MAHALLALAR QIYoFASIDA OBOD VA FAROVON VATAN MUJASSAM

Mahalla – mehr-oqibat, odamiylik, xayr-saxovat va yaratuvchanlik goʻshasi. Uning bagʻrida qalblarida ulugʻvor niyatlar qulf urgan xalq yaraladi, millat farzandlari kamol topadi. Oilamiz ostonasidan boshlanadigan qadamlarimiz eng avval ana shu tabarruk, biz uchun hamisha muqaddas goʻshadan quvvat oladi. Shu bois, bizni har kuni ohanrabodek bagʻriga chorlab turguvchi mahallamiz togʻday suyanch, koʻngillarimizga xotirjamlik baxsh etib, yangi marralar sari ruhlantirib turguvchi ota makon! Uning obodligi, farovonligi – oilamizga, hayotimizga ziynat bagʻishlaydi. Muhtaram Prezidentimizning Oʻzbekistonda mahallalar mavqeini takomillashtirish borasidagi qator Farmon va Qarorlari mohiyatida ham mahallalar obodligi – oilalar farovonligi, mamlakat taraqqiyotining kafolati, degan chuqur maʼno-mazmun mujassam.

Haqiqatdan ham hayotdan rozi, oilasidan, oʻtayotgan har bir kunidan koʻngli xotirjam inson har qanday vaziyatda ham ona Yurt kelajagiga, taraqqiyotiga daxldorlik hissi bilan yashaydi.

Mamlakatimizda mahalla institutining shakllanish jarayonini koʻpchilik mustaqillik davri evrilishlari bilan bogʻlashadi. Aslida ham shundaymi? Aslida esa barcha millat vakillari bitta jamoa boʻlib, ahil-inoqlikda, biri-birining mushkuliga yelka tutib yashash anʼanalari ming yillarga borib taqaladi. Shuning uchun ham “Mahalla – qadriyatlar beshigi”, “Mahallam – oltin ostonam”, “Bir bolaga yetti mahalla ham ota, ham ona” kabi xalq zakosi bilan yaralgan hikmatlarning hamisha qadri baland.

Koʻplab xorij davlatlari ekspertlari tomonidan “yuksak insoniy fazilatlarni oʻzida mujassam etgan ijtimoiy tuzilma” sifatida eʼtirof etilayotgan Oʻzbekiston mahallalari mustaqillik yillarida xalq ishonchi va orzu-intilishlarining chinakam homiysiga aylandi. Bugungi kunda avvallari mamlakat darajasida hal etiladigan muammolar bevosita xalq ishtirokida, mahallada hal etilayotganining oʻzi uning eng xalqparvar, adolatli ijtimoiy tuzilmaga aylanganining yaqqol dalilidir.

Oʻzbekiston Mahallalari Uyushmasi Amudaryo tuman boʻlimi tasarrufidagi 49ta ovul va mahalla fuqarolar yigʻinlari aholisining ham oʻziga xos va betakror hayot tarzi, anʼana va qadriyatlari bor. Xususan, oʻzlari yashab turgan hududlarni obod va farovon goʻshalarga aylantirish borasidagi saʼy-harakatlar tufayli 49ta OFY va MFYlarning barchasida “Obod koʻcha”, “Obod xonadon” mezonlari joriy etilib, ana shu asosda ish yuritilayotgani oʻzining ijobiy samarasini bermoqda.

Birgina “Yashil makon” umummilliy loyihasi doirasida 2024-yilning oʻtgan 8 oyida aholi yashash manzillarida 185 ming tup mevali va manzarali daraxt hamda buta koʻchatlari ekilib, xalq hashari orqali har bir mahalladan ikkitadan ehtiyojmand oilalarning uy-joylari sifatli taʼmirlab berildi.

Mahallalar mavqeini yanada takomillashtirishga qaratilgan saʼy-harakatlar esa aholi farovonligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Unga koʻra, har bir mahallaga birkitilgan davlat organlari vakillari xalq orasiga kirib borib, “Mahalla yettiligi” aʼzolari bilan hamkorlikda aholi muammolari va ijtimoiy-iqtisodiy masalalarni oʻrganishlari natijasida aniqlangan muammolarni bartaraf etish yuzasidan mahalla–sektor–tuman kesimlarida amalga oshiriladigan vazifalar boʻyicha ishlab chiqilgan “Yoʻl xarita”larda belgilangan vazifalar ijrosini muvaffaqiyatli taʼminlashmoqda.

Mahallalardagi 38 ming 76 ta xonadonning 33 ming 698 tasida oʻz tomorqa xoʻjaligi mavjud boʻlib, tomorqa yer egalari 4 ming 332 gektar maydonda dehqonchilik qilishadi. Mahallalarga birkitilgan davlat organlari xodimlari erta bahordanoq aholining tomorqadan samarali foydalanishlarini taʼminladilar, ozuqabop ekinlar joylashtirilishiga, ehtiyojmand oilalarga poliz va sabzavot ekinlari koʻchatlari yetkazib berilishiga bosh-qosh boʻldilar.

