Korruptsiya — jamiyat taraqqiyotiga tahdid

Korruptsiya bugungi kunda dunyoning köplab davlatlari duç kelayotgan eng dolzarb muammolardan biridir. U davlat boşqaruvi tizimining samaradorligiga salbiy taʼsir körsatib, iqtisodiy rivojlanişni sekinlaştiradi hamda jamiyatda adolatsizlik muhitini yuzaga keltiradi. Korruptsiya — bu mansab yoki xizmat vakolatidan şaxsiy manfaat yölida noqonuniy foydalanişdir.

Korruptsiyaning eng keng tarqalgan körinişlari poraxörlik, mansab vakolatini suiisteʼmol qiliş, tamagirlik va noqonuniy boylik orttirişdan iborat. Uşbu illat jamiyatning barça sohalariga zarar yetkazadi va fuqarolarning davlatga bölgan işonçini pasaytiradi.

Korruptsiyaning kelib çiqiş sabablari

Korruptsiyaning paydo bölişiga turli omillar sabab böladi:

 • nazorat tizimining sustligi;

 • qonun ustuvorligining yetarli darajada taʼminlanmagani;

 • mansabdor şaxslarning masʼuliyatsizligi;

 • fuqarolarning huquqiy savodxonligi pastligi;

 • iqtisodiy muammolar va işsizlik;

 • oşkoralikning yetarli emasligi.

Baʼzan fuqarolarning özi ham işini tezlaştiriş maqsadida noqonuniy yöllarga murojaat qilişi korruptsiyaning kengayişiga sabab böladi.

Korruptsiyaning salbiy oqibatlari

Korruptsiya jamiyat taraqqiyotiga katta zarar yetkazadi. Jumladan:

 • iqtisodiy rivojlaniş sekinlaşadi;

 • investitsion muhit yomonlaşadi;

 • davlat byudjeti talon-toroj qilinadi;

 • ijtimoiy tengsizlik kuçayadi;

 • fuqarolarning davlatga işonçi kamayadi;

 • adolat tamoyillari buziladi.

Ayniqsa, taʼlim, soğliqni saqlaş va huquqni muhofaza qiliş tizimlaridagi korruptsiya jamiyatning kelajagiga jiddiy xavf tuğdiradi.

Statistik maʼlumotlar

Transparency International tomonidan eʼlon qilinadigan “Korruptsiyani qabul qiliş indeksi” dunyo davlatlaridagi korruptsiya darajasini baholovçi asosiy körsatkiçlardan biri hisoblanadi.

Jahon miqyosidagi ayrim statistikalar

 • Jahon iqtisodiyotida korruptsiya tufayli har yili trillionlab dollar zarar kuzatiladi.

 • Ayrim tadqiqotlarga köra, dunyo böyiça beriladigan poralar hajmi yiliga 1 trillion AQŞ dollaridan oşadi.

 • Köplab rivojlanayotgan davlatlarda davlat xizmatlaridan foydalanişda korruptsion holatlar yuqori darajada saqlanib qolmoqda.

Korruptsiyaga qarşi kuraş çoralari

Korruptsiyani kamaytiriş uçun quyidagi çoralar muhim ahamiyatga ega:

Qonun ustuvorligini taʼminlaş

Har qanday korruptsion jinoyat uçun muqarrar javobgarlik bölişi kerak.

Oşkoralik va raqamlaştiriş

Davlat xizmatlarini elektron şaklga ötkaziş inson omilini kamaytiradi va korruptsiyaning oldini olişga yordam beradi.

Fuqarolarning huquqiy madaniyatini oşiriş

Jamiyatda korruptsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni şakllantiriş zarur.

OAV va jamoatçilik nazorati

Mustaqil ommaviy axborot vositalari va jamoatçilik nazorati korruptsiyaga qarşi kuraşişda muhim rol öynaydi.

Özbekiston tajribasi

Özbekistonda sönggi yillarda korruptsiyaga qarşi kuraşiş böyiça keng kölamli islohotlar amalga oşirilmoqda. Jumladan:

 • korruptsiyaga qarşi maxsus qonunlar qabul qilindi;

 • davlat xizmatlari raqamlaştirilmoqda;

 • oçiq elektron tender tizimi joriy qilinmoqda;

 • davlat organlari faoliyatida oçiqlik kuçaytirilmoqda.

Şuningdek, korruptsiyaga qarşi kuraşiş böyiça alohida agentlik faoliyat yuritmoqda va aholining huquqiy ongi hamda madaniyatini oşirişga katta eʼtibor qaratilmoqda.

Xulosa

Korruptsiya — jamiyat taraqqiyoti va davlat rivojlanişiga jiddiy tösqinlik qiluvçi xavfli illatdir. Unga qarşi kuraşişda davlat organlari bilan bir qatorda har bir fuqaro ham faol bölişi zarur. Jamiyatda halollik, adolat va qonunga hurmat muhitini şakllantiriş orqali korruptsiyaning oldini oliş mumkin.