“Xitoyqişloq hangomalari” turkumidan
MIRZANING “MEHMONLARI”
Mirza ertalab Gurlanga ketayotib Yangiboy akaning yonida töxtadi. Bu payt u uyining oldidagi olça daraxtlarini oqlayotgan edi. Odatdagiday quyuq salom-alikdan keyin Mirza:
– Yangaka, tunov kungi hazil uçun keçirasiz, sal oşirvorgan bölsam, – dedi.
– Mirzaboy, şu, yigit bölsang, keçagi gurungni aytib yurma. Odam degan bir-birini yaqin körib hazillaşadi, baʼzan oğir, baʼzan yengil böladi. Izini quvib yurilmaydi, ha! Kelgan yeridan boşlab ketaverasan.
– Ha, yaşang, men ham şuni aytaman-da! Taşlang “beş”ni! Yuring, Gurlanga borib qaytamiz. Tuşgaça aylanib kelamiz.
– Juda kayfing çoğ. “Omad şou”dan yutdingmi yo?
– Ha, şunga öxşaşroq, şundan kam emas. Tunov kuni aytgandim-ku, baliqçilik xöjaligi oçmoqçiman, hujjatlari bityapti.
– Ha, oxiri bitadigan böldimi? Juda yaxşi, bir yuvarsan!
– Yuravering, baliqqa ham, pivoga ham töydiraman.
Yangiboy aka quvonib çaqqonlaşgan edi, Mirza qöşimça qildi:
– Lekin hujjatlar bitgandan keyin...
Yangiboy aka Mirzaning qurumsoqligi tutganidan hafsalasi pir bölib:
– Unday bölsa, özing borib kelaversang-a, men hujjatlaring bitgandan keyin senga yöldoş bölarman, – dedi, – Mana bu qopni kötarişib yubor, selitra keltirgandim, içkariga olib qöymasak bölmas, qani kötar.
Mirza qopga engaşganida telefoni tuşib ketadigan böldi, şekilli, telefonini olib, olçaning ayrisiga qöydi va qopni kötarişdi. Qölining çangini qoqib, olçaning yaproğiga artgan bölib, xayrlaşib jönadi. Yangiboy aka şu alpozda yigirma minutça kuymanib yurgan edi, telefon musiqa çalib qoldi. “Meniki emas.Bu kimning telefoni? Heç kim yöq-ku. Olça ayrisida Mirzaning telefoni qolib ketibdi-ku”. Oldi:
– Allo! Yangiboy aka, telefonim qolib ketibdi. Olib qöying. Jöramning telefonidan çiqyapman, izimga qaytmayoq qöyayin, olib qöying.
– Yaxşi, xöp, mana olib qöydim.
Telefonni öçirib, avaylab kitelining çöntagiga solar ekan, öylanib qoldi.
– ”Ha, jöram-a, “hujjatlar bitgandan keyin”, emiş. Köramiz, Mirzaboy, özim sening hujjatlaringni şu bugun bitkazganim bölsin!
Rejani puxtalab tuzdi. Mirzaning telefonini öçirib, uyda qoldirdi-da, uning uyiga qarab yöl oldi.
– Kelin, ho kelin! Bu yoqqa qarab yubor! – Boğ eşigidan kirmay qiçqirdi .
– Assalomu alaykum, keling, Yangiboy aka.
– Kelganim şu, Mirza hozir menga qönğiroq qildi. Köldagi yerni beriş uçun vakillar kelar ekan, ikki soatga jöxori kurtuk pişirib qöyar ekansan, induk (kurka)ni solib, – dedi Yangiboy aka özini ketişga şaylanayotganday körsatib, –
– Avvaldan aytib ketmabdi-da, neça kişi kelar ekan? – dedi kelin.
– Aytdi, uç kişi kelar ekan. Mening telefonimning batareyasi ham ötirib qolibdi, – kelin sörab qolmasin deya oldini olib qöydi Yangi-boy aka iziga sekin aylanib.
