TABIATDAGI KÖRINMAS ORGANIZMLAR FOJEASI
Butun yer sayyorasida inson salomatligiga xavf solayotgan koronavirus infektsiyasi qisqa kunda tarqalib, pandemiyaga aylandi. Kasallikni qözğatuvçi virusni ekologik qonunlar asosida örganadigan bölsak, har qanday tirik organizm özining yaşaş muhitida faqat ekologik valentligi yuqori bölganda, yaʼni hayotçanligi yuqori bölsa, atrof-muhitga moslaşib, öz tirikçiligini davom qiladi, moslaşa olmagan organizimlar esa, nobud bölişadi. Umuman olganda, buni tabiat qonuni deb tuşuniş mumkin. Lekin şuni ham inobatga oliş kerakki, turli taʼsirlardan organizmlarning moslaşuvçanligi ham ortib boradi.
Maʼlumotlarga qaraganda, uşbu kasallikka çalingan bemorlarda kasallik alomatlari bir xil holatda kuzatilmaydi. Baʼzi bemorlarda kasallik juda yengil, hatto bu virusni öziga yuqtirgan bemor sezmasligi, yaʼni oddiy şamollaşdek ötib ketişi mumkin, baʼzi bemorlarda juda oğir ötişidan ölim holati yuz beradi. Baʼzi maʼlumotlarga karaganda koronavirus infeksiyasi oldin ham kuzatilgan bölib, uni keltirib çiqaruvçilar hayvonlar deb qaralgan va virus hozirda tarqalyotgan turlariga nisbatan sustroq va issiqlikka çidamsiz bölgani uçun, virusning tarqalişiga qulay zamin yaratilmagan deb taxmin qiliş mumkin. Boşqaça aytganda virus özida atrof-muhitga va tirik organizmlarda öz faoliyatini olib boriş uçun özida yangi immunitetni yaratadi, deyiş mumkin.
Odamlarda tabiiy immunitet qançalik yuqori bölsa, bu kasallik yengil ötadi va tuzalib ketişi mumkin. Agarda organizm har qanday kasalliklarni yengib ötişda sunʼiy immunitetni hosil qiliş orqali tuzalişga odatlangan bölsa, unda bemor bu kasallikni qabul qilişi oson va kasallik alomatlari oğir ötişidan bemorning ölim xavfi yuqoriroq böladi. Çunki organizmning virusni yengişga qurbi yetmaydi va bu viruslar qabul qilingan vositalarga nisbatan moslaşgan ham deyiş mumkin.
Yuqoridagilardan kelib çiqqan holda vaziyatning qançalik murakkabligini anglaş qiyin emas. Qolaversa, kasallikni bartaraf etişda ilm-fan, ayniqsa, tibbiyot va biolog olimlar oldida hal etilişi kerak bölgan eng katta muammolar turibdiki, albatta, zamonaviy ilm-fan bu asr muammosiga yeçim topadi.
Nilufar RAJABOVA, QDU magistranti.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