XAR KOʻNGILDA BIR ORZU

Mehri xola qishloqdagi qarindoshlarinikiga mehmonga bormoqchi boʻlib, yoʻlga chiqdi. Kun biram issiq, "yondiraman”, deydi. Qishloqqa yaqinlashgan sayin mashina oynasidan toza havo kirib, xolaning dili yayradi. Bogʻlardan taralayotgan mevalar hidi dimogʻini qitiqladi.

Mehri xolani qarindoshlari juda yaxshi kutib olishdi.

Uy egalarining farzandlari xolani oʻrab olishdi.

- Men 7-sinfda oʻqiyman, men esa 4-sinfda tahsil olaman, men boʻlsam, 8 yoshdaman, - deya chugʻurlashdi bolalar. – Sizni endi uyingizga qoʻyib yubormaymiz, – deyishib, xolaga girdikapalak boʻlishdi.

Ertalab yuz-qoʻllarini yuvgan bolalar xontaxta atrofiga kelib oʻtirishdi. Ularning salom bermay, kirib kelganidan Mehri xolaning koʻngli biroz xijil boʻldi. Bolalar  nonushta qilib boʻlishganidan keyin:

- Bolalarim, sizlar bir uyda yashasalaring ham ertalab bir-biringizga, ayniqsa kattalarga salom berishlaringiz kerak. Kechasi esa xayrli tun tilasalaringiz, bir-biringizga mehringiz yanada ortadi, - dedi.

Ertasiga oʻgʻil-qizlar qoʻllari koʻksida, "assalomu alaykum”, deb kirib kelganlarini koʻrishgan ota-onaning va Mehri xolaning yuzlarida goʻyo quyosh balqigandek boʻldi...

* * *

Rixsi xolaning shahar bozorini aylanib, koʻzi quvonadi. Bozorda yoʻq narsaning oʻzi yoʻq. Moʻl-koʻlchilik, toʻkinchilik. "Koʻz tegmasin yurtimizga” deya oʻyladi xola bozor aylanarkan.

Xola uyiga qaytish uchun yoʻlovchi mashinaga chiqdi. Mashinada 30 yoshlar chamasidagi yigit, 15-16 yoshlar chamasidagi ikki nafar oʻgʻlonlar oʻtirishgan ekan. Xola oʻtirishi bilan mashina oʻrnidan jildi. "Shahar biram goʻzal, yoʻlning ikki tarafida koʻrkam binolar koʻzni oladi-ya”, quvondi xola atrofni tomosha qilarkan.

Bir uy yonida 12-13 yoshdagi 2-3 nafar oʻgʻil bolalarning milliy oʻyinimiz "langi” oʻyinini oʻynashayotganiga koʻzi tushgan 30 yoshlar chamasidagi yigit: 

- Anavilarni qarang, anovi bolalar "langi” oʻyinini oʻynashayapti. Men koʻp paytdan beri bolalarning bu oʻyinni oʻynashganini koʻrmagan edim. Biz yosh paytimizda oʻynar edik, - deya hayratlandi.

Yigitning bolalarcha quvonib gapirishidan uning bolaligini qoʻmsayotganini sezgan Rixsi xola:

- Ha biz ham bolaligimizda "besh tosh”, "meni top”, "ip sakrash” oʻyinlarini oʻynardik. Bu oʻyinlar bizning milliy oʻyinlarimiz. Sening ham oʻgʻil-qizlaring boʻlsa, oʻrgatsang, ular ham oʻynaydilar. Milliy oʻyinlarimiz ham bizlarning boyligimiz. Avloddan-avlodga oʻtguvchi bu oʻyinlarimizning xosiyatlari koʻp. Masalan: shu "langi” oʻyinida bolalarning oyoq mushaklari chiniqadi, baquvvat boʻladi, qon aylanishi yaxshilanadi. "Kim topar” oʻyinida bolaning ongi oʻsadi, "besh tosh” oʻyinida qoʻl barmoqlarining sezgirligi oshadi. Hozirgi paytda bolalar televizor qarshisida koʻproq  oʻtiradi, kompyuter oʻyinlari oʻynaydi, juda boʻlmasa, telefon bilan mashgʻul. Televizor koʻrmasin, kompyuter oʻynamasin, telefon ushlamasin, demaymiz, lekin har narsa meʼyorida boʻlgani maʼqul, – dedi xola.

Xolaning bu oqilona mulohazasidan koʻngli joʻsh urgan haydovchi ham, 30 yoshdagi yoʻlovchi ham. – Milliy oʻyinlarimizni albatta bolalarimizga oʻrgatish kerak, - deyishdi. Mashinadagi ikkala oʻgʻil bolaning ham milliy oʻyinlarimizga qiziqishayotgani yuz-koʻzlaridan sezilib turardi.

* * *

Umr oqar daryo, deyishgani rost ekan. Mana 50 yoshdan ham oʻtib qoldim. Yoshlikda charchash nimaligi hech bilinmas ekan.  Endi mana mashina bekatiga yetguncha charchab qolyapman-a, - degan xayollar bilan qadam bosib kelayotgan ayolning xayolini erkak kishining "Sarvimisan?” degan ovozi boʻldi.

Roʻparada bir sinfda taʼlim olgan sinfdoshi Baxtiyor turardi.

Koʻp yillardan beri bir-birlarini uchratmagan sinfdoshlar quyuq soʻrashishdi. Oila haqida gap ketar ekan, Baxtiyor:

- Turmush oʻrtogʻim qazo qilganiga ikki yil boʻldi. Oʻgʻillarimni uylantirdim, qizlarimni uzatdim. Umr yoʻldoshsiz erkak kishiga juda qiyin boʻlarkan, - dedi.

- Taqdirda borini koʻraverasan ham, koʻnaverasan ham. Erim qazo qilganiga 10-yildan oshdi. Oila yukini bir oʻzim koʻtarishim oson boʻlmadi. Shukurlar boʻlsin, oʻgʻilni uylantirib, qizni uzatib, boʻynimdagi burchni oʻtadim. Endi nevaralar bor. Shular uchun yashashda davom qilyapman... Soʻng bir zum tin oldida, sinfdoshiga:

- Yolgʻizlik qiyin kechishi maʼlum. Tengingiz topilar, uylanib oling, - dedi Sarvi.

- Sen turmushga chiqmaysanmi? deya hazilomuz kulib qoʻydi Baxtiyor.

- Hazilingiz ham bor boʻlsin. Shu yoshda turmushga chiqib, bolalarim yuzini yerga qarataymi? Endi kech. Aytishadi-ku oʻzim uchun yashay deganda, umr tugab qolar ekan, deb.

Shu orada avtobus ham kelib qoldi.

- Mayli, sogʻ boʻling, - deya xayrlashib avtobusga chiqarkan, sinfdoshining maʼyus nigohi Sarvini kuzatib qolganday boʻldi...

Gulnora YuSUPOVA.