ENDI YoMON DADA BÖLMANG, DADAJON!
(Kiçik hikoya)
Komiljon mansab pilla-poyalaridan tez kötarildi. Uning boşqalarday “zar”i ham, “zör”i ham yöq, nimagaki erişgan bölsa, bari özining halol mehnati, intilişlari tufayli edi.
Uning topiş-tutişi rözğorini obod etişga bemalol yetar, şuning uçun ayolining işlaşiga qarşi bölib, bolalari tarbiyasi bilan maşğul qilib qöygandi. Çunki u deyarli har kuni işdan keç, horib-çarçab, asablari qaqşab kelardi. Tabiiyki, bunday vaqtlarda ikki qizi, endi qadam bosib kelayotgan öğli şovqin-suroniga röy-xuş bermas, bağriga olib ular bilan öynaşga holi bölmasdi. Uning bir zardasi bilan uçovi ham jimib qolardi.
Ramazon oyi kunlaridan birida Komiljon odatdagidan ertaroq qaytib, iftorlikka çaqirgan qöşnisinikiga çiqdi. Yiğilganlar taomlanib bölişgaç, bergan rizq-nasibasi uçun Yaratganga şukrona aytib, fotiha öqildi, çoy içib, u yoq-bu yoqdan gurunglaşib ötirişdi. Suhbat mavzui turliça edi.
Komiljon har yili ramazon oyida garçi röza tutib, iftorlik berişni, xayr-ehson qilib turişni kanda qilmasa ham, bunday tadbirlarda deyarli iştirok etolmas, köp vaqti işxonada ötar, qolaversa, köpçilik bilan ötirişni özi ham köp xuşlayvermas, vaqtini qizğanardi. Biroq, bugun u negadir köngli tortib keldi, davradoşlarining goh ramazon oyi xosiyatlari, goh savob va gunoh amallar, goh çor-atrofdagi hayot haqidagi suhbatlarini tinglab, bu borada özining tasavvuri juda sayoz ekanini, nega bu haqda avvallari öqimay, bunday davralarga kelmay, omi bölib yurganiga hayron böldi. Endi bilsa, iftorlik ham bir saboq ekan. Buni, hatto özi iftorlik berganida ham bemalol ötira olmaganidan anglamagan ekan-da, ajab!
Uning xayollarini yonginasida ötirgan otasining tengquri Olim akaning sözlari böldi:
– Yölda ertalab bir ayol beş-olti yaşar bolasini zarda bilan yozğirib, boğçaga olib ketayapti. Bola nimadir deb xarxaşa qilayapti, onasi uni jerkib, tezroq yurişga undaydi, bolasini tinglaşni öylamaydi ham. Körib, bolaga jonim açidi. Hozir köpçilik yoş ota-onalar bolalariga eʼtiborsiz bölib ketayapti, öz navbatida erta bir kun bola ham ularga mehrsiz bölib ulğayişini öylaşmaydi.
– Birovlar pul topib, yedirib, yaxşi kiyintirib qöysa, bolalarga şu kifoya deb öylaydi. Aslida, farzandga avvalo mehr kerak, – gapga qöşildi yonidagi kişi.
– Oilasini taʼminlamay, mehr ham bermaydiganlar bor, – dedi yana biri.
– Ha, töğri, – dedi köçaboşçi oqsoqol. – Farzandingizga yaxşilik qiling, ajru savobini men beraman, degan marhamati bor Yaratganning. Buni yoşlarga köproq tuşuntiriş bizning işimizda, birodarlar.
