Korruptsiyaga qarşi kuraşiş: qonunçilik va amaliyot
Davlat va jamiyat rivojiga jiddiy salbiy taʼsir körsatuvçi omillar köp. Ammo mamlakat taraqqiyotiga korruptsiyaçalik zarar keltiradigan boşqa illat bölmasa kerak. Şu bois, Özbekistonda korruptsiyaga qarşi qatʼiy kuraş olib borilmoqda. Amudaryo tumani prokurori, adliya maslahatçisi Abat Reimbergenoviç Djumamuratov bilan suhbatimiz şu jarayon haqida böldi.
– Assalomu alaykum, Abat Reimberganoviç! Korruptsiya va tamagirlik, afsuski, jamiyat va davlat rivojiga jiddiy salbiy taʼsir körsatuvçi global muammolardan biri hisoblanadi. Şuningdek, bu illat fuqarolarda ijtimoiy adolatga, haqiqatga va davlat organlariga nisbatan işonçning yöqolişiga sabab böladi. Huquq-tartibot organi xodimi sifatida ayting-çi, korruptsiya özi nima va uning qanday belgilari mavjud?
– Özbekiston Respublikasining “Korruptsiyaga qarşi kuraşiş töğrisida”gi Qonunining 3-moddasiga köra, şaxsning öz mansab yoki xizmat mavqeidan şaxsiy manfaatlarini yoxud özga şaxslarning manfaatlarini közlab, moddiy yoki nomoddiy naf oliş maqsadida qonunga xilof ravişda foydalanişi, xuddi şuningdek, bunday nafni qonunga xilof ravişda taqdim etiş hisoblanadi. Korruptsiyaning belgilari firibgarlik, tovlamaçilik. poraxörlikda nomoyon böladi. Korruptsiyaga oid huquqbuzarlik korruptsiya alomatlariga ega bölgan, sodir etilganligi uçun qonunçilikda javobgarlik nazarda tutilgan qilmişdir.
– OAV xabarlarida "manfaatlar töqnaşuvi" degan atama ham uçrab turadi. Ayting-çi, manfaatlar töqnaşuvi nima?
– Manfaatlar töqnaşuvi deganda uşbu qonunga köra, şaxsning şaxsiy (bevosita yoki bilvosita) manfaatdorligi uning öz lavozim yoki xizmat majburiyatlarini lozim darajada bajarişiga taʼsir körsatayotgan yoxud taʼsir körsatişi mumkin bölgan hamda şaxsiy manfaatdorlik bilan fuqarolarning, taşkilotlarning, jamiyatning yoki davlatning huquqlari, qonuniy manfaatlari örtasida qarama-qarşilik yuzaga kelayotgan yoki yuzaga kelişi mumkin bölgan vaziyat tuşuniladi.
– Özbekiston Respublikasi Boş prokuraturasining korruptsiyaga qarşi kuraşiş sohasida vakolatlari nimalardan iborat?
– Özbekiston Respublikasi Boş prokuraturasi öz vakolatlari doirasida qator vazifalarni amalga oşiradi. Xususan, korruptsiyaga qarşi kuraşiş sohasidagi davlat dasturlarini va boşqa dasturlarni işlab çiqiş hamda amalga oşirişda iştirok etadi, korruptsiyaga qarşi kuraşiş töğrisidagi qonunçilikning aniq va bir xilda ijro etilişi ustidan nazoratni amalga oşiradi. Şuningdek, korruptsiyaga qarşi kuraşiş sohasidagi tezkor-qidiruv faoliyatini, tergovga qadar tekşiruvni, suriştiruvni, dastlabki tergovni amalga oşiruvçi organlar faoliyatini muvofiqlaştiradi. Bundan taşqari, Boş prokuratura korruptsiya holati va korruptsiyaga qarşi kuraşiş natijalari töğrisidagi axborotni tahlil qiliş, jismoniy va yuridik şaxslarning korruptsiya faktlariga doir murojaatlarini körib çiqiş ularning buzilgan huquqlarini tiklaş hamda qonuniy mafaatlarini himoya qiliş çoralarini köradi.
– Korruptsiyaga oid jinoyatlarni sodir etgan şaxslar qonunga muvofiq qanday huquqlardan mahrum etiladi. Şu haqda fikr-mulohazalaringizni bildirsangiz!
– Uşbu jinoyatni sodir etgan şaxslar sud qaroriga köra, muayyan huquqlardan, şu jumladan, muayyan lavozimlarni egallaş huquqidan qonunga muvofiq mahrum etilişi mumkin. Yuridik şaxslar korruptsiyaga oid huquqbuzarliklarni sodir etganlik uçun qonunda belgilangan tartibda javobgar böladi.
– Korruptsiyaga oid huquqbuzarliklar töğrisidagi axborotni xabar qiluvçi şaxslarni va ularning yaqin qarindoşlarini himoya qiliş tartibi haqida ham töxtalib ötsangiz.
– Korruptsiyaga oid huquqbuzarliklar töğrisida xabar qiluvçi şaxslar töğrisidagi maʼlumotlar xizmat siri hisoblanadi hamda faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va şaxsning özining, şuningdek, korruptsiyaga qarşi kuraşiş böyiça faoliyatni amalga oşiruvçi organ rahbarining yozma ruxsati asosida oşkor etiladi. Korruptsiyaga oid huquqbuzarliklar töğrisidagi axborotni xabar qiluvçi şaxslarning va ularning yaqin qarindoşlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga tajovuz qilişga, şuningdek, iş beruvçi tomonidan ularning mehnatga oid huquqlari buzilişiga yöl qöyilmaydi. Korruptsiyaga oid huquqbuzarliklar töğrisida xabar qiluvçi şaxslarning hamda ularning yaqin qarindoşlarining hayotiga va soğligiga haqiqiy tahdidni, ularga nisbatan zörlik işlatilganligini, mol-mulki yöq qilinganligi yoki şikastlanganligini tasdiqlovçi yetarli asoslar mavjud bölgan taqdirda, korruptsiyaga qarşi kuraşişni amalga oşiruvçi organlar tomonidan “Jabrlanuvçilarni, guvohlarni va jinoyat protsessining boşqa iştirokçilarini himoya qiliş töğrisida”gi Özbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq ularni himoya qiliş böyiça zarur çoralar köriladi.
– Abat Reimberganoviç, mazmunli suhbat va savollarimizga batafsil javoblaringiz uçun rahmat! El-yurt va davlat manfaati yölidagi faoliyatingizda muvaffaqiyatlar tilaymiz.
Izoh: Korruptsiyaga qarşi kuraşiş faqat davlatning vazifasi emas, balki har bir fuqaroning inson sifatida zimmasidagi burç va masʼuliyati, desak adaşmagan bölamiz. Biz bu illatga qarşi samarali kuraşmas ekanmiz, mamlakatimizdagi barça sohalar izdan çiqib boraveradi. Masʼuliyatni öz zimmamizga olib, pora bermaslik va olmaslikka, haqiqat uçun kuraşişga harakat qilişimiz orqali közlangan yuqori maqsadlarimizga erişamiz.
Şohzod Qurbonboyev suhbatlaşdi.
Suhbat “Jayxun ilhomlari” NNTning Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi huzuridagi NNTlar va fuqarolik jamiyatining boşqa institutlarini qöllab-quvvatlaş jamoat fondi tomonidan moliyalaştirilgan “Taʼmagirlik – davr dardi” nomli grant loyihasi doirasida tayyorlandi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