21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 19:45
Maqolalar 👁 1,196

AHMAD NAFASNING YaNGI DOVONI

AHMAD NAFASNING YaNGI DOVONI

Tumanimiz adabiy muhitida şoir va yozuvçi Ahmad Nafas (Nafasov)ning öziga xos örni bor. Avvalo Ahmad Nafas – maʼnaviyat fidoyisi, yoş ijodkorlarning sevimli ustozi, tumanda faoliyat olib borayotgan “Jayxun ilhomlari” NNTning mahoratli rahbari sifatida köplab isteʼdod ğunçalarining kaşf etilişida jonkuyar muharrir hamdir. Ana şu sermahsul xizmat jabhalaridan ortib öz köngil mulkida ajib bir böston yaratayotgan Ahmad Nafas oğamizning qalblarni rom etgulik latofatli sözi – şeʼriy gulşani, ehtirom va eʼzozga munosib fitrati borki, bu fitrat olami keng va rang-barangligi, maʼnaviy-tarbiyaviy ahamiyati bilan köngillarga manzur bölsa, ne ajab!

Zukko kitobxonlarimiz juda yaxşi bilişadi: 2011-yilda Ahmad Nafasning “Salomçi – mening unvonim” badiiy-publitsistik janrdagi kitobi naşrdan çiqqan edi. Xalq udumlari, urf-odat va anʼanalari, özbek töy-marosimlari va ularda aytiladigan kelin salomlarining janr xususiyatlari haqida batafsil maʼlumot beruvçi bu asar keng kitobxonlar eʼtiborini qozongandi.

Ahmad Nafas oğaning navbatdagi kitobi – “Keldim dovonlar oşib” bir neça kundan buyon qöldan-qölga ötib öqilayotganidan ayonki – kitob adabiyot muxlislariga manzur. Kitobga xorazmlik maşhur qöşiqçi-şoir, Özbekistonda xizmat körsatgan madaniyat xodimi Oşiq Erkin (Madrahimov) sözboşi yozganlar.

Töplamdagi ğazallar, Navoiy ğazaliga boğlangan muxammaslar, mustahzod va masnaviylar ançagina pişiq ekanligini eʼtirof etgan Oşiq Erkin oğa (Madrahimov) taʼbiri bilan aytganda: “bundayin kitobga tartib bermoq, ayniqsa, Navoiy ğazallari ruhiyatiga moslab taxsim boğlaş uçun mahorat va bilim kerak”. Taʼbir joiz bölsa, Ahmad Nafas oğamiz ana şunday bilim va mahorat sohibi.

Kitobning birinçi qismidan Ahmad Nafas ijodining turli yillariga mansub şeʼrlar, ğazal va masnaviylar, muxammas hamda mustahzodlar joy olgan. Uşbu nazmiy qismdagi asarlarning aksariyati ona yurt, döstlik va muhabbat mavzulariga bağişlangan. Ayniqsa, Istiqlolni madh etuvçi şeʼrlarida şoir keçagi kun bilan bugungi nurafşon damlarni muqoyasa qilib faxrlanadi. Ana şu faxr tuyğusi ila özi umr böyi oşib ötayotgan dovonlar zalvorini yurak-yuragidan his etadi. Şoir dilidagi quvonç sözlarga, sözlar satrlarga, satrlar esa maʼnaviyatga taşna köngillarga jarang beradi.

Qurdik koşona, qasrlar,

Jahon lol qolar asrlar.

Unda bizlarning kelajak –

Yaşar navqiron nasllar.

Şijoat, surʼatdir bu,

Bizlarning qudratdir bu!

Ana şu surʼat, ana şu qudrat şoir qalbiga hayajon, ilhom baxş etadi va biri-biridan dilbar şeʼrlar yaraladi. “Istiqlol madhiyasi”, “Vatanni sevmoq kerak”, “Özbekning”, “Mustaqillik qasidasi”, “Kelajak egalariga”, “Murojaat” kabi yetuk, pişiq-puxta şeʼrlarda şoirning öz sözi jaranglab, satrlarga zeb bergan.

Şoirning aksariyat şeʼrlari Maxtumquli ohanglarida, yana bir turkum şeʼrlari esa baxşiyona usulda yozilgan. Navoiy ğazallariga boğlangan taxsimlar esa muxlislar qalbida Navoiy dahosiga çeksiz ehtirom uyğotadi. Ahmad Nafas ijodining ham tobora yetuklik sari yuksalayotganini anglatadi. Sababi uluğ şoirlar ijodidan ilhomlanib, ular bitgan mumtoz misralar mazmuniga mohiyatan munosib va mos misralar ila taxsim boğlaş hammaning ham qölidan kelavermaydi. Buning uçun avvalo mumtoz adabiyotni, xususan Navoiy ijodini mukammal örganiş, tuşuniş, har bir söz zarbini yurakdan his etiş kerak. Ahmad Nafas ana şu dovonni zabt etganlardan – Navoiy lirikasi olamida yaşab, Navoiyning tili va dilini anglab, öz lisonida qayta kaşf eta olgan ijodkor. Eʼtibor bering:

Özni kim deb bilsang ham, Ahmado, gar bölmasa did,

Yorning könglin ovlar çoği xato solar tahdid.

Şudir menga muddao deb birov könglin qilmagin xit,

Navoiy, sen kimu, işrat mayi, bilmasmu sen kim, it,

Agar qon içsa ham boşi kerakdur öz yaloğinda.

Navoiy ğazaliga xos içki ohang, turoq, vazn Ahmad Nafas boğlagan taxsimda ham öz ifodasini topgan. Şu barobarida Navoiy xulosasi bilan Ahmad Nafas çiqargan xulosa biri-birini töldirib muxammasning badiiy yetukligini taʼminlagan.