Suhbat davom etardi. Biroq endi Komiljon deyarli heç narsa eşitmas, eşitganlarini ham anglamas, köz öngiga öz oilasi, işdan kelgan paytlarida qörqqanidan yarim ovozda sözlaşadigan qizlari, uning tinçini buzib qöyişdan çöçib, oyoq uçida yuradigan, gapini öylab, uning avzoyiga qarab gapiradigan ayoli keldi. Yaqin orada biron farzandini bağriga bosib erkalamaganini, mehrini izhor etmaganini, ayoli bilan ham dildan suhbatlaşmaganini esladi. Itoatkor ayoli esa doim uning köngliga qarab, bolalariga dadasi işdan çarçab kelganini, şovqin qilmay ötirişini tayinlaydi, hatto dasturxon yozgan vaqtida ham erini bezovta qilmaslik uçun kiçkinasini bir qölida kötarib yuradi. Komiljon esa...
Şunday vaqtlarda heç bölmasa, uning qölidagi bolani olib turay, ham demabdi. Şunçalar toşbağirmiding-a?! Faqat rözğoringni tökis qilişmidi, sening vazifang?
U uyiga kirib kelganida katta qizi xonasida rasm çizib ötirar, kiçkinalari uxlab qolişgandi. Dadasining közini uzmay öziga qarab turganiga “nega uxlamading”, deb koyimoqçimi, degan xavotirda Lola boşini qoğoz ustiga yana ham egdi. Nogahon dadasining:
– Nima yasayapti, mening qizim, – deya yoniga kelib ötirganiga ajablanib, boşini kötarib qaradi. Qaradi-yu, uning közlari mehrdan porlab, jilmayib turganini kördi.
– Iya, muşuk rasmi-ku. Özimizning muşugimizni çizdingmi, Lola? Kel, senga kömaklaşaman.
U qizining qalam tutgan qölini öz qöli bilan harakatlantira boşladi.
– Mana bunday, junlari hurpayib turadi, jahldorda muşugimiz, mana şunday...
Qoğozdagi muşuk timsoli tobora sayqallanayotgan bölsa-da, Lolaning nigohlari dadasida edi, bu maşğulot unga juda yoqayotgan, hatto yana neça-neça muşuklar rasmini çizişga tayyor edi.
– Ana böldi, qizim. Rasming juda çiroyli çiqibdimi-a? – Komiljon rasmni obdon tomoşa qildi. Keyin nimalar bilandir maşğul bölib yurgan ayoli-ni çaqirdi:
– Buyoqqa qara onasi, bir narsa körsatamiz.
Lola dadasining şivirlab aytganiga köra, çizgan rasmini orqasiga yaşirib turdi.
– Ha, nimaydi, – qizining xonasiga kirib kelgan Munisa yuzlarida tabassum öynab turgan ota-qizni körib hayron böldi:
– Nima körsatasizlar?
– Rasm! Muşugimizning rasmi!
Munisa ham kutilmagan vaziyatdan, ham bolalarga xos tasavvur mohirlik bilan ifoda etilgan rasmdan hayratga tuşdi.
– Özing çizdingmi, qizim?
– Ha, özi çizdi, men kömaklaşganim yöq, bir özi çizdi, – dedi ayyorona kulib Komiljon. Keyin örnidan turib qizini dast kötarib, tepaga irğitdi. – Mening qizim, şunday zör qizda, zör qiz!
Qizaloq otasi har tepaga otganida qiyqirib kular, entikib ketgan bölsa-da, yuzlarida quvonç porlardi.
Nahot bolalarni baxtiyor qiliş uçun haligi amaki aytganlariday, ozginagina eʼtibor kifoya qilsa? Komiljon şunday öylar oğuşida qizini bağriga qattiq bosdi. Şunda... şunda... özi ham kutmagan, qandaydir bir rohatbaxş tuyğuni vujud-vujudidan his etdi. Bu ota mehridan yayragan norasida köngil quvonçi aks-sadosimi, yo iftorlikdagi otaxonlar gurungidan olgan saboği şarofati – öz otalik burçini anglaş baxtimi – özi ham bilolmadi. Uning xayolini qizaloğining yalinçoq ovozdagi iltijosi buzdi:
– Endi yomon dada bölmang, dadajon, xöpmi? Men sizning yaxşi dada bölişingizni xohlayman!
Oygul RAJABOVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