Oʻzbekistondagi ilgʻor mahallalar tajribalarini ommalashtirishga qaratilgan saʼy-harakatlar ham oʻzining ijobiy natijasini berdi. Xususan, Istiqlol mahallasi tajribasi asosida mahalla balansi shakllantirilib, “Ombor daftari” ishlab chiqildi va Amudaryo tumani boʻyicha 5810 nafar ishsiz fuqarolar roʻyxati shakllantirildi. Ularga oʻz tadbirkorlik yoʻnalishlarini tashkil etishlari uchun imtiyozli kreditlar ajratish, kasbga oʻrgatib, doimiy va mavsumiy ish bilan taʼminlash choralari koʻrildi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 13-iyuldagi “Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi huzurida Mahallalarni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasini tashkil etish toʻgʻrisida”gi Qarori ijrosini taʼminlash yuzasidan Amudaryo tumanidagi 49 ta OFYva MFYlarning har biriga ajratilgan 500 mln soʻmlik mablagʻ hisobidan 224 ta maqsadli loyihalar ishlab chiqilib, shu kunga qadar 224 loyiha muvaffaqiyatli amalga oshirildi. Shuningdek, 39ta mahallada transformator, elektr taʼminotini yaxshilash maqsadida SIP kabel, ichimlik suvi va tabiiy gaz quvurini tortish, infratuzilma inshootlarini taʼmirlash, 49ta mahallalarning barchasiga sip kabellar, shuningdek, 30 ta mahalla hududiga kuzatuv kameralarini oʻrnatish, 28ta mahalla hududiga tungi yoritgichlar, piyodalar yoʻlakchalarini qurish ishlari davom ettirilmoqda.

Prezidentimizning 2022-yil 26-dekabrdagi “Mahalla byudjeti” tizimini joriy etish orqali mahallalarning moliyaviy imkoniyatini yanada kengaytirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori ijrosini taʼminlashga qaratilgan saʼy-harakatlar tufayli tumandagi jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mulk va yer soligʻidan 10 foizini mahallalar hisob raqamiga oʻtkazish joriy qilinib, 2024-yilning 8 oyi davomida 1,65 mlrd soʻm mablagʻ mahallalar hisob raqamiga oʻtkazib berilgani koʻplab ijtimoiy muammolarni ijobiy hal etish imkonini berdi.

Oʻzbekistondagi ilgʻor mahallalar tajribalari asosida mahallalar faoliyatiga izchil tatbiq etilayotgan “Dilbuloq”, “Nodirabegim” dasturlari asosida har bir mahallaning oʻz ijro platformasi tashkil qilinib, unga xonadon, oila va aholi soni kiritilmoqda. Maqsad – “Mahalla yettiligi”ning yillik ish rejasini ishlab chiqish va shu orqali aholining turmush sharoitini yanada yaxshilash boʻyicha aniq chora-tadbirlarni belgilab olish.

Shuningdek, “Sayhunobod tajribasi” boʻyicha barcha ovul va mahallalarda koʻrgazmali seminarlar, milliy qadriyatlar urf-odat va anʼanalarni targʻib qilish, sogʻlom ijtimoiy-maʼnaviy muhitni qaror toptirish, toʻy-marosimlarni isrofgarchiliklarsiz, ixcham oʻtkazishga qaratilgan salkam 400ga yaqin oshkora muloqot tadbirlari, yozuvchi va shoirlar bilan uchrashuvlar, davra suhbatlari tashkil etilib, bu kabi tadbirlarga bir necha ming nafar aholi vakillari qamrab olindi.

Amudaryoliklar uchun “Uychi tajribasi”ning amaliy ijrosini taʼminlashga qaratilgan ishlar ham oʻzining ijobiy samarasini bermoqda. Unga koʻra, uyma-uy kirib borib, xatlovdan oʻtkazilgan 18 yoshdan 60 yoshgacha aholining 77,5 foizining yashash tarzi puxta oʻrganildi va 1018 nafar fuqaroning doimiy ish bilan bandligini taʼminlash choralari koʻrildi. 189nafar fuqaro esa kasbga oʻqitildi, tadbirkorlik bilan shugʻullanish istagida boʻlgan yoshlarga imtiyozli kredit mablagʻlari olishlarida koʻmaklashildi va oʻzini-oʻzi band qilish tamoyili asosida dehqonchilik qilishlari uchun yer berildi.

Shuningdek, ijtimoiy himoya daftarlariga kiritilgan fuqarolarni qoʻllab-quvvatlash maqsadida subsidiyalar ajratish, “ustoz-shogird” anʼanasi asosida yoshlarning kasb-hunar oʻrganishlarini ragʻbatlantirishga qaratilgan chora-tadbirlar tufayli ularning doimiy daromad manbaiga ega boʻlishlari uchun zarur shart-sharoitlar yaratildi.

Xulosa qilib aytganda, amudaryoliklar uchun bugungi mahalla – imkoniyatlar, istiqbolli rejalar ijrosi uchun tashlangan ezgu qadamlarni qoʻllab-quvvatlovchi va xalqning hayotdan rozi yashashini taʼminlashda eng fidoyi, jonkuyar tuzilma sifatida tobora yaqqolroq namoyon boʻlib bormoqda. Zero, bugungi Mahalla qiyofasida tobora obod va farovonlashib borayotgan Mustaqil Vatanimiz kelajagi mujassam!

Alisher Yuldashev, Oʻzbekiston Mahallalar uyushmasining tuman boʻlimi boshligʻi