FERMERNING BIR KUNI
(Lavha)
Matnazar oğa örnidan turib, joriy yil köklamida anhor böyidagi uzum köçatlari ekilgan bir gektarlik dalaga kelganida ufq qip-qizarib, quyoş ohista yerdan boş kötarayotgan edi. Tongning salqin havosida deyarli xatosiz unib çiqqan, novdalari uç-tört qariç bölib qolgan uzum köçatlari yaproqlaridagi şudring yaltirab körinadi. Ajib manzara...Yaqindagina yaydoq bölib yotgan yerda uzumzor bunyodga kelayapti. Köçatlar oraliğiga ekilgan pomidor palak yoyib, mevalari sirğilib turibdi.
– Yer saxiy-da, – xayolidan ötdi oğaning, – mehnat qilgan odamdan saxovatini ayamaydi. Mana şu bir gektarlik dalaning özi hali nasib qilsa, xöjalikka qança-qança foyda keltiradi.
U öz öylaridan özi quvonib, yondoş dala – buğdoyzorga ötdi. Böliq boşoqlari egilib, çayqalib turgan sap-sariq rangdagi buğdoyzordan totli don hidi anqib turibdi. Buğdoyzorning bu yilgi hosili ham ötgan yilgidan kam emas. U şu dalalarda bir neça soatlardan söng örim-yiğim boşlanişini, bulturgi kuzakdan beri qilingan mehnat natijasi xirmonga tuşişini öylab, şirin entikdi. Keyin ğöza qator oralari qöşimça ravişda yumşatilayotgan paxta dalasiga ötdi. Mexanizatorning işidan köngli tölib, xöjalik ustaxonasi yonidagi şoli, buğdoy xorozlarini ham bir körib ötay, deb öyladi. Axir xorozlar doim işlab turmasa, xöjalikdagi aholining ehtiyoji tuğilsa, qopini kötarib, yöl bosib, boşqa hududlarga borib ovora bölişadi-da. Oğaning bu borada özi hamişa amal qiladigan qoidasi bor: mehnat qilgan odamga zarur şaroitlarni yaratib beriş ham kerak. Şundagina ular öz mehnatidan, turmuşidan rozi böladi. Bu tuyğu esa ularni yana ham unumli işlaşga undaydi. Buni "Bözyop” ovulidagi "Aytboy Otaxon” fermer xöjaligi raisi, qariyb 30-yildan beri şu hududda brigada boşliği, fermer xöjaligi raisi bölib, eldoşlari bilan bir yoqadan boş çiqarib, köngliga yöl topib mehnat qilib kelayotgan Matnazar oğa Aytboyev juda yaxşi biladi.
Şundanmi, ötgan yillar davomida u rahbarlik qilib kelayotgan fermer xöjalikda qişloq xöjalik mahsulotlari yetiştirişning barça turlari böyiça rejalar ortiği bilan, hatto 150-160 foizga ado etib kelinmoqda.
Şu boisdan ham u 2015-yilda "Qoraqalpoğistonda eng ilğor fermer” deb topildi, erişayotgan yutuqlari, iş tajribasi nafaqat tumandagi, balki respublika miqyosidagi barça fermer xöjaliklariga namuna sifatida körsatilib, xöjalik dalalarida çigit ekiş, ğöza qator oralariga işlov beriş, oziqlantiriş va suğoriş işlarini taşkil qiliş böyiça beş marta körgazmali seminar ötkazildi.
Oğa dehqonçilik borasida iş yuritiş, odamlar bilan ahillikda işlaşiş töğrisida suhbatlaşişdan çarçamaydi. Xöjalik hududidagi xonadonlarning tomorqalari ham uning nazaridan çetda qolmaydi. Birini yaxşi işlari uçun "Barakalla!” deb alqab ötsa, biriga yöl-yöriq körsatadi.
– Dehqonçilik – serzahmat iş, – deydi Matnazar oğa bu haqda. – Baʼzan vaqt bilan hisoblaşmay işlaşga töğri keladi. Şunday qiyin-qistovli kunlarda horidim, demay mehnat qilgan odamlardan jonimni ham ayagim kelmaydi.
Fermer oğa xöjalik işçilariga munosabatini şunday debgina ifodalab qöysa-da, aslida barça, 95 nafar işçilarini juda aziz tutadi. Keyingi uç yilda kam taʼminlangan oltita oilaga xöjalik hisobidan qoramol, 20 ta oilaga 9,5 mln. sömlik moddiy yordam berildi, işçilarni moddiy va maʼnaviy rağbatlantiriş uçun har yili 2,5-3 mln. sömlik mablağ sarflanmoqda, işçilarga va kam taʼminlangan oilalarga 18 tonna buğdoy tarqatildi.