– Qayerga borasiz endi, Yangiboy aka, töxtab turing, men indukni kimga söydiraman, söyib bering!
– Mening işim qistov edi-da, boşqa qöşnilar yöqmi?
– Kim bölardi hozir uyida? Hamma işli, işiga ketib bölgandir, Ikki-uç kunga “zemlemerlar” keladi deb, qamab qöygan edi, darrov tutib kelaman, kimni qidirib yuraman, – dedi kelin yalingannamo.
– Xöp, unday bölsa tez obçiq, piçoq bormi? – rejasining kutganidan ham silliq, tez keçayotganidan mamnun, içidan quvonib ketdi Yangiboy aka Mirzaning bu gaplardan xabardor bölgandagi holatini köz oldiga keltirib.
– Ha, mana öçoq yonidagi tumboçkada piçoq bor, men indukni obkelay, – deb qöra tarafga ketayotib, yöl-yölakay qizlariga tayinlab borardi: Içkaridan lagan olib çiq, suv tayyorla, induk tozalaymiz!
Kelin indukni tutib keltirgunça Yangiboy aka röparadagi qöşniga ikki soatdan keyin Mirzaning uyiga borişini tayinlab çiqdi. Kurkani söyib berib ketayotib, bu yondagi qöşnisiga ham xabar berdi. Savol nazari bilan qaragan qöşniga:
– Xolis sadaqa aytgan ekan, menga tayinlab ketgandi, hozir kurka söyib berib kelayotirman, yomon semiz ekan öziyam, – deb işontirib ketdi, ikki soatga, esingdan çiqmasin, kelaman men ham!
Yangiboy aka uyining oldida Mirzaning kelar yölini poylab yurardi, vaʼdalaşganday bir yarim-ikki soat oraliğida Mirza kelib qoldi. Telefonimni berib yuboriş uçun yölga çiqib turgan ekan-da, degan xayolda töxtagan Mirza maşinaga inqillab minayotgan Yangiboy akaga savol nazari bilan qaradi.
– Haydayver, senga syurpriz tayyorlab qöyibmiz, – dedi Yangiboy aka joylaşib ötirib, unga telefonini uzatar ekan. Ustoz jörasining “tuşirganini” sezgan Mirza eşigi oldida ikki qöşnisining turganini körib, yana savol nazari bilan Yangiboy akaga qaradi.
– Heç gap yöq, tinçlik, ay bir baliqçilikni yuvamiz-da.
Mirza hamma gapni tuşundi. Endi tuproq çangitib ötirsa, badtar kulgiga qolişini bildi-da, mehmonlarni içkariga taklif qildi. Öng qölining körsatkiç barmoğining uçini burniga tekkizib labi ustiga qöyib, Yangiboy akaga “jim” işorasini qildi.
Dasturxon tuzalgan. Meva-çeva, şira-şarbat joyida! Mirza işdan kelgan öğli salomlaşib bölar-bölmasidan qöşnining dökonidan pivo, “anov-munov” olib kelişga jönatdi. “Sadaqada “anov-munov” böladimi?”, demoqçiday oğiz juftlagan qöşnining yonboşini çimçilab tinçitdi Yangiboy aka.
Yarim soat undan-bundan gurunglaşib, çoy içib ötirişgaç, salom berib kelin keldi.
– Dadasi, işlaringiz bitdimi? Mehmonlaringiz keladimi? Ovqat tayyor böldi.
– Ovqat tayyor bölsa obkelaver. Mehmonlarning kelgani şu. Ha, işlar bitdi. Mana, Yangakamiz bitirdi hamma işni!
Yangiboy aka esa pinagini buzmay, qöşnining fujeriga köpirib ketmasin, deb sekingina, bamaylixotir pivo quymoqda edi...
Tursunboy ABDULLAYeV.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