JISMONIY VA YuRIDIK ŞAXSLARNING MUROJAATLARI – JAMIYaT KÖZGUSI
Özbekiston milliy qonunçilik tizimi yana bir yangi qonun bilan boyidi: «Jismoniy va yuridik şaxslarning murojaatlari töğrisida»gi qonun Qonunçilik palatasi tomonidan 2014 yil 29-oktyabrda qabul qilindi, Senat tomonidan 13-noyabrda maʼqullandi va Prezidentimiz tomonidan 3-dekabrda imzolandi. 4-dekabr kuni OAVda eʼlon qilindi va şu kundan kuçga kirdi. Şu tariqa ilgari uşbu munosabatlarni tartibga solgan «Fuqarolarning murojaatlari töğrisida»gi qonun öz kuçini yöqotdi.
Yangi qonun 5 bob, 31 moddadan iborat bölib, davlat organlari va muassasalariga jismoniy va yuridik şaxslarning murojaatlari sohasidagi munosabatlarni tartibga soladi.
Şuni aytiş lozimki, davlat organlari, muassasalari yoki xalq vakillariga murojaat qiliş konstitutsiyaviy huquq bölib, uni amalga oşiriş tartib-taomillari ayni şu qonunda yanada töldirildi.
Uşbu töldirişning birlamçisi va mazkur qonundagi öziga xos yangilik davlat organlari va muassasalariga murojaat qiliş xuquqiga yuridik şaxslar ham ega bölganidadir.
Avvalgi qonundan farqli ölaroq, murojaatlar şakliga elektron şakl ham kiritildi. Endilikda murojaatlar oğzaki, yozma va elektron şaklda bölişi mumkin.
Yangi qonunga köra murojaatlarga qöyiladigan talablar takomillaştirildi. Jismoniy şaxsning murojaatida uning familiyasi (ismi, otasining ismi), yaşaş joyi körsatilgan va murojaatning mohiyati bayon etilgan bölişi, yuridik şaxsning murojaatida esa uning töliq nomi, joylaşgan yeri (poçta manzili) körsatilgan va murojaatning mohiyati bayon etilgan bölişi kerak. Yana bir yangilik murojaatlar davlat tilida va boşqa tillarda berilişi mumkinligi böldi (6-modda). Yozma murojaat murojaat etuvçi jismoniy şaxsning imzosi yoki murojaat etuvçi yuridik şaxs rahbarining yoxud vakolatli şaxsining imzosi bilan tasdiqlangan bölişi, bordi-yu, jismoniy şaxsning yozma murojaatini murojaat etuvçining imzosi bilan tasdiqlaş imkoni bölmasa, bu murojaat uni yozib bergan şaxsning imzosi bilan tasdiqlanib, uning familiyasi (ismi, otasining ismi) ham qöşimça ravişda yozib qöyilişi kerak. Elektron murojaat elektron raqamli imzo bilan tasdiqlangan va identifikatsion rekvizitlarga ega bölgan elektron hujjat şaklida bölişi kerak. Uşbu maʼlumotlar körsatilmagan yoki ular hakida yolğon maʼlumotlar körsatilgan, şuningdek, imzo (elektron raqamli imzo) bilan tasdiqlanmagan murojaatlar anonim sanaladi. Bu holatlar murojaatlarning körmay qoldirilişiga asos böladi (20-modda).
Murojaatlarni körib çiqişda jismoniy va yuridik şaxs töğrisidagi murojaatga taalluqli bölmagan maʼlumotlarni aniqlaşga yöl qöyilmaydi.
Davlat organiga kelib tuşgan murojaatlar uşbu organ tomonidan yoki uning murojaatlarni körib çiqiş böyiça majburiyatlar zimmasiga yuklatilgan mansabdor şaxsi tomonidan körib çiqiladi. Murojaatlar töliq, xolisona va öz vaqtida körib çiqilişi lozim.
Jismoniy va yuridik şaxslar öz murojaatlarini ular körib çiqilguniga qadar va körib çiqilayotgan vaqtda murojaat yuzasidan qaror qabul qilinguniga qadar yozma yoki elektron şaklda ariza beriş orqali qaytarib oliş huquqiga ham ega böldi (18-moddaning 11-qismi).
Ariza va şikoyat masalani mazmunan hal etişi şart bölgan davlat organiga kelib tuşgan kundan eʼtiboran ön beş kun içida, qöşimça örganiş va (yoki) tekşiriş, qöşimça hujjatlarni sörab oliş talab etilganda esa bir oygaça bölgan muddatda körib çiqiladi. Istisno tariqasida, zarur hollarda murojaatni körib çiqiş muddati davlat organi rahbari tomonidan uzoği bilan bir oyga uzaytirilişi mumkin, bu haqda murojaat etuvçi xabardor qilinadi. Taklif bir oygaça bölgan muddatda körib çiqiladi.
Qonunning 23-moddasida murojaatni körib çiqqan davlat organi murojaat etuvçiga körib çiqiş natijalari hamda qabul qilingan qaror haqida murojaat körib çiqilganidan söng yozma yoki elektron şaklda darhol xabar qilişi şartligi belgilandiki, bu ham jismoniy va yuridik şaxslar manfaatlariga xizmat qiladi. Şuningdek, murojaatlarga javoblar, mumkin qadar, murojaat etilgan tilda bayon qilinib, unda körsatilgan har bir masala böyiça vajlarni rad etuvçi yoki tasdiqlovçi aniq asoslarni öz içiga olgan bölişi kerak (zaruratga qarab qonun hujjatlari normalariga havolalar qilingan holda). Ayni paytda murojaat javobidan murojaat qiluvçi norozi bölsa, davlat organining rahbari yoki vakolatli şaxsi uning ustidan şikoyat beriş tartibini tuşuntirişi şart.
Şuni ham unutmaslik lozimki, murojaatlar töğrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik, xuddi şuningdek, tuhmat va haqoratdan iborat murojaat berganlik belgilangan tartibda maʼmuriy (MJTKning 40-41-moddalari), jinoiy (JKning 139, 140, 158-moddalari) javobgarlikka sabab böladi.
Bir söz bilan aytganda, mazkur qonunning qabul qilinişi va kuçga kirişi mamlakatimizda fuqaro va davlat bir-biriga nisbatan özaro huquqdorligi va burçdorligining yorqin namunasi bölib, bu amalda davlat deb atalmiş ijtimoiy-siyosiy tuzilmaning zimmasidagi ijtimoiy vazifalariga töla mos keladi.
M.ABDUHAKIMOV,
A.AŞUROV,
Boş prokuratura boşqarma katta prokurorlari.
(Foto-http://navoiyvetservis.uz

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