Firibgarlar tuzoğiga ilinib qolmaslik uçun nima qiliş kerak?

Firibgarlar nayrangiga aldanib qolmay desangiz, Xorazm viloyati prokuraturasining quyidagi tavsiyalariga amal qiling!

Uy-joy va boşqa köçmas mulklarni, avtomaşinalarni firibgarlarga uçramasdan, qonuniy tartibda oldi-sotdi qilmoqçimisiz?

- köçmas mulk va avtomaşinalarni tegişli notarial idoralar orqali tegişli tartibda şartnoma tuziş orqali oldi-sotdi qiling;
- agarda uşbu mulklarning pulini keyinçalik maʼlum bir muddatda bölib-bölib beriş böyiça kelişgan bölsangiz, oldi-sotdining uşbu jihati haqida notarial şartnomada alohida qayd etişni talab qiling;
- oldi-sotdi jarayonini boşqa xolis şaxslarning guvohligida amalga oşirib, pullarni faqat tegişli şartnomalar imzolanganidan keyingina sotuvçiga bering;
- qurilişi tugallangan binolar va ular joylaşgan yer uçastkalarini sotiş va sotib olişda oldi-sotdi şartnomasiga imzo çekişga va pulni berişga şoşilmang, hujjatlarni diqqat bilan örganib çiqing (tuman yoki şahar hokimi tomonidan qurilişi tugallanmagan bino va u joylaşgan yer uçastkalarini sotişga ruxsat berilganligi haqidagi qaror mavjudligiga alohida eʼtibor qarating)
- köçmas mulk va avtomaşinalarni sotib olişdan oldin kadastr xizmati va viloyat IIB YHXBdan uşbu mulklarga taqiq bor-yöqligiga aniqlik kiriting; 
- özga şaxsning nomida bölgan yoki tegişli hujjatlarga ega bölmagan mol-mulklarni sotib olmang;

Öquv muassasalariga öqişga yoki korxona, muassasa, taşkilotlarga işga kirişda firibgarlarga uçramasdan, qonuniy tartibda öz maqsadingizni amalga oşirmoqçimisiz?

- öqişga yoki işga kiriş böyiça maslahatlarni, şuningdek, zaruriy hujjatlar haqidagi maʼlumotlarni faqatgina bandlikka kömaklaşuvçi markazlardan yoki tegişli taşkilotlardan, ularning internetdagi veb-sayti hamda işonç telefonlari orqali oliş va hujjatlarni töğridan-töğri şu taşkilotlarga topşiring;
- öqiş yoki işga taklif qilayotgan öquv muassasalari, idora va taşkilotlardan ularning uşbu faoliyat bilan şuğullanişi uçun ruxsat berilgan hujjatlarni, ularning iş faoliyati bilan boğliq holatlarni sörab-suriştiring; 
- qonuniy tartibda rasmiylaştirilayotgan hujjatlar uçun öqişga yoki işga joylaşişda heç qanday pul yoki moddiy qimmatliklar talab qilinmasligini, bu – öta oğir jinoyat ekanligini esda tuting;

“Pora beriş – Özbekiston Pespublikasi Jinoyat kodeksining 211-moddasida mansabdor şaxsga pora berganlik uçun ön beş yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi”. Agarda, bu haqda 30 sutka içida huquqni muhofaza qiluvçi organlarga murojaat qilmasangiz!

Qarz oldi-berdi munosabatlarida firibgarlarga uçramasdan, qonuniy tartibda qarz oldi-berdisini amalga oşirmoqçimisiz?

- heç qaçon özingiz yaxşi tanimagan va bilmagan, şuningdek, tasodifiy va tez tanişgan şaxslar odamlar bilan qarz oldi-berdisi va boşqa moddiy manfaatli munosabatlarga kirişmang;
- uçinçi şaxslarning manfaatlari uçun özingizga tegişli bölgan mulkingizni garovga qöygan holda kredit oliş takliflariga rozi bölmang;
- har qanday miqdordagi pul yoki moddiy qimmatliklarni qarzga berayotganingizda notarial tartibda qarz şartnomasi rasmiylaştirib, bergan qarzingiz qaytmagan taqdirda, uning kafolatiga aniqlik kiritib qöying;
- qarz şartnomasi tuzayotganingizda, albatta, uni qaçon, qanday tartibda qaytariş, agarda şartnoma şartlari bajarilmagan hollarda, qanday tartibda ustama pullari undirilişini va bu jarayonning qanday amalga oşirilişini belgilab qöying;

Tilla taqinçoqlar, qimmatbaho buyumlar, uy-rözğor, xöjalik mollari va boşqa buyumlarni xarid qilayotganingizda firibgarlarga uçramasdan, öz xaridingizni işonçli tarzda amalga oşirmoqçimisiz?

- heç qaçon köça-köyda, “qora bozor”da yoki heç qanday hujjatlarsiz noqonuniy ravişda savdo-sotiq işlari bilan şuğullanuvçi şaxslardan xaridni amalga oşirmang;
- faqatgina tegişli tartibda ruxsatnoma va litsenziyalarga, şuningdek, nazorat kassa maşinalariga ega bölgan dökon va firmalardan xaridlarni amalga oşirib, bunda xarid qilingan narsalarning xarid çeklarini olişni unutmang;
- sotuvga çiqarilgan narsalarning tegişli hujjatlarini sotuvçidan sörab olib, uşbu hujjatlarning aynan şu tovarga tegişliligiga aniqlik kiriting;
- agar boşqa davlat fuqarosi bilan şartnoma tuzmoqçi bölsangiz, buni guvohlar iştirokida amalga oşiring, xariddan oldin pulni bermang, şaxsiy mulklaringizni depozit sifatida topşirmang, pullarni sanang, pullarni berganingizdan söng mahsulotlarni darhol tekşiring, qoğoz paketlarga öralgan, elastik bantlar bilan boğlab qöyilgan pul mablağlarini olişda eʼtiborli böling; 
- biror-bir savdo firmasi, taşkilot yoki tadbirkorlik subʼektidan tovarlar xarid qilinişi yuzasidan tegişli şartnoma va hujjatlarni rasmiylaştirib, tovarlar Sizga yetib kelganidan söng sotuvçiga pullarni berişni unutmang.

Davlat organlari va boşqa xizmat körsatuvçi taşkilotlar  tomonidan aholiga körsatiladigan xizmatlardan foydalaniş jarayonida, firibgarlarga uçramasdan, pullaringizni töliq va qonuniy  tartibda olmoqçimisiz?

- davlat organlari va boşqa xizmat körsatuvçi taşkilotlarga rasman murojaat qilib (oğzaki, yozma, elektron), bunda öz murojaatingizda aniq holatlarni bayon qiling;
- sizga körsatilişi mumkin bölgan xizmatlar, ular uçun tölanişi mumkin bölgan tölovlar, şuningdek, bunda huquq va majburiyatlaringiz bilan tanişib çiqing;
- heç qaçon tegişli mansab vakolatiga ega bölmagan şaxslar bilan munosabatga kirişmang.