KELINNING QOʻLI EGRI BOʻLSA...

Bozorgul ena harbiyda ishlaydigan oʻgʻlini, nevaralarini koʻrib kelish uchun Fargʻona shahriga ketadigan boʻldi. Choli tushmagur ertadan kechgacha arnasoy boʻyidagi bogʻdan beri kelmaydi.

– Eksam-tiksam elga naf, mendan keyingilarga davlat-da, – deydi. Kenja oʻgʻli Narimonjon hali oʻqib yuribdi. Biri oʻqishni tugatsa, yana biri – magistr boʻlaman, dedi, boʻldi, endi olimlikning oʻqishiga kirib olgan. Sira uylanaman, demaydi. Katta kelini juda epli, har yili yozda, kuzda kelib turli sharbat-u murabbo deysizmi, marinadli tuzlamalarmi, moʻl-moʻl qilib tayyorlaydi. Xonadon ombori turli bankalarga toʻla.

Bozorgul ena bot-bot qoʻshni kelin ovqatmi, issiq nonmi olib chiqqanida bir banka konservalangan mevami, tuzlamami berib turadi.

Qoʻshnilari biram yaxshiki, baʼzan ularga "oʻzing olib chiqaqol”, deb omborxona eshigini ochib beradi.

– Qizim, Fargʻonaga, Nurali akanglarnikiga ketayotirman, – dedi yon qoʻshnisining kenja kelini Noilaga. – Shu, Kamol bobongning osh-ovqatiga qarab turgin-a!

– Yaxshi borib keling, momo, oʻzim qarayman, hech qaygʻurmang, – dedi muloyimlik bilan Noila.

Bozorgul ena ketgan kunning ertasiga  tushlikda Noila Kamol boboga bir kosa ovqat olib chiqdi. Hamma yoq suv quygandek jim-jitlik. Bozorgul ena tayinlagani uchun tovuqlarning don-dunidan ham xabar olib turgan Noila hovlini bir aylanib chiqdi. "Bobo hali bogʻdan qaytmabdi-da”, oʻyladi u. Haqiqatan ham Kamol bobo shu kuni bogʻida qolgan edi. Noila qarasa, omborxona eshigida qulf yoʻq, shu  topda koʻngliga shayton oraladimi, qoʻlidagi kosani chorpoyaga qoʻyib, asta omborga kirdi. Qator terib qoʻyilgan bankalarga qarab yurdi. "Ikkitasini olib chiqib ketsam, kim bilib oʻtiribdi?” – koʻnglidan oʻtdi uning. Bankalarni oldi-yu, hech narsa koʻrmaganday, chiqdi-ketdi.

Ikki haftalardan soʻng Bozorgul ena Fargʻonadan qaytib keldi.

– Noila, – dedi qaynonasi, – Bozorgul enang yoʻldan charchab kelgan, aytib chiq, birga ovqatlanamiz.

Qoʻshnilar ochilib-sochilib ovqatlandilar. Bozorgul ena Fargʻonadagi kelini berib yuborgan pishiriqlarni dasturxonga qoʻyarkan:

– Shu kelinim juda pazanda-da, omborda qatorlashtirib qoʻygan  bankalarning-ku sanogʻi yoʻq, – dedi gʻururlanib.

– Ketishingizda ovora boʻlib ikki banka tuzlama qoldiribsiz, maza qildik, uyimizdagi tugagan edi, – dedi Noilaning qaynonasi Salima ena minnatdor ohangda.

Dasturxonga choy keltirib qoʻyayotgan Noila koʻzlarini olib qochdi. Bozorgul ena sir boy bermadi.

– Hay, Salimajon, menda bor, sendayam bor, degani. Shuncha yil seniki, meniki demadik, endi ham demaymiz. Muhimi, koʻngillar toʻgʻri boʻlsin, ha, koʻngillar toza boʻlsin.

Hech narsadan bexabar Salima ena qoʻshnisining gaplarini bosh irgʻab maʼqulladi.

Bozorgul ena Noilaga hech narsa demadi. Noila ham "kampir bilmadi”, deb oʻylab qoʻydi.

Oradan besh-oʻn kuncha vaqt oʻtib, Bozorgul ena Noilaga:

– Qizim, men Nukusga, Narimonjonni koʻrgani ketayotirman, bugun oʻsha yoqda yotib qolaman, bobong ham bogʻda pishiqchilik, kelolmasa kerak. Shu, tovuqlarning don-duniga qarab tursang, – dedi. U ataylab omborxona eshigidagi qulfni kaliti bilan qoldirdi...

Nukusdan kelib, toʻgʻri omborxonaga kirdi. Belgilab qoʻygan bankalaridan uchtasi yoʻq edi. Bu haqda lom-mim demay, bir haftani oʻtkazib, Salima enanikiga chiqdi. Salima ena azbaroyi quvonganidan Bozorgul enani uy toʻriga oʻtqazdi.

– Sizga ming rahmat, – dedi rostmana minnatdorlik bilan. – Doim mening bolalarimning  ham gʻamini chekib yurasiz. Rustamjonning tugʻilgan kunida ikki banka tuzlama bilan bir banka sharbat bergan ekansiz, Noila aytdi. Dasturxonga moʻl-koʻlgina yetganini koʻrsangiz, Rustamjon ham rosa quvondi!

Bu gal Bozorgul ena qoʻshni kelinning "sir”ini ochishga qaror qildi.

– Noilaxon, qizim, – chaqirdi u hovlida timirskilanib yurgan kelinchakni. – Qani, beri kel, bolam.

Noila  Bozorgul ena bu safar ham bilmaydi, degan ishonch bilan supa yoniga kelib salom berdi.

– Barakalla, qizim, boshing omon boʻlsin, – dedi hamon sir boy bermay Bozorgul ena. – Qizim, men bergan bankalarni bi-i-ir qatorlashtirib qoʻychi! Hali Fargʻonadan yozda chechang kelsa, kerak boʻladi.

Noila shoshib qoldi. Koʻzini yerdan uzmay, asta orqasiga burilayotgan edi-ki, Bozorgul ena yana gap qotdi.

– Toʻxta, kelin, avval men bankalarni qanday berganimni va qanday olib chiqqaningni qaynonangga aytganingday qilib bi-i-ir aytib ber...

Noila ham uyatdan, ham noqulay holatidan yigʻlab yubordi.

– Yigʻlama, – dedi Bozorgul ena. – Shularni yolgʻon aralashtirmay, oʻgʻirlamay, soʻrasang ham berardim, qizim! Mening omborimda turganidan Salimajonning bolalari yeb, lazzatlangani yaxshi. Sen bir emas, ikki marta yolgʻonga yurding. Ikki bora omonatga xiyonat qilding. Qaynonang, ering, mehmonlaringga oʻgʻirlik luqma yedirding! Shu ishni bir ogʻiz oʻzimga aytib qilganingda olam guliston edi. Mayli, men roziman, bolam, lekin qilgan gunohingga rozi emasman. Toki bu odatingni tashlamas ekansan, men senga hech qachon ishonmayman. Elda bir gap bor:

– Kelinning qoʻli egri boʻlsa, avval erni, soʻngra elni quritadi.

– Salima, – dedi ketar chogʻida Bozorgul ena – bu ish sodir boʻlmadi, men hech narsa koʻrmadim va demadim. Sen ham shunday qil, bu gap elga oralamasin. Kelin feʼlini toʻgʻrilasin!

Noila uyatdan qaltirab-qaqshab yigʻlagancha ikkala kampirdan kechirim soʻradi.

Sandiqni ochgan

Robiya YOʻLDOShEVA.