Korruptsiya — jamiyat taraqqiyotiga tahdid

Korruptsiya bugungi kunda dunyoning koʻplab davlatlari duch kelayotgan eng dolzarb muammolardan biridir. U davlat boshqaruvi tizimining samaradorligiga salbiy taʼsir koʻrsatib, iqtisodiy rivojlanishni sekinlashtiradi hamda jamiyatda adolatsizlik muhitini yuzaga keltiradi. Korruptsiya — bu mansab yoki xizmat vakolatidan shaxsiy manfaat yoʻlida noqonuniy foydalanishdir.

Korruptsiyaning eng keng tarqalgan koʻrinishlari poraxoʻrlik, mansab vakolatini suiisteʼmol qilish, tamagirlik va noqonuniy boylik orttirishdan iborat. Ushbu illat jamiyatning barcha sohalariga zarar yetkazadi va fuqarolarning davlatga boʻlgan ishonchini pasaytiradi.

Korruptsiyaning kelib chiqish sabablari

Korruptsiyaning paydo boʻlishiga turli omillar sabab boʻladi:

 • nazorat tizimining sustligi;

 • qonun ustuvorligining yetarli darajada taʼminlanmagani;

 • mansabdor shaxslarning masʼuliyatsizligi;

 • fuqarolarning huquqiy savodxonligi pastligi;

 • iqtisodiy muammolar va ishsizlik;

 • oshkoralikning yetarli emasligi.

Baʼzan fuqarolarning oʻzi ham ishini tezlashtirish maqsadida noqonuniy yoʻllarga murojaat qilishi korruptsiyaning kengayishiga sabab boʻladi.

Korruptsiyaning salbiy oqibatlari

Korruptsiya jamiyat taraqqiyotiga katta zarar yetkazadi. Jumladan:

 • iqtisodiy rivojlanish sekinlashadi;

 • investitsion muhit yomonlashadi;

 • davlat byudjeti talon-toroj qilinadi;

 • ijtimoiy tengsizlik kuchayadi;

 • fuqarolarning davlatga ishonchi kamayadi;

 • adolat tamoyillari buziladi.

Ayniqsa, taʼlim, sogʻliqni saqlash va huquqni muhofaza qilish tizimlaridagi korruptsiya jamiyatning kelajagiga jiddiy xavf tugʻdiradi.

Statistik maʼlumotlar

Transparency International tomonidan eʼlon qilinadigan “Korruptsiyani qabul qilish indeksi” dunyo davlatlaridagi korruptsiya darajasini baholovchi asosiy koʻrsatkichlardan biri hisoblanadi.

Jahon miqyosidagi ayrim statistikalar

 • Jahon iqtisodiyotida korruptsiya tufayli har yili trillionlab dollar zarar kuzatiladi.

 • Ayrim tadqiqotlarga koʻra, dunyo boʻyicha beriladigan poralar hajmi yiliga 1 trillion AQSh dollaridan oshadi.

 • Koʻplab rivojlanayotgan davlatlarda davlat xizmatlaridan foydalanishda korruptsion holatlar yuqori darajada saqlanib qolmoqda.

Korruptsiyaga qarshi kurash choralari

Korruptsiyani kamaytirish uchun quyidagi choralar muhim ahamiyatga ega:

Qonun ustuvorligini taʼminlash

Har qanday korruptsion jinoyat uchun muqarrar javobgarlik boʻlishi kerak.

Oshkoralik va raqamlashtirish

Davlat xizmatlarini elektron shaklga oʻtkazish inson omilini kamaytiradi va korruptsiyaning oldini olishga yordam beradi.

Fuqarolarning huquqiy madaniyatini oshirish

Jamiyatda korruptsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish zarur.

OAV va jamoatchilik nazorati

Mustaqil ommaviy axborot vositalari va jamoatchilik nazorati korruptsiyaga qarshi kurashishda muhim rol oʻynaydi.

Oʻzbekiston tajribasi

Oʻzbekistonda soʻnggi yillarda korruptsiyaga qarshi kurashish boʻyicha keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Jumladan:

 • korruptsiyaga qarshi maxsus qonunlar qabul qilindi;

 • davlat xizmatlari raqamlashtirilmoqda;

 • ochiq elektron tender tizimi joriy qilinmoqda;

 • davlat organlari faoliyatida ochiqlik kuchaytirilmoqda.

Shuningdek, korruptsiyaga qarshi kurashish boʻyicha alohida agentlik faoliyat yuritmoqda va aholining huquqiy ongi hamda madaniyatini oshirishga katta eʼtibor qaratilmoqda.

Xulosa

Korruptsiya — jamiyat taraqqiyoti va davlat rivojlanishiga jiddiy toʻsqinlik qiluvchi xavfli illatdir. Unga qarshi kurashishda davlat organlari bilan bir qatorda har bir fuqaro ham faol boʻlishi zarur. Jamiyatda halollik, adolat va qonunga hurmat muhitini shakllantirish orqali korruptsiyaning oldini olish mumkin.