20.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
20.11.2026, 19:57
Jamiyat 👁 4,120

KORRUPTsIYaGA QARŞI KURAŞIŞ – jamiyat hayotidagi dolzarb vazifa

KORRUPTsIYaGA QARŞI KURAŞIŞ – jamiyat hayotidagi dolzarb vazifa

Hozirgi kunda dunyo miqyosida hal etilişi lozim bölgan eng birlamçi masalalardan biri korruptsiya muammosidir. Şu bois, unga qarşi kuraş xalqaro miqyosga kötarilib, jahon siyosatining muhim masalalaridan biriga aylandi. Binobarin, uşbu illat nafaqat islohotlar yöliga jiddiy tösiq bölişi, balki ötiş davrida belgilangan maqsadlarga erişişga ham bevosita tahdid tuğdirişi barçaga maʼlum.

Mamlakatimizda uşbu muammoga qarşi kuraş masalasiga mustaqillikning dastlabki kunlaridanoq jiddiy eʼtibor qaratib kelinayotir. Ötgan davr mobaynida korruptsiya va jinoyatçilikka qarşi kuraşiş hamda uning oldini olişga qaratilgan mustahkam huquqiy baza va tizimli amaliyot şakllandi. Eng avvalo, respublikamizda Birlaşgan Millatlar Taşkiloti homiyligida qabul qilingan EKOSOS (BMTning iqtisodiy va ijtimoiy Kengaşi)ning Korruptsiyaga qarşi kuraş rezolyutsiyasi (1995 y.), Davlat mansabdor şaxslarining xalqaro axloq Kodeksi (1996 y.), Xalqaro tijorat taşkilotlarida korruptsiya va poraxörlikka qarşi kuraş haqidagi Deklaratsiya (1997 y.), Millatlararo uyuşgan jinoyatçilikka qarşi kuraş Konventsiyasi (2000 y.) va boşqa xalqaro hujjatlarning qabul qilingani mazkur illatga qarşi kuraşda muhim omil vazifasini ötamoqda. 1997-yilda qabul qilingan Özbekiston Respublikasining Milliy xavfsizlik Kontseptsiyasida korruptsiya mamlakatning milliy xavfsizligiga tahdidlardan biri, deya eʼtirof etildi. Şu maqsadda «Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltiriş Milliy dasturi» qabul qilinib, hayotga tatbiq etildi.

Aytiş joizki, Özbekiston Markaziy Osiyoda birinçilardan bölib «Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallaştirişga va terrorizmni moliyalaştirişga qarşi kuraşiş töğrisida»gi Qonunni qabul qildi. BMT Boş Assambleyasi tomonidan qabul qilingan Korruptsiyaga qarşi Konventsiya (2003-yil 31-oktyabr) asosiy xalqarohuquqiy hujjat bölib, u uşbu jinoyatning mohiyatini töliq oçib, unga qarşi kuraş çoralarini belgilab beradi. Bu hujjatga dunyoning 140 ta davlati qöşilgan va 80 ta davlati esa tarafdor sifatida qabul qilingan. Özbekiston ham 2008-yil 7-iyulda mazkur Konventsiyaga bir neçta bildirişlar, bayonotlar va şartlar bilan qöşilgan.

Prezidentimizning «Özbekiston XXI asr bösağasida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik şartlari va taraqqiyot kafolatlari» deb nomlangan asarlarida korruptsiya – bu davlat xizmatining imkoniyatlaridan foydalanib sodir etiladigan jinoyat ekanligi taʼkidlangan edi.

Etimologik nuqtai nazaridan «korruptsiya» – lotinça «corruptio», yaʼni «buziş, sotib oliş, pora evaziga oğdiriş» degan maʼnolarni anglatadi. Yuridik entsiklopediyada taʼkidlanişiça, korruptsiya – bu mansabdor şaxslar özlariga berilgan huquqlar va hokimiyat vakolatlaridan şaxsiy boylik orttiriş uçun foydalanişda ifodalanuvçi siyosat yoki davlat boşqaruvi sohasidagi jinoiy faoliyatdir.

Şu narsani alohida taʼkidlaş kerakki, korruptsiyaning oldini olişga qaratilgan institutsional mexanizmlarni isloh qilişda Yurtboşimiz tomonidan 2010 yil 12-noyabrda eʼlon qilingan «Mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada çuqurlaştiriş va fuqarolik jamiyatini rivojlantiriş Kontseptsiyasi» muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Korruptsiya körinişidagi jinoyatlarning eng köp tarqalgani hamda davlat hokimiyati va boşqaruvi organlari obrösiga putur yetkazadigani bu – poraxörlikdir. Poraxörlik – bu boşqaruv organlari faoliyati tartibiga qarşi qaratilgan uç mustaqil mansab jinoyatlari – pora oliş, pora beriş va pora oliş-berişda vositaçilik qilişni öz içiga oladigan atama.

