“Xitoyqishloq hangomalari” turkumidan

MIRZANING “MEHMONLARI”

Mirza ertalab Gurlanga ketayotib Yangiboy akaning yonida toʻxtadi. Bu payt u uyining oldidagi olcha daraxtlarini oqlayotgan edi. Odatdagiday quyuq salom-alikdan keyin Mirza:

– Yangaka, tunov kungi hazil uchun kechirasiz, sal oshirvorgan boʻlsam, – dedi.

– Mirzaboy, shu, yigit boʻlsang, kechagi gurungni aytib yurma. Odam degan bir-birini yaqin koʻrib hazillashadi, baʼzan ogʻir, baʼzan yengil boʻladi. Izini quvib yurilmaydi, ha! Kelgan yeridan boshlab ketaverasan.

– Ha, yashang, men ham shuni aytaman-da! Tashlang “besh”ni! Yuring, Gurlanga borib qaytamiz. Tushgacha aylanib kelamiz.

– Juda kayfing chogʻ. “Omad shou”dan yutdingmi yo?

– Ha, shunga oʻxshashroq, shundan kam emas. Tunov kuni aytgandim-ku, baliqchilik xoʻjaligi ochmoqchiman, hujjatlari bityapti.

– Ha, oxiri bitadigan boʻldimi? Juda yaxshi, bir yuvarsan!

– Yuravering, baliqqa ham, pivoga ham toʻydiraman.

Yangiboy aka quvonib chaqqonlashgan edi, Mirza qoʻshimcha qildi:

– Lekin hujjatlar bitgandan keyin...

Yangiboy aka Mirzaning qurumsoqligi tutganidan hafsalasi pir boʻlib:

– Unday boʻlsa, oʻzing borib kelaversang-a, men hujjatlaring bitgandan keyin senga yoʻldosh boʻlarman, – dedi, – Mana bu qopni koʻtarishib yubor, selitra keltirgandim, ichkariga olib  qoʻymasak boʻlmas, qani koʻtar.

Mirza qopga engashganida telefoni tushib ketadigan boʻldi, shekilli, telefonini olib, olchaning ayrisiga qoʻydi va qopni koʻtarishdi. Qoʻlining changini qoqib, olchaning yaprogʻiga artgan boʻlib, xayrlashib joʻnadi. Yangiboy aka shu alpozda yigirma minutcha kuymanib yurgan edi, telefon musiqa  chalib qoldi. “Meniki emas.Bu kimning telefoni? Hech kim yoʻq-ku. Olcha ayrisida Mirzaning telefoni qolib ketibdi-ku”. Oldi:

– Allo! Yangiboy aka, telefonim qolib ketibdi. Olib qoʻying. Joʻramning telefonidan chiqyapman, izimga qaytmayoq qoʻyayin, olib qoʻying.

– Yaxshi, xoʻp, mana olib qoʻydim.

Telefonni oʻchirib, avaylab kitelining choʻntagiga solar ekan, oʻylanib qoldi. 

– ”Ha, joʻram-a, “hujjatlar bitgandan keyin”, emish. Koʻramiz, Mirzaboy, oʻzim sening hujjatlaringni shu bugun bitkazganim boʻlsin!

Rejani puxtalab tuzdi. Mirzaning telefonini oʻchirib, uyda qoldirdi-da, uning uyiga qarab yoʻl oldi.

– Kelin, ho kelin! Bu yoqqa qarab yubor! – Bogʻ eshigidan kirmay qichqirdi .

– Assalomu alaykum, keling, Yangiboy aka.

– Kelganim shu, Mirza hozir menga qoʻngʻiroq qildi. Koʻldagi yerni berish uchun vakillar kelar ekan, ikki soatga joʻxori kurtuk pishirib qoʻyar ekansan, induk (kurka)ni solib, – dedi Yangiboy aka  oʻzini ketishga shaylanayotganday koʻrsatib, –

– Avvaldan aytib ketmabdi-da, necha kishi kelar ekan? – dedi kelin.

– Aytdi, uch kishi kelar ekan. Mening telefonimning batareyasi ham oʻtirib qolibdi, – kelin soʻrab qolmasin deya oldini olib qoʻydi Yangi-boy aka iziga sekin aylanib.

