ҚУТУРИШ – ХАВФЛИ КАСАЛЛИК
Қутуриш – ўткир юқумли зооноз касаллик бўлиб, марказий нерв системасининг зарарланиши билан таърифланади.
Қутуриш касаллиги қадим замонлардан бери маълум. Унинг қўзғатувчиси ней-ротроп вирус бўлиб, у қутурган ҳайвоннинг сўлагида бўлади, ташқи муҳитда узоқ сақлана олмайди.
Инфекция манбаи қутурган итлар, мушуклар, бўрилар, тулкилар, бўрсиқлар ва бошқа ҳайвонлардир. Камдан-кам ҳолларда касаллик қуёнлардан, каламуш ва сичқонлардан юқиши мумкин. Итнинг сўлагида вирус қутуриш белгилари маълум бўлишидан 7-10 кун илгари пайдо бўла бошлайди. Қутуриш касаллиги юқиши учун итнинг одамни тишлаши шарт эмас, унинг сўлаги одам терисидаги шилинган ёки тирналган жойига тушса ҳам касаллик юқади. Қутуриш ёз-куз ойларида кўпроқ учрайди, одам боши ва юзининг тишланиши оёқ-қўллар тишланишига қараганда анча хавфли. Итнинг кийим-кечак устидан одамни тишлаши ҳам хатарли.
Яраланган одам терисига тушган ит сўлагидаги вирус нерв толалари бўйлаб, бош ва орқа мияга етиб боради ва уларда кўпайиб, чуқур ўзгаришлар юз беришига сабаб бўлади. Айниқса, адашган нерв – томоқ-тил нерви ва тил ости нервларининг ядролари кўпроқ зарарланади. Ютиш ва нафасда қатнашадиган мускулларнинг тортишиб қисқариш, талвасага тушиб, тиришиш, қаттиқ терлаш ва сўлак оқиши ана шу нервларнинг зарарланишига боғлиқ.
Одамни ит ёки бошқа ҳайвон тишлагани, гидрофобия, аэрофобия борлиги, нафаснинг тартибсиз бўлиши ва вақти-вақти билан чуқур-чуқур нафас олиши каби белгилар қутуриш диагнози учун жуда муҳим. Лекин қоқшолдан, атропиндан заҳарланиш ҳолатидан фарқлай олиш керак. Қутуришнинг давоси йўқ. Профилактикаси – ҳайвонларга қарши кураш, дайди итларни йўқотишдир. Фақатгина ит тишлаган одамларни ўз вақтида эҳтиётдан эмлаш орқалигина ҳаётини сақлаб қолиш мумкин.
А.ЁВБАСАРОВ, туман СЭО ва ЖС бўлими шифокор-эпидемиологи.
Б.ТАЖИБОЕВ, туман ФВБ ходими.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