Mazkur jinoyatning ijtimoiy xavfliligi şu bilan izohlanadiki, pora oliş mansabdor şaxslar tomonidan özlarining mansab vakolatlarini ijro etişning örnatilgan tartibini keskin özgartiradi va bu bilan davlat xizmati manfaatlarini qöpol ravişda  buzadi. Pora, korruptsiya – hokimiyat va boşqaruv asoslarini yemiradigan, uning aholi oldidagi obrösiga putur yetkazadigan, fuqarolarning qonuniy huquq va manfaatlariga daxl qiladigan xavfli jinoiy hodisaning nisbatan köp tarqalgan va öziga xos voqeligi hisoblanadi.

Oxirgi vaqtda huquqni muhofaza qiluvçi idoralarning niqoblangan oğir jinoyatlarni foş etiş borasidagi faoliyatida birmunça samaradorlikka erişildi. Poraxörlik jinoyatlarini oçiş körsatkiçlari ançagina yaxşilandi.

Şunday bölsa-da, jinoyatçilikning bu turi köpayganligi, nafaqat huquqni muhofaza qiluvçi organlar, balki butun jamiyatimizni taşvişga solmoqda, bu esa öz navbatida, bu borada milliy qonunçilikni yanada takomillaştiriş zarurligini körsatdi.

Şu sababli Jinoyat Kodeksining 211- va 212-moddalari yangi tahrirda bayon etildi.

Endilikda, 211-moddaning yangi va özgartirilgan tahririga muvofiq:

pora beriş, yaʼni davlat organi, davlat iştirokidagi taşkilot yoki fuqarolarning özini- özi boşqariş organi mansabdor şaxsiga mazkur mansabdor şaxsning öz xizmat mavqeidan foydalangan holda sodir etişi lozim yoki mumkin bölgan muayyan harakatni pora bergan şaxsning manfaatlarini közlab bajarişi yoki bajarmasligi evaziga qonunga xilof ekanligini bila turib, bevosita yoki vositaçi orqali moddiy qimmatliklar beriş yoki uni mulkiy manfaatdor etiş eng kam oylik iş haqining ellik baravaridan yuz baravarigaça miqdorda jarima yoki ikki yildan beş yilgaça ozodlikni çeklaş yoxud beş yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi.

Pora beriş:

a) takroran, xavfli retsidivist yoki ilgari uşbu Kodeksning 210- yoki 212-moddalarida nazarda tutilgan jinoyatlarni sodir etgan şaxs tomonidan;

b) köp miqdorda sodir etilgan bölsa beş yildan ön yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi.

Pora beriş:

a) juda köp miqdorda;

b) uyuşgan guruh manfaatlarini közlab sodir etilgan bölsa ön yildan ön beş yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi.

Başarti, şaxsga nisbatan pora sörab tovlamaçilik qilingan bölsa va uşbu şaxs jinoiy harakatlar sodir etilganidan keyin bu haqda öttiz sutka mobaynida öz ixtiyori bilan arz qilsa, çin köngildan puşaymon bölib, jinoyatni oçişda faol yordam bergan bölsa, u javobgarlikdan ozod etiladi.

Bu qonun, hozirgi kundagi dolzarb muammolardan biri – poraxörlikka qarşi kuraşda nafaqat pora oluvçi, balki pora beruvçi va pora oliş-berişda vositaçilik qiliş uçun javobgarlikni oğirlaştirib, jamiyatimizdan bu kabi illatni çiqarib taşlaşda muhim örin egallaydi.

Xulosa qilib aytganda, yuqorida körsatib ötilgan dalillarning özi bu sohada bugungi kunda yurtimizda qilingan işlarning kölami haqida tegişli tasavvur beradi. Korruptsiyaga qarşi qabul qilingan meʼyoriy hujjatlarning amaliyotda qöllanişini har tomonlama örganiş, ularni yanada takomillaştiriş yuzasidan takliflar işlab çiqiş muhim vazifalardan biridir.

Alişer Qurbonov,

Şimoli-Ğarbiy harbiy okrug harbiy prokurorining yordamçisi, adliya kapitani.

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026