МАҲАЛЛАЛАР ҚИЁФАСИДА ОБОД ВА ФАРОВОН ВАТАН МУЖАССАМ

Маҳалла – меҳр-оқибат, одамийлик, хайр-саховат ва яратувчанлик гўшаси. Унинг бағрида қалбларида улуғвор ниятлар қулф урган халқ яралади, миллат фарзандлари камол топади. Оиламиз остонасидан бошланадиган қадамларимиз энг аввал ана шу табаррук, биз учун ҳамиша муқаддас гўшадан қувват олади. Шу боис, бизни ҳар куни оҳанрабодек бағрига чорлаб тургувчи маҳалламиз тоғдай суянч, кўнгилларимизга хотиржамлик бахш этиб, янги марралар сари руҳлантириб тургувчи ота макон! Унинг ободлиги, фаровонлиги – оиламизга, ҳаётимизга зийнат бағишлайди. Муҳтарам Президентимизнинг Ўзбекистонда маҳаллалар мавқеини такомиллаштириш борасидаги қатор Фармон ва Қарорлари моҳиятида ҳам маҳаллалар ободлиги – оилалар фаровонлиги, мамлакат тараққиётининг кафолати, деган чуқур маъно-мазмун мужассам.

Ҳақиқатдан ҳам ҳаётдан рози, оиласидан, ўтаётган ҳар бир кунидан кўнгли хотиржам инсон ҳар қандай вазиятда ҳам она Юрт келажагига, тараққиётига дахлдорлик ҳисси билан яшайди.

Мамлакатимизда маҳалла институтининг шаклланиш жараёнини кўпчилик мустақиллик даври эврилишлари билан боғлашади. Аслида ҳам шундайми? Аслида эса барча миллат вакиллари битта жамоа бўлиб, аҳил-иноқликда, бири-бирининг мушкулига елка тутиб яшаш анъаналари минг йилларга бориб тақалади. Шунинг учун ҳам “Маҳалла – қадриятлар бешиги”, “Маҳаллам – олтин остонам”, “Бир болага етти маҳалла ҳам ота, ҳам она” каби халқ закоси билан яралган ҳикматларнинг ҳамиша қадри баланд.

Кўплаб хориж давлатлари экспертлари томонидан “юксак инсоний фазилатларни ўзида мужассам этган ижтимоий тузилма” сифатида эътироф этилаётган Ўзбекистон маҳаллалари мустақиллик йилларида халқ ишончи ва орзу-интилишларининг чинакам ҳомийсига айланди. Бугунги кунда авваллари мамлакат даражасида ҳал этиладиган муаммолар бевосита халқ иштирокида, маҳаллада ҳал этилаётганининг ўзи унинг энг халқпарвар, адолатли ижтимоий тузилмага айланганининг яққол далилидир.

Ўзбекистон Маҳаллалари Уюшмаси Амударё туман бўлими тасарруфидаги 49та овул ва маҳалла фуқаролар йиғинлари аҳолисининг ҳам ўзига хос ва бетакрор ҳаёт тарзи, анъана ва қадриятлари бор. Хусусан, ўзлари яшаб турган ҳудудларни обод ва фаровон гўшаларга айлантириш борасидаги саъй-ҳаракатлар туфайли 49та ОФЙ ва МФЙларнинг барчасида “Обод кўча”, “Обод хонадон” мезонлари жорий этилиб, ана шу асосда иш юритилаётгани ўзининг ижобий самарасини бермоқда.

Биргина “Яшил макон” умуммиллий лойиҳаси доирасида 2024 йилнинг ўтган 8 ойида аҳоли яшаш манзилларида 185 минг туп мевали ва манзарали дарахт ҳамда бута кўчатлари экилиб, халқ ҳашари орқали ҳар бир маҳалладан иккитадан эҳтиёжманд оилаларнинг уй-жойлари сифатли таъмирлаб берилди.

Маҳаллалар мавқеини янада такомиллаштиришга қаратилган саъй-ҳаракатлар эса аҳоли фаровонлигини оширишда муҳим аҳамият касб этмоқда. Унга кўра, ҳар бир маҳаллага биркитилган давлат органлари вакиллари халқ орасига кириб бориб, “Маҳалла еттилиги” аъзолари билан ҳамкорликда аҳоли муаммолари ва ижтимоий-иқтисодий масалаларни ўрганишлари натижасида аниқланган муаммоларни бартараф этиш юзасидан маҳалла–сектор–туман кесимларида амалга ошириладиган вазифалар бўйича ишлаб чиқилган “Йўл харита”ларда белгиланган вазифалар ижросини муваффақиятли таъминлашмоқда.

Маҳаллалардаги 38 минг 76 та хонадоннинг 33 минг 698 тасида ўз томорқа хўжалиги мавжуд бўлиб, томорқа ер эгалари 4 минг 332 гектар майдонда деҳқончилик қилишади. Маҳаллаларга биркитилган давлат органлари ходимлари эрта баҳорданоқ аҳолининг томорқадан самарали фойдаланишларини таъминладилар, озуқабоп экинлар жойлаштирилишига, эҳтиёжманд оилаларга полиз ва сабзавот экинлари кўчатлари етказиб берилишига бош-қош бўлдилар.

