Firibgarlar tuzogʻiga ilinib qolmaslik uchun nima qilish kerak?

Firibgarlar nayrangiga aldanib qolmay desangiz, Xorazm viloyati prokuraturasining quyidagi tavsiyalariga amal qiling!

Uy-joy va boshqa koʻchmas mulklarni, avtomashinalarni firibgarlarga uchramasdan, qonuniy tartibda oldi-sotdi qilmoqchimisiz?

- koʻchmas mulk va avtomashinalarni tegishli notarial idoralar orqali tegishli tartibda shartnoma tuzish orqali oldi-sotdi qiling;
- agarda ushbu mulklarning pulini keyinchalik maʼlum bir muddatda boʻlib-boʻlib berish boʻyicha kelishgan boʻlsangiz, oldi-sotdining ushbu jihati haqida notarial shartnomada alohida qayd etishni talab qiling;
- oldi-sotdi jarayonini boshqa xolis shaxslarning guvohligida amalga oshirib, pullarni faqat tegishli shartnomalar imzolanganidan keyingina sotuvchiga bering;
- qurilishi tugallangan binolar va ular joylashgan yer uchastkalarini sotish va sotib olishda oldi-sotdi shartnomasiga imzo chekishga va pulni berishga shoshilmang, hujjatlarni diqqat bilan oʻrganib chiqing (tuman yoki shahar hokimi tomonidan qurilishi tugallanmagan bino va u joylashgan yer uchastkalarini sotishga ruxsat berilganligi haqidagi qaror mavjudligiga alohida eʼtibor qarating)
- koʻchmas mulk va avtomashinalarni sotib olishdan oldin kadastr xizmati va viloyat IIB YHXBdan ushbu mulklarga taqiq bor-yoʻqligiga aniqlik kiriting; 
- oʻzga shaxsning nomida boʻlgan yoki tegishli hujjatlarga ega boʻlmagan mol-mulklarni sotib olmang;

Oʻquv muassasalariga oʻqishga yoki korxona, muassasa, tashkilotlarga ishga kirishda firibgarlarga uchramasdan, qonuniy tartibda oʻz maqsadingizni amalga oshirmoqchimisiz?

- oʻqishga yoki ishga kirish boʻyicha maslahatlarni, shuningdek, zaruriy hujjatlar haqidagi maʼlumotlarni faqatgina bandlikka koʻmaklashuvchi markazlardan yoki tegishli tashkilotlardan, ularning internetdagi veb-sayti hamda ishonch telefonlari orqali olish va hujjatlarni toʻgʻridan-toʻgʻri shu tashkilotlarga topshiring;
- oʻqish yoki ishga taklif qilayotgan oʻquv muassasalari, idora va tashkilotlardan ularning ushbu faoliyat bilan shugʻullanishi uchun ruxsat berilgan hujjatlarni, ularning ish faoliyati bilan bogʻliq holatlarni soʻrab-surishtiring; 
- qonuniy tartibda rasmiylashtirilayotgan hujjatlar uchun oʻqishga yoki ishga joylashishda hech qanday pul yoki moddiy qimmatliklar talab qilinmasligini, bu – oʻta ogʻir jinoyat ekanligini esda tuting;

“Pora berish – Oʻzbekiston Pespublikasi Jinoyat kodeksining 211-moddasida mansabdor shaxsga pora berganlik uchun oʻn besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi”. Agarda, bu haqda 30 sutka ichida huquqni muhofaza qiluvchi organlarga murojaat qilmasangiz!

Qarz oldi-berdi munosabatlarida firibgarlarga uchramasdan, qonuniy tartibda qarz oldi-berdisini amalga oshirmoqchimisiz?

- hech qachon oʻzingiz yaxshi tanimagan va bilmagan, shuningdek, tasodifiy va tez tanishgan shaxslar odamlar bilan qarz oldi-berdisi va boshqa moddiy manfaatli munosabatlarga kirishmang;
- uchinchi shaxslarning manfaatlari uchun oʻzingizga tegishli boʻlgan mulkingizni garovga qoʻygan holda kredit olish takliflariga rozi boʻlmang;
- har qanday miqdordagi pul yoki moddiy qimmatliklarni qarzga berayotganingizda notarial tartibda qarz shartnomasi rasmiylashtirib, bergan qarzingiz qaytmagan taqdirda, uning kafolatiga aniqlik kiritib qoʻying;
- qarz shartnomasi tuzayotganingizda, albatta, uni qachon, qanday tartibda qaytarish, agarda shartnoma shartlari bajarilmagan hollarda, qanday tartibda ustama pullari undirilishini va bu jarayonning qanday amalga oshirilishini belgilab qoʻying;

Tilla taqinchoqlar, qimmatbaho buyumlar, uy-roʻzgʻor, xoʻjalik mollari va boshqa buyumlarni xarid qilayotganingizda firibgarlarga uchramasdan, oʻz xaridingizni ishonchli tarzda amalga oshirmoqchimisiz?

- hech qachon koʻcha-koʻyda, “qora bozor”da yoki hech qanday hujjatlarsiz noqonuniy ravishda savdo-sotiq ishlari bilan shugʻullanuvchi shaxslardan xaridni amalga oshirmang;
- faqatgina tegishli tartibda ruxsatnoma va litsenziyalarga, shuningdek, nazorat kassa mashinalariga ega boʻlgan doʻkon va firmalardan xaridlarni amalga oshirib, bunda xarid qilingan narsalarning xarid cheklarini olishni unutmang;
- sotuvga chiqarilgan narsalarning tegishli hujjatlarini sotuvchidan soʻrab olib, ushbu hujjatlarning aynan shu tovarga tegishliligiga aniqlik kiriting;
- agar boshqa davlat fuqarosi bilan shartnoma tuzmoqchi boʻlsangiz, buni guvohlar ishtirokida amalga oshiring, xariddan oldin pulni bermang, shaxsiy mulklaringizni depozit sifatida topshirmang, pullarni sanang, pullarni berganingizdan soʻng mahsulotlarni darhol tekshiring, qogʻoz paketlarga oʻralgan, elastik bantlar bilan bogʻlab qoʻyilgan pul mablagʻlarini olishda eʼtiborli boʻling; 
- biror-bir savdo firmasi, tashkilot yoki tadbirkorlik subʼektidan tovarlar xarid qilinishi yuzasidan tegishli shartnoma va hujjatlarni rasmiylashtirib, tovarlar Sizga yetib kelganidan soʻng sotuvchiga pullarni berishni unutmang.

Davlat organlari va boshqa xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar  tomonidan aholiga koʻrsatiladigan xizmatlardan foydalanish jarayonida, firibgarlarga uchramasdan, pullaringizni toʻliq va qonuniy  tartibda olmoqchimisiz?

- davlat organlari va boshqa xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlarga rasman murojaat qilib (ogʻzaki, yozma, elektron), bunda oʻz murojaatingizda aniq holatlarni bayon qiling;
- sizga koʻrsatilishi mumkin boʻlgan xizmatlar, ular uchun toʻlanishi mumkin boʻlgan toʻlovlar, shuningdek, bunda huquq va majburiyatlaringiz bilan tanishib chiqing;
- hech qachon tegishli mansab vakolatiga ega boʻlmagan shaxslar bilan munosabatga kirishmang.