Koʻngildagi insho

Sinfxona jim-jit. Oʻquvchilar “Ona – mehribon inson” mavzusida insho yozishmoqda. Oʻqituvchi bolalarga bir-bir razm solarkan, nigohi orqa partada oʻtirgan Sardorda toʻxtadi.

“Qiziq, –deb oʻyladi muallima ayol ichida. – Sardor bu mavzuda nima deb yozar ekan? Axir ... uning onasi yoʻq-ku!”

Muallima Sardorning shaxsiy hayotini yaxshi bilardi. Toʻgʻrisi, onasi bor, hayot, lekin u Sardorni goʻdak paytidayoq nomaʼlum sabablarga koʻra dadasiga tashlab ketib qolgan. Sardor dadasining qoʻlida tarbiyalanmoqda.

Nima qilganda ham ayol kishi emasmi, muallimaning Sardorga rahmi keldi: “shu mavzuda insho yozish unga ogʻir botmasmikan? Ona mehrini koʻrmagan boʻlsa? Dasturda shu mavzuda insho yozish bor ekan, nima qilaylik endi...”

Sardor oʻz xayollari bilan mashgʻul. Televizorda koʻrganlari, odamlardan eshitganlari, kitoblarda oʻqiganlarini jamlab, tasavvuridagi ona qiyofasini oq qogʻozga tushirmoqda: “Ona dunyodagi eng mehribon inson, – deb yozardi u. – Ona bizni dunyoga keltirgan, oq yuvib-oq tarab oʻstirgan. Doimo mehribon koʻzlari bilan boqadi bizga. Qornimizning toʻq, ust-boshimizning toza boʻlishi uchun qaygʻuradi. Ertalab maktabga kuzatib qoʻyadi, maktabdan kelsak, yaxshi keldingmi, bolam, deb kutib oladi. barchaga mehribonlik qil, yaxshi odam boʻl, deb oʻrgatadi...”

Sardor shu tarzda yozaverdi, yozaverdi...

Endi muallimaning koʻzi hech narsa yozmay, chuqur xayolga berilib oʻtirgan Dilshodga tushdi: “Oʻylanib oʻtirganiga qaraganda koʻp narsani yozsa kerak. Dilshodlarning oilasi ishbilarmon, tadbirkorlar oilasi. Savdo bilan shugʻullanishadi. Badavlat yashashadi. Dilshod onasining erkatoyi. Nimani xohlasa, shuni olib beradi. Qiziq, u onasi haqida nimalarni yozarkan?”

“– Onalarning hammasi ham mehribon emas, – deb oʻylaydi Dilshod, – mana, mening onam – nuqul tergagani-tergagan. Meni yaxshi koʻrmaydi. Kuni-kecha kompyuter oʻynashga boraman, pul bering, desam koyib tashladi. Uyda ikkita kompyutering bor, oʻshalarni oʻyna, emish. Boshqa bolalar bilan tortishib oʻynamasang, puling koʻpligini koʻrsatolmasang, oʻyinning qizigʻi qoladimi? Bolalarni uyga olib kelib kompyuter oʻynayman desam, buzilib qoladi, deb bermaydi. Qizgʻanchiq! Maktabga dadamning mashinasida hammaning havasini keltirib boraman desam, sinfdoshlaring bilan piyoda boraver, deb meni tushirib, oʻzi mashinaga oʻtirib, ketib qoladi. Qarab tursin hali, katta boʻlsam, “Kaptiva” olaman, men ham ularni mindirmayman. Dadamdan yashirincha pul soʻrasam, bermadi. U dadamni ham qoʻrqitib qoʻlga olgan. Shunday ayolni mehribon ona deb boʻladimi?..”

Bir haftadan keyin insholar natijasi eʼlon qilindi. Oʻquvchilarga yozgan insholariga yarasha baholar qoʻyildi.

Eng qizigʻi, Dilshod bu mavzuda hech narsa yozmagani maʼlum boʻldi. U oʻqituvchining savoliga: “nima yozishni bilmadim”, deb yerga qarab turaverdi.

Sardorning yozgan inshosi esa eng yuqori bahoga munosib deb topildi. Yoʻq, Sardor bu inshoni yozmadi. U, mening onam boʻlsa, mana shunday ayol boʻladi, deb goʻdakligidanoq mudom koʻnglida tugib yurgan buyuk orzusini oq qogʻozga tushirdi, xolos. Bu koʻngilda allaqachon tayyor boʻlgan insho edi.

Oʻrozali REYIMOV.