Ўзбекистондаги илғор маҳаллалар тажрибаларини оммалаштиришга қаратилган саъй-ҳаракатлар ҳам ўзининг ижобий натижасини берди. Хусусан, Истиқлол маҳалласи тажрибаси асосида маҳалла баланси шакллантирилиб, “Омбор дафтари” ишлаб чиқилди ва Амударё тумани бўйича 5810 нафар ишсиз фуқаролар рўйхати шакллантирилди. Уларга ўз тадбиркорлик йўналишларини ташкил этишлари учун имтиёзли кредитлар ажратиш, касбга ўргатиб, доимий ва мавсумий иш билан таъминлаш чоралари кўрилди.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 13 июлдаги “Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ҳузурида Маҳаллаларни қўллаб-қувватлаш жамғармасини ташкил этиш тўғрисида”ги Қарори ижросини таъминлаш юзасидан Амударё туманидаги 49 та ОФЙва МФЙларнинг ҳар бирига ажратилган 500 млн сўмлик маблағ ҳисобидан 224 та мақсадли лойиҳалар ишлаб чиқилиб, шу кунга қадар 224 лойиҳа муваффақиятли амалга оширилди. Шунингдек, 39та маҳаллада трансформатор, электр таъминотини яхшилаш мақсадида СИП кабель, ичимлик суви ва табиий газ қувурини тортиш, инфратузилма иншоотларини таъмирлаш, 49та маҳаллаларнинг барчасига сип кабеллар, шунингдек, 30 та маҳалла ҳудудига кузатув камераларини ўрнатиш, 28та маҳалла ҳудудига тунги ёритгичлар, пиёдалар йўлакчаларини қуриш ишлари давом эттирилмоқда.

Президентимизнинг 2022 йил 26 декабрдаги “Маҳалла бюджети” тизимини жорий этиш орқали маҳаллаларнинг молиявий имкониятини янада кенгайтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Қарори ижросини таъминлашга қаратилган саъй-ҳаракатлар туфайли тумандаги жисмоний шахслардан олинадиган мол-мулк ва ер солиғидан 10 фоизини маҳаллалар ҳисоб рақамига ўтказиш жорий қилиниб, 2024 йилнинг 8 ойи давомида 1,65 млрд сўм маблағ маҳаллалар ҳисоб рақамига ўтказиб берилгани кўплаб ижтимоий муаммоларни ижобий ҳал этиш имконини берди.

Ўзбекистондаги илғор маҳаллалар тажрибалари асосида маҳаллалар фаолиятига изчил татбиқ этилаётган “Дилбулоқ”, “Нодирабегим” дастурлари асосида ҳар бир маҳалланинг ўз ижро платформаси ташкил қилиниб, унга хонадон, оила ва аҳоли сони киритилмоқда. Мақсад – “Маҳалла еттилиги”нинг йиллик иш режасини ишлаб чиқиш ва шу орқали аҳолининг турмуш шароитини янада яхшилаш бўйича аниқ чора-тадбирларни белгилаб олиш.

Шунингдек, “Сайҳунобод тажрибаси” бўйича барча овул ва маҳаллаларда кўргазмали семинарлар, миллий қадриятлар урф-одат ва анъаналарни тарғиб қилиш, соғлом ижтимоий-маънавий муҳитни қарор топтириш, тўй-маросимларни исрофгарчиликларсиз, ихчам ўтказишга қаратилган салкам 400га яқин ошкора мулоқот тадбирлари, ёзувчи ва шоирлар билан учрашувлар, давра суҳбатлари ташкил этилиб, бу каби тадбирларга бир неча минг нафар аҳоли вакиллари қамраб олинди.

Амударёликлар учун “Уйчи тажрибаси”нинг амалий ижросини таъминлашга қаратилган ишлар ҳам ўзининг ижобий самарасини бермоқда. Унга кўра, уйма-уй кириб бориб, хатловдан ўтказилган 18 ёшдан 60 ёшгача аҳолининг 77,5 фоизининг яшаш тарзи пухта ўрганилди ва 1018 нафар фуқаронинг доимий иш билан бандлигини таъминлаш чоралари кўрилди. 189нафар фуқаро эса касбга ўқитилди, тадбиркорлик билан шуғулланиш истагида бўлган ёшларга имтиёзли кредит маблағлари олишларида кўмаклашилди ва ўзини-ўзи банд қилиш тамойили асосида деҳқончилик қилишлари учун ер берилди.

Шунингдек, ижтимоий ҳимоя дафтарларига киритилган фуқароларни қўллаб-қувватлаш мақсадида субсидиялар ажратиш, “устоз-шогирд” анъанаси асосида ёшларнинг касб-ҳунар ўрганишларини рағбатлантиришга қаратилган чора-тадбирлар туфайли уларнинг доимий даромад манбаига эга бўлишлари учун зарур шарт-шароитлар яратилди.

Хулоса қилиб айтганда, амударёликлар учун бугунги маҳалла – имкониятлар, истиқболли режалар ижроси учун ташланган эзгу қадамларни қўллаб-қувватловчи ва халқнинг ҳаётдан рози яшашини таъминлашда энг фидойи, жонкуяр тузилма сифатида тобора яққолроқ намоён бўлиб бормоқда. Зеро, бугунги Маҳалла қиёфасида тобора обод ва фаровонлашиб бораётган Мустақил Ватанимиз келажаги мужассам!

Алишер Юлдашев, Ўзбекистон Маҳаллалар уюшмасининг туман бўлими бошлиғи