ODAM SAVDOSI — GLOBAL MUAMMO

Odam savdosi-bu butun insoniyatga tahdid solib kelayotgan jinoyatlardan biri boʻlib hisoblanadi.

Maʼlumotlarga koʻra, dunyoda har yili taxminan 2 million 700 ming kishi odam savdosining qurboniga aylanmoqda.

Odam savdosi bu-kuch bilan tahdid qilish yoki kuch ishlatish yoxud majburlashning boshqa shakllaridan foydalanish, oʻgʻirlash, firibgarlik, aldash, hokimiyatni suiisteʼmol qilish yoki vaziyatning qaltisligidan foydalanish orqali yoxud boshqa shaxsni nazorat qiluvchi shaxsning roziligini olish uchun toʻlovlar yoki manfaatdor etish evaziga ogʻdirib olish yoʻli bilan odamlardan foydalanish maqsadida ularni yollash, tashish, topshirish, yashirish yoki qabul qilish. Odamlardan foydalanish boshqa shaxslarning fohishaligidan foydalanishni yoki ulardan shahvoniy foydalanishning oʻzga shakllarini, majburiy mehnatni yoki xizmatlarni, qullikni yoxud qullikka oʻxshash odatlarni, erksizlik holatini yoxud inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini olishni anglatadi.

Odam savdosi jinoyatidan jabrlanganlarning 80 foizi ayollar va bolalar hissasiga toʻgʻri keladi.

Hozirgi kunda odam savdosining 3 ta keng tarqalgan turlari mavjud boʻlib bular:

1.Jinsiy ekspluatatsiya (fohishabozlik)

2.Majburiy mehnat.

3.Odam aʼzolarini sotish.

Odam savdosiga koʻpincha ayrim insonlarning soddaligi va ishonuvchanligi sababli moddiy muammolarni tezda hal etish ilinji, yengil ish topish, tezda boyib ketish orzusi, yetarli huquqiy bilimga ega emasligi, loqaydlik va nopok kimsalarning gʻayriqonuniy harakatlari, transmilliy jinoiy guruhlarning ixtisoslashuviga sabab boʻlmoqda.

Dunyo boʻylab keng koʻlamli ishlar, targʻibot ishlari olib borilishiga qaramasdan har yili millionlab insonlar qullikka yaʼni odam savdosi qurboniga aylanmoqda.

Mamlakatimizda odam savdosi va majburiy mehnatga barham berish borasida koʻpgina chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda, yangi tahrirdagi Konstitutsiyaga koʻra inson hayoti, erkinligi, shaʼni qadr-qimmati, huquq va erkinliklari oliy qadriyat hisoblanadi.

Odam savdosi bugungi kunda insoniyatning eng ogʻir global muammolaridan biri boʻlib, uning oldini olish nafaqat davlat organlarining vazifasi, balki har bir insonning maʼsuliyatidir. Zero hech kim qullikka majbur emas.

Donaxon Yusupova, Jinoyat ishlari boʻyicha Amudaryo tuman sudining tergov sudyasi