АМУДАРЁ УСТИДА АВТОМОБИЛЬ ВА ТЕМИР ЙЎЛ КЎПРИГИНИНГ ҚУРИЛИШИ БОШЛАНДИ

Йўллар ва кўприклар элларни элларга, дилларни дилларга боғловчи восита саналади. Шунинг учун ҳам халқимизда азалдан кўприк бунёд қилиш, йўл қуриб, одамларнинг узоғини яқин қилишдек хайрли иш катта савоб саналади.

Амударё устига ўрнатилган понтон кўприги ҳам салкам 40 йилдан буён халқимизнинг узоғини яқин қилиб келмоқда. Узунлиги 305 метр бўлган ҳозирги понтон кўприги 1936 йилда ишлаб чиқарилган бўлиб, 1982 йилда Амударё устига ўрнатилган. Юк кўтариш қобилияти 10 тоннани ташкил қилиб, 32 та понтондан иборат бўлган мазкур кўприк орқали йилига 600 минг тоннадан ортиқ юк ташилади. Ҳар йили 3 миллиондан ортиқ аҳоли, 1 миллионга яқин автотранспорт воситалари мазкур кўприкдан фойдаланади. Бу кўприк Қорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилояти аҳолиси учун савдо-иқтисодий, ижтимоий ва маиший алоқа воситаси бўлиб хизмат қилиб келмоқда.

Бугунги кунга келиб мазкур понтон кўприги анча эскириб қолган эди. Шу сабабли кўприк йил давомида бир неча марта ишдан чиқиб қолар, қишнинг қаҳратон кунларида эса муз тиқилиб, фавқулодда ҳолат содир бўлишининг олдини олиш мақсадида фаолияти вақтинчалик тўхтатилар эди. Натижада йўловчилар ва автотранспорт воситалари дарёнинг нариги қирғоғига баржа орқали ўтказилар эди. Кўприк юк кўтариш қувватининг пастлиги сабабли минтақанинг эҳтиёжлари учун керакли бўлган халқ хўжалиги юкларини ташиш ва амударёлик тадбиркорларнинг маҳсулотларини экспорт қилиш учун 160 км масофага қўшимча юришга тўғри келар эди. Ушбу понтон кўприги ўрнига замонавий темир-бетон конструкцияли кўприк қурилиши ҳудуд аҳолисининг энг катта орзуларидан бири эди.

Муҳтарам Президентимиз яқинда Хоразм вилоятига ташрифи чоғида мазкур эски кўприк ўрнига нафақат автомобиль, балки темир йўл транспорти учун ҳам мўлжалланган замонавий кўприк қуриш бўйича кўрсатма бергани мазкур ҳудудда яшовчи аҳолининг кўп йиллик орзуларининг рўёби бўлди. Амударё тумани ҳудудидан темир йўл ўтиши эса юртдошларимизнинг узоғини яқин қилиш билан бирга иқтисодиётимиз ривожига ҳам катта туртки бўлиши табиий.

22 декабрь куни Амударё туманида мазкур автомобиль ва темир йўл кўприги қурилишининг бошланиши муносабати билан тантанали тадбир ташкил қилинди.

Тадбирда бош вазирнинг биринчи ўринбосари Очилбой Раматов, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раиси Мурат Камалов, Хоразм вилояти ҳокими Фарҳод Эрманов, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси Қаҳрамон Сариев, Амударё тумани ҳокими Султонбой Йўлдошев ҳамда тегишли вазирлик, идора ва ташкилотлар масъуллари, кенг жамоатчилик вакиллари иштирок этдилар.

Тадбирда сўзга чиққанлар таъкидлаганларидек, пандемия сабабли юзага келган иқтисодий қийин шароитга қарамасдан мазкур йирик лойиҳани амалга оширишга киришилгани давлатимиз ва ҳукуматимизнинг халқ турмуши фаровонлигини таъминлаш, одамларни рози қилишни ўз фаолиятининг бош мақсади сифатида белгилаганининг яққол исботидир.

