ШОИРНИНГ ТУҒЁНЛАРИ

Амударё туманимизнинг бор ҳусн-у тароватини, ҳаётини ўзида акс эттирган "Яшна, яшна Амударём” қўшиғи матни журналист, шоир Саъдулла Хўжаниёзов томонидан ёзилган бўлиб, унга атоқли ҳофиз, Қорақалпоғистонда хизмат кўрсатган артист Назир Раҳимов куй басталаган. Шеър ўз даврида туман халқининг энг севимли қўшиғи даражасига кўтарилгани ҳамон кекса авлод вакиллари томонидан эътироф қилиниб келади. Бу - ижодкорнинг ютуғи.

Куюнчак ва фидойи журналист Саъдулла Хўжаниёзовнинг содда ва фалсафий чуқур маъноларни ўзида жамлаган тўртликлари эса яқинда китоб ҳолида Тошкентдаги "Янги аср авлоди” нашриётида "Тўрт томирда жўш урган туғён” номи билан минг нусхада чоп этилди. Китоб кўплаб китобсеварларга манзур бўлди. Китобга Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими Янгибой Қўчқоров сўз боши ёзиб, муаллиф ҳаёти ва ижодига муносабатини билдирган.

Бир гал Саъдулла ака Хўжаниёзов 1960 йилларда тутган ён дафтарини кўрсатиб, ундаги шеърларини ўқиб берганда "Орзуим, шеърларимни китоб қилиб чиқарсам,” деган мисраларга эътибор қилгандим. Ижод қила бошлаганига салкам олтмиш йил бўлган бу ижодкорнинг илк китобида шунга монанд қуйидаги сатрларни ўқийсиз:

Ёзган шеърларимни китоб қилурман,

Яхшиларга даъват, хитоб қилурман,

Ишонгум, бир куни ишим юришиб,

Ижод чўққисига шитоб қилурман.

Йиллар ўтса ҳам орзунинг ўлмаслиги, жонни безовта қилиб, ҳаёт ва ижодга, яшашга ундайверишини бу сатрларда кўрамиз. Ижодкор ҳаётида қанча яхши-ёмонни, паст-у баландни кўрса, хулосаларини шеърий шаклларда ифодалаб бораверган. Шу баробарида ўз-ўзини тарбиялаб, ҳеч кимдан хафа бўлмай, умр йўлларида хато ва камчиликларни енгиб ўтишга ҳаракат қилади. Ва атрофдагиларни ҳам хушёрликка, гўзал инсоний фазилатларга даъват этади.

Одамлар ҳаётда кўп нарсаларни гапириши мумкин. Лекин шоир бўлолмайди. Нафосат боғлари ифорини ҳамма ҳам ҳидлай олмайди. Туйғу ва туғён кенгликларида сайр этиш саноқли одамларгагина насиб этади. Лекин сўз сеҳри барчани бирдай мафтун этиши аниқ. Саъдулла аканинг тўртликларини ўқир эканмиз: "Шоир сўз термасдан яшай олмайди”, "Шоирлик қисматдир: гоҳ азоб беради”, "Шоир бўлиб жабр-у жафони кўрдим”, "Шоир бойлик эмас, шеър ғамин ейди” каби мисраларида олтмиш йиллик ижодий йўлнинг хулосалари бор ва бу йўл унга осон кечмаганини англатади.

Дунёнинг тўрт томони бор. Фасллар тўртта. Одамзодга уйғун кўп нарсалар тўрт рақамини ўзида мужассам этади. Шу маънода китобнинг "Тўрт томирда жўш урган туғён” деб номланиши ҳам бежиз эмас. Бир тўртлигида "Ҳаёт мангу пойга, у шундоқ қолур” деган мисрани ўқидим. Туманимизда шу кунгача ижодкорларнинг элликка яқин шеърий китоблари чоп этилган. Уларнинг ичида "ҳаёт пойга”сига ҳам, китоб пойгасига ҳам ҳечдан кўра кечроқ бўлса-да чиққан Саъдулла аканинг китоби вақт силсиласида қийматини йўқотмайдиган сатрлари ила олдинги ўринга чиқиб олади, десак тўғри бўлади.

Ўлмасбек ХЎЖАЕВ.