Fermer xöjaligida yildan-yilga rentabellik oşayotgani sababli har yilgi foyda hisobiga sotib olingan texnikalari soni hozir 19 taga yetdi. Yerlarni ekişga tayyorlaşdan tortib, ekiş, parvarişlaş, hosilini yiğiştirib, davlat xirmoniga topşirişgaça bölgan işlarda xöjalik faqat öz texnikasidan foydalanadi. Bu – olingan foydaning tejalaşiga şaroit yaratadi.
Fermer oğa dehqonçilikdagi tajribalaridan kelib çiqib, suğorişdan oldin ğöza qator oralariga 30-35 sm. çuqurlikda işlov berib, yerni qöşimça ravişda yumşatadigan moslama yaratdi va öz tajribasida qölladi. Natijada tuproq unumdorligi oşib, hosildorlik 3-4 tsentnerga kötarildi. 15 boş qöy-eçki, 18 boş yirik şoxli qoramol, 280 ta parranda, 30 quti asalari, 16 sotixlik hovuzdagi baliqçilikdan keladigan daromadlar ham çakki emas. Fermer oğa ikki öğil, tört qizni ana şunday halol mehnatlari evaziga kamolga yetkazib, oliy maʼlumotli, uyli-joyli qilmoqda, işçilarning ham turmuşi farovon.
Şuning uçun ham Matnazar oğaning yölini heç biri kesib ötmaydi, sözini ikki qilmaydi. Elning hurmat-ehtiromi esa uni yana ham unumli işlaşga undayveradi.
– Matnazar Aytboyevda hali bir emas, bir neça yigitning kuçi, intilişi bor, – deydi u haqda "Bözyop” ovul fuqarolar yiğini raisi Maxsud Xolmurodov. – Keyingi yillarda fermer xöjaligida uç sotixlik issiqxona taşkil etilib, pomidor, bulğor qalampiri, ertagi karam köçatlari yetiştirilib, hudud aholisi tomorqa xöjaligi rivojlanişini taʼminlayapti. 2015-yilda siğimi 100 tonnalik qişloq xöjalik mahsulotlari saqlaşga möljallangan zamonaviy sendviç panelli muzlatgiç qurilib, işga tuşirildi va aholiga arzon meva-sabzavot va poliz mahsulotlari yetkazib berilayapti.
... Xoroz örnatilgan bino oldida, mevali, manzarali daraxtlarning quyuq soyasida biroz dam olib, xayolga berilgan Matnazar Aytboyevning fikrini çöntagidagi qöl telefoniga kelgan qönğiroq ovozi böldi. Qönğiroq qilayotgan ovul oqsoqoli ekan.
– Hozir, nonuşta qilib olib, oldingizga ötaman, bir maslahatli iş bor, – dedi u oqsoqolga.
Maslahatli iş... Uni Matnazar oğa ançadan beri öylab yurgandi: xöjalik işçilaridan bir-neçasiga hovli soliş uçun yer uçastka kerak. Agar xöjalik hududidagi foydalanilmay yotgan yerlarga uy-joylar quriş uçun tuman hokimligiga taklif berilsa, hovliga muhtoj yangi oilalar yer uçastka olişlari mumkin bölardi-da.
– Ajoyib xalqimiz bor-da, – xayolidan ötdi uning. – Oila qurgaç, alohida hovli solib, bovur bosib, unib-ösib yaşagisi keladi. Ilohim, hammalari niyatlariga yetsin!
Xöjalik daromadlari hisobiga xarid qilingan "Kaptiva” rusumli maşinasiga ötirib, yölga tuşar ekan, Matnazar oğaning xayoliga hududdagi maktabga kirib, taʼmirlaş işlaridan ham xabar oliş fikri keldi. Axir şu hudud bolalari öqiydigan maktabdan xabar olib turmasa, insofdan bölmaydi-da.
U bugungi kun uçun rejalagan işlari bilan andarmon bölib yurganida tuman Qişloq va suv xöjaligi bölimidan hokimlikda buğdoydan böşagan dalalarga takroriy ekinlarni ekişga bağişlangan yiğiliş bölişini, yiğilişda bu boradagi tajribalarini gapirib berişi lozimligini xabar qilişdi.
Yiğiliş qoş qorayganda tugadi. Fermerning yana bir iş kuni poyoniga yetib borardi.
Fermerning bir iş kuni... Fermer xöjaligi taşvişlari bilan ötadigan uning har bir kuni yaratiş, bunyodkorliklar sari muhim bir qadamdir. Şuning uçun ham har soniyasi qadrli.
Şunday turmuş tarzi, halol mehnat bilan ötadigan kunlar Matnazar Aytboyevni el orasida obröli, eʼtiborli qildi, kamol toptirdi, "Özbekiston Respublikasida xizmat kösratgan paxtakor” faxriy unvoniga savzovor etdi.
Oygul RAJABOVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