– Qayerga borasiz endi, Yangiboy aka, toʻxtab turing, men indukni kimga soʻydiraman, soʻyib bering!

– Mening ishim qistov edi-da, boshqa qoʻshnilar yoʻqmi?

– Kim boʻlardi hozir uyida? Hamma ishli, ishiga ketib boʻlgandir, Ikki-uch kunga “zemlemerlar” keladi deb, qamab qoʻygan edi, darrov tutib kelaman, kimni qidirib yuraman, – dedi kelin yalingannamo.

– Xoʻp, unday boʻlsa tez obchiq, pichoq bormi? – rejasining kutganidan ham silliq, tez kechayotganidan mamnun, ichidan quvonib ketdi Yangiboy aka Mirzaning bu gaplardan xabardor boʻlgandagi holatini koʻz oldiga keltirib.

– Ha, mana oʻchoq yonidagi tumbochkada pichoq bor, men indukni obkelay, – deb qoʻra tarafga ketayotib, yoʻl-yoʻlakay qizlariga tayinlab borardi: Ichkaridan lagan olib chiq, suv tayyorla, induk tozalaymiz!

Kelin indukni tutib keltirguncha  Yangiboy aka roʻparadagi qoʻshniga ikki soatdan keyin Mirzaning uyiga borishini tayinlab chiqdi. Kurkani soʻyib berib ketayotib, bu yondagi qoʻshnisiga ham xabar berdi. Savol nazari bilan qaragan qoʻshniga:

– Xolis sadaqa aytgan ekan, menga tayinlab ketgandi, hozir kurka soʻyib berib kelayotirman, yomon semiz ekan oʻziyam, – deb ishontirib ketdi, ikki soatga, esingdan chiqmasin, kelaman men ham!

Yangiboy aka uyining oldida Mirzaning kelar yoʻlini poylab yurardi, vaʼdalashganday bir yarim-ikki soat oraligʻida Mirza kelib qoldi. Telefonimni berib yuborish uchun yoʻlga chiqib turgan ekan-da, degan xayolda toʻxtagan Mirza mashinaga inqillab minayotgan Yangiboy akaga savol nazari bilan qaradi.

– Haydayver, senga syurpriz tayyorlab qoʻyibmiz, – dedi Yangiboy aka joylashib oʻtirib, unga telefonini uzatar ekan. Ustoz joʻrasining “tushirganini” sezgan Mirza eshigi oldida ikki qoʻshnisining turganini koʻrib, yana savol nazari bilan Yangiboy akaga qaradi.

– Hech gap yoʻq, tinchlik, ay bir baliqchilikni yuvamiz-da.

Mirza hamma gapni tushundi. Endi tuproq changitib oʻtirsa, badtar kulgiga qolishini bildi-da, mehmonlarni ichkariga taklif qildi. Oʻng qoʻlining koʻrsatkich barmogʻining uchini burniga tekkizib labi ustiga qoʻyib, Yangiboy akaga “jim” ishorasini qildi.

Dasturxon tuzalgan. Meva-cheva, shira-sharbat joyida! Mirza ishdan kelgan oʻgʻli salomlashib boʻlar-boʻlmasidan qoʻshnining doʻkonidan pivo, “anov-munov” olib kelishga joʻnatdi. “Sadaqada “anov-munov” boʻladimi?”, demoqchiday ogʻiz juftlagan qoʻshnining yonboshini chimchilab tinchitdi Yangiboy aka.

Yarim soat undan-bundan gurunglashib, choy ichib oʻtirishgach, salom berib kelin keldi.

– Dadasi, ishlaringiz bitdimi? Mehmonlaringiz keladimi? Ovqat tayyor boʻldi.

– Ovqat tayyor boʻlsa obkelaver. Mehmonlarning kelgani shu. Ha, ishlar bitdi. Mana, Yangakamiz bitirdi hamma ishni!

Yangiboy aka esa pinagini buzmay, qoʻshnining fujeriga  koʻpirib ketmasin, deb sekingina, bamaylixotir pivo quymoqda edi...

Tursunboy ABDULLAYeV.