керак.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 11 июндаги “Банкротлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида назарда тутилган маълумотларни эълон қилишни тартибга солиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 160-сон қарорига асосан “Биржа” ва “Солиқ инфо” газеталари банкротлик тўғрисидаги маълумотлар эълон қилинадиган расмий нашрлар этиб белгиланган. Қарздорни банкрот деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисидаги маълумотларни тугатиш бошқарувчиси бошқарувчиликка тайинланган пайтдан эътиборан ўн кундан кечиктирмай расмий нашрда эълон қилиш учун юбориши лозим.

Қонуннинг 127-моддаси иккинчи қисмининг бешинчи хатбошисига биноан кредиторлар маълумотлар расмий нашрда эълон чиққан санадан эътиборан камида бир ой ичида тугатиш бошқарувчисига ўз талабларини қўйишлари мумкин. Кредиторлар билан ҳисоб-китоблар тамомланганидан кейин тугатиш бошқарувчиси иқтисодий судга тугатишга доир иш юритишни ўтказиш натижалари ҳақида ҳисобот тақдим этиши шарт.

Қонуннинг 144-моддасига кўра, тугатишга доир иш юритиш таомилини ўтказиш натижалари тўғрисида тугатиш бошқарувчиси томонидан тақдим этилган ҳисобот кўриб чиқилганидан кейин иқтисодий суд тугатишга доир иш юритиш тамомланганлиги ҳақида ажрим чиқаради ва тугатиш бошқарувчиси зиммасига мазкур ажримни юридик шахсларни давлат рўйхатидан ўтказувчи органга ўн кун ичида тақдим этиш мажбуриятини юклайди.

Иқтисодий суднинг ажрими юридик шахсларнинг ягона давлат реестрига қарздор тугатилганлиги тўғрисида ёзув киритилиши учун асос бўлади. Реестрга тегишли ёзув иқтисодий суднинг мазкур ажрими тақдим этилган пайтдан эътиборан уч кундан кечиктирмай киритилиши лозим.

Юридик шахсларнинг ягона давлат реестрига қарздор тугатилганлиги тўғрисидаги ёзув киритилган пайтдан бошлаб, тугатиш бошқарувчисининг ваколатлари тугатилган, тугатишга доир иш юритиш тамомланган, қарздор эса тугатилган деб ҳисобланади.

Қ.Хожамуродов, Беруний туманлараро Иқтисодий суди судьяси.