Айтиш керакки, янги кўприкнинг қурилиши Россия ва Қозоғистондан юкларни ташиш масофасини 240 кмга, юкларни ташиш вақтини эса 6 соатга қисқартиради. Шундай қилиб, юк ташиш ҳажми икки баравар кўпайиб, йилига 25 миллион тоннани ташкил этади. Минтақаларнинг ривожи натижасида иқтисодий самарадорлик йилига 100 миллиард сўмга ошади. Бундан ташқари, Қорақалпоғистон Республикасидан Хоразм вилоятига қурилиш материалларини етказиб бериш харажатлари камаяди, бу эса ижтимоий объектлар ва инфратузилмаларни қуриш харажатларини камайтиради. Янги кўприкнинг стратегик аҳамиятини ҳам алоҳида таъкидлаш жоиз.

Кўприк қурилишининг бошланиши муносабати билан ташкил қилинган тантанали тадбирда қорақалпоғистонлик ва хоразмлик нуронийлар, меҳнат фахрийлари сўзга чиқиб, муҳтарам Президентимизга миннатдорчилик изҳор қилдилар.

Тадбирдан кейин қурилиш майдончасида жонлиқ сўйилиб, Қуръон тиловат қилинди. Нуронийлар дуога қўл очиб, қурилиш ишларига муваффақият ва қурувчиларга куч-ғайрат тиладилар.

Айтиш жоизки, “Ўзбекистон темир йўллари” акциядорлик жамияти томонидан кўприк қуриладиган жойда дарё кенглигининг минимал ўлчамлари, сунъий иншоотлар сони, бузилаётган объектлар сони ва уларнинг тури, шунингдек, коммуникациялар ўтказилишини ҳисобга олган ҳолда амалга ошириладиган лойиҳанинг 4 та варианти ишлаб чиқилди ва улардан энг мақбули танланди. Унга кўра янги қўшма, яъни автомобиль ва темир йўллари кўпригининг умумий узунлиги 413 метр, баландлиги 11,25 метр, кенглиги 8,5 метр бўлади. Шовот станциясидан Қипчоқ станциясигача бўлган темир йўлнинг тахминий узунлиги 79 кмни ташкил қилади.

Лойиҳа “Ўзбекистон темир йўллари” акциядорлик жамиятининг ўз маблағлари ва жалб қилинган кредит ресурслари ҳисобидан амалга оширилади. Кўприк қурилиши “Ўзбекистон темир йўллари” акциядорлик жамияти таркибига кирувчи “Кўприкқурилиш трести” унитар корхонаси томонидан амалга оширилади. Ҳозирги кунда ушбу корхона Ўзбекистондаги ўз соҳасида энг йирик корхона бўлиб, темир йўл ва автомобиль йўллари, йўл ўтказгичларини қуриш бўйича катта тажрибага эга. Ўзбекистон Республикасида мазкур кўприк қурувчи корхона томонидан умумий узунлиги 66 км ва ўртача баландлиги 7 метр бўлган 353 та кўприк ва йўл ўтказгичлар барпо этилди, уларнинг энг баландлари 60 метрни ташкил қилади. Бундан ташқари, корхона мутахассислари томонидан узунлиги 11 км бўлган 210 та турли хилдаги сунъий иншоотлар қурилди. Мазкур корхона хорижда ишлаш тажрибасига ва ISO:9001 халқаро сифат сертификатига ҳам эга. Биргина Афғонистон Республикасида Хайратон – Мозори Шариф темир йўл линиясини қуриш пайтида, унитар корхона томонидан жами ўнта кўприк қурилган.

Бугунги кунга қадар ушбу корхонанинг ишлаб чиқариш бўлинмалари 1000 дан ортиқ замонавий махсус қурилиш техникалари билан жиҳозланган. Корхона таркибида темир-бетон маҳсулотлари ва конструкциялар ишлаб чиқарадиган 7 та завод мавжуд. Корхонада жами 10 мингга яқин малакали муҳандис, мутахассис ва қурувчилар ишлайди.

Янгидан бунёд этиладиган кўприкнинг металл конструкциялари хорижлик ишлаб чиқарувчилар билан ҳамкорликда махсус пўлатдан тайёрланади. Кўприк қурилишига етакчи хорижий компаниялар мутахассислари ва маслаҳатчилари жалб қилинади. Тадбирда маълум қилинганидек, кўприк қурилиши 2022 йилнинг сентябрь ойига қадар ниҳоясига етказилиши режалаштирилган.

Юқори мартабали меҳмонлар рамзий турда қурилиш ишларини бошлаб бердилар. Шундай қилиб Амударё устида Хоразмни Қорақалпоғистон билан боғлайдиган автомобиль ва темир йўл кўпригининг қурилиши расман бошланди.

Ғ.Ешниёзов