Ahmad Nafas badiiy adabiyotni, adabiy janrlarni puxta biladigan, özbek adabiy tilini çuqur özlaştirgan ijodkor. Uzoq yillar yoş avlodga özbek tili va adabiyoti fanidan dars bergan Ahmad Nafas yillar davomida öz ustida tinimsiz işlagani har bir söz va jumlani boşqalarga taqdim etişdan avval öz fitratida jilo berişga intilgani bois, asarlarini öquvçilarga taqdim etişga oşiqmadi. Yozdi, yozaverdi. Qayta-qayta söz ustida, iboralar, jumlalar ustida işladi. Öz fikrini soğlom, öziga xos, köngillarga manzur yetkazgunlariça, Ahmad Nafas imzosi bilan to kitob holida tartib bergunga qadar şoir oğamiz öz umrining tabarruk 60-dovonidan oşib 70 ga tomon zalvorli qadam qöydilar. Oşib ötilgan bu dovonlar şoir Ahmad Nafas bilan adib Ahmad Nafas nomi özi tuğilib ösgan betakror göşa – Qizilçoli – Kuyukköpirdan ham ança olislarga, azim Xorazm-u Qoraqalpoğiston adabiyotsevarlari huzuriga kirib bordi.

Ayniqsa, Ahmad Nafasning “Ozod oğaning xazinasi” nomi bilan kitobning ikkinçi qismiga zeb bergan esselari (köproq xotira hikoyalariga öxşab ketadi) kişini xayolga toldiradi. Nega deysizmi? Sababi, biz atrofimizdagi zamondoşlarimizning ayrim işlariga oddiygina nazar bilan qarab, xuddi şunday bölişi kerakday, öşa zamondoşimiz öz vazifasini şunday ado etişi şartday, eʼtibor bermaymiz.

Heç öylab körganmisiz, tumanimizdagi son-sanoqsiz fotostudiyalar işi bilan suratçi Xolboy oğa Bobojonovning faoliyati haqida? Şunçaki turli xil marosimlarda suratkaşlik qilib öz işini daromad topiş manbaiga aylantirib olgan suratçilar kim-u, Amudaryo tumanida fotosanoatga asos solgan, uni rivojlantirib, tumanimiz tarixini suratlarga muhrlab öz xazina-arxivini, demak, tumanimiz hayotining surat-arxivini yaratgan Xolboy Bobojonov kim? Angladingizmi!? Xolboy Bobojonovning faoliyati ham jiddiy tadqiq etişga arzigulik suratlar arxivi bilan nihoyatda qadrli.

Ana endi Ahmad oğa taʼriflagan “Ozod oğaning xazinasi”ga kelsak, nazarimda bu badiiy publitsistikada hali qöl urilmagan yangi mavzu.

Magnit tasmalarida, gramplastinka, audio va video yozuvlarda muhrlangan xalqimizning otaşnafas hofiz-u sanʼatkorlarining şirali ovozlarini tebranib-tebranib tinglaymiz, ohanglar oğuşida sel bölamiz. Lekin vujudimizda ana şu oşuftalikni uyğotişda tinim bilmay işlagan ovoz yoziş studiyasi jonkuyarlari haqida juda kam öylaymiz, töğrisi, öylamaymiz ham. Xuddi şunday bölişi kerakday, tinglaymiz, zavqlanamiz, hayajon bilan sanʼatkordan ğoyibona minnatdor bölamiz. Ozod oğa-çi? Ana şu möʼjizakor ohanglarni qalblarga jo etgan, sanʼatkorning ovoziga, musiqiy tebranişlarga jilo berib, qalblarga yetkazgan Ozod oğaga, Ozod oğalarga birrovgina “rahmat!” – deya oldikmi? Buni köpinça unutdik...

Azizlar, Ahmad oğa ana şunday fidoyilar mehnatiga dilimizda rağbat, mehr va eʼtibor uyğotayotir öz esselari bilan.

Hatto ovoz yoziş böyiça boşlangan ilk qadamlar, bu möʼjizakor uskunalarning tarixi, xalqimiz hayotida tutgan örni, maʼnaviy ahamiyati qançalik katta ekanligini anglatayotir. Demak, kundalik hayotimizda biz unçalik ahamiyat bermaydigan kasb egasi, tinib-tinçimas inson, “Ozod zvukozapis” singari fidoyilar mehnati tufayli xalqimizning maʼnaviyat xazinasi boyib boraveradi.

Demak, ana şunday insonlarning borligi qalblarimizga quvonç, hayotimizga ziynat bağişlaydi.

Ahmad Nafasga esa xalq hayotiga daxldor oddiy, lekin xizmati, qilgan va qilayotgan amallari uluğ insonlar mehnati qadrini baland tutgani va bu mavzuni hokisorlik bilan adabiyotga olib kirgani, faxr ila, hurmat va eʼtibor ila madh etganlari uçun RAHMAT deymiz.

Sözim muxtasarida sinçkov va zukko adib, sohirqalb şoir Ahmad Nafas oğaning navbatdagi dovon sari qöymoq niyatida bölgan qadamlariga quvvat, ijodiy barkamollik tilayman!

Aziz muxlislar, kitob javoningizga yangi asar qutluğ bölsin!

Robiya YÖLDOŞEVA,

Qoraqalpoğistonda xizmat körsatgan jurnalist.

🎬 Videogalereya Barçasi →
«INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi ▶ «INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi 20.11.2026 Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi ▶ Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi 20.11.2026 Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda ▶ Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda 18.11.2026 BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026