ҚОНУНИЙ НИКОҲДАН ОЛДИНГИ ТИББИЙ КЎРИК МУҲИМ АҲАМИЯТГА ЭГА

 Ўзбекистон Республикаси Оила кодексига мувофиқ  соғлом оилани шакллантириш, ирсиятга боғлиқ ва туғма касалликларга чалинган болалар туғилишининг олдини олиш мақсадида никоҳдан олдин ёшлар тиббий кўрикдан ўтишлари керак.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 25 августдаги “Никоҳланувчи шахсларни тиббий кўрикдан ўтказиш Низоми тўғрисида”ги 365-сонли Қарори асосида ФҲДЁ бўлимига ариза берганларидан сўнг,  никоҳланувчи шахслар мазкур Низомга  мувофиқ руҳий, наркологик, таносил касалликлари, сил касаллиги ва ОИВ/ОИТС юзасидан тиббий кўрикдан ўтади. Никоҳланувчи шахслар ФҲДЁ органлари томонидан тиббий кўрикдан ўтиш учун доимий ёки вақтинчалик яшаш жойидаги соғлиқни сақлаш тизимининг тегишли тиббиёт муассасаларига юборилади.  Агар никоҳланувчи шахс ўз хизмати ёки иши турига кўра муайян тиббиёт муассасасига бириктирилган бўлса, у мазкур муассасада кўрикдан ўтказилади.
Озодликдан маҳрум этиш жойларидаги шахсларнинг тиббий кўриги Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг тиббиёт муассасаларида ўтказилади. Ўзбекистон Республикаси фуқаролари билан никоҳланаётган чет эллик фуқаролар ва фуқаролиги бўлмаган шахслар ўзларининг вақтинча яшаш жойида тиббий кўрикдан ўтадилар. Мазкур Низомнинг амал қилиши никоҳланувчи шахсларнинг фуқаролигидан қатъий назар, Ўзбекистон Республикаси ФҲДЁ органлари томонидан рўйхатдан ўтказиладиган барча никоҳларга жорий этилади, 50 ёшдан катта шахсларнинг никоҳини рўйхатдан ўтказиш ҳоллари бундан мустасно, ушбу шахслар тиббий кўрикдан фақат уларнинг розилигига кўра ўтказилади.
Тиббий кўрикдан ўтказиш учун берилган йўлланмалар ФҲДЁ органларида никоҳ тузиш тўғрисидаги аризаларни рўйхатдан ўтказиш дафтарида қайд этилади.
Никоҳни қайд этишда ФҲДЁ органлари никоҳланувчи шахсларнинг тиббий кўрикдан ўтганликларига ва уларнинг ушбу текшириш натижаларидан хабардорлигига ишонч ҳосил қилиши керак. Никоҳланувчи шахслар никоҳ қайд этилгунга қадар иккинчи томонни тиббий текшириш натижаларидан хабардор қилиши шарт.Тиббий кўрикдан ўтгандан кейин никоҳ тузилишига Ўзбекистон Республикаси Оила кодексининг 16-моддасида назарда тутилган тўсиқ мавжуд бўлмаган тақдирда ФҲДЁ органлари томонидан никоҳни қайд этиш белгиланган тартибда амалга оширилади. Никоҳланувчи шахсларда текшириш натижасида дарҳол даволаш курсидан ўтишни талаб этувчи касалликлар аниқланган тақдирда, улар белгиланган тартибда тегишли даволаш муассасаларига йўналтирилади. Агар никоҳланувчи шахсларни тиббий кўрикдан ўтказиш натижасида уларнинг биттасида ёки ҳар иккаласида мазкур Низомда  назарда тутилган касаллик аниқланган тақдирда, никоҳни қайд этиш томонларнинг ушбу текшириш натижаларидан хабардорлиги тасдиқлангандан кейин амалга оширилади.
Мавжуд муаммоларга чек қўйиш мақсадида ФҲДЁ бўлимимизга  ёш келин- куёвлар учун алоҳида мактаб ташкил қилинганки, унга мутахассислар, руҳшунос, ҳуқуқшунослар, кўпни кўрган кекса отахон-у онахонлар таклиф этилади. Ёш оила учун никоҳни расмийлаштириш, тиббий кўрикдан ўтиш канчалик муҳим эканлиги уларнинг ота-оналарига ҳам тушунтирилади. Албатта, кўрикдан ўтишнинг афзаллигини энди ёшларимизнинг ўзлари чуқур англаб етмоқдалар. Илгари кўп ҳолларда айнан тиббий кўрикдан ўтмасдан оила қурган ёшлар ўртасида ажралиб кетиш ҳолатлари учраб турган бўлса, энди бундай нохушликларнинг бир мунча олди олинди.
Юртимизда узоқни кўзлаб амалга оширилаётган бу каби хайрли ишлар, эртанги кун фаровонлигини таъминлашга қаратилган эзгу саъй-ҳаракатлар ҳар биримизни шукрона айтиб яшашга, юрт равнақи, эл хизматига камарбаста бўлишга ундайди.    

Ж.Абаева, туман ФҲДЁ бўлимининг 1-тоифали инспектори.