21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 06:48
Жамият 👁 1,282

МИЛЛАТЛАР КЎНГЛИДАН ТАРАЛГАН ҚЎШИҚЛАР

МИЛЛАТЛАР КЎНГЛИДАН ТАРАЛГАН ҚЎШИҚЛАР

Қорақалпоқ диёри ўзининг гўзал ва бетакрор табиати, эл-юртига фидойи инсонлари, билимдон ва интеллектуал салоҳиятли ёшлари, ўзига хос саноати ва ишлаб чиқариш имкониятларининг кенглиги билан мамлакатимиз харитасида муносиб ўрин эгаллаган. Бу заминнинг сувини ичган, жазирама чўл-у даштларида тобланган фарзандлари амалга ошираётган эзгу ишларнинг ҳисобига етиш қийин. Бирон бир соҳани алоҳида ажратиб: “мана булар жуда зўр!” – дея таъриф бермоқ мушкул. Сабаби, бу замин фарзандларининг барчаси ўз соҳаларининг “маманлари” (зўрлари)дир. Айниқса, ижодда!

Қорақалпоқ адабиётининг дарғалари бўлган Кунхўжа, Ажиниёз, Бердақ, уларнинг издошлари, ХХ аср қорақалпоқ адабиёти, айниқса шеъриятини юксак поғонага олиб чиққан Ибройим Юсупов, ажойиб романлари билан қардош халқлар китоб жавонларини ҳам бойитган Тўлепберген Қаипбергенов, Жўлмирза Оймирзаев, Хўжабой Сейитов, Бойниёз шоир, Тожиддин Сейитжонов, ХХ асрнинг иккинчи ярмида қорақалпоқ адабиётига дадил кириб келиб, ўз асарлари билан минг-минглаб мухлислари эътиборини қозонган Тўлибой Қобулов, Кенгесбой Раҳмонов, Тенгелбой Сарсенбоев, Улмамбет Хўжаназаровларнинг номлири неча-неча сарҳадлардан ошиб ўтиб, адабиёт ихлосмандларининг қалбларини забт этганлари ҳақиқат!

Бугунги қорақалпоқ шеъриятининг бетакрор оҳанглари янада жаранг сочишида Жиянбой Избосқанов, Ҳикматулла Айимбетов, Кенгесбой Каримов, Халилла Давлатназаров, Абулқосим Ўтепбергенов (бу рўйхатни узоқ давом эттириш мумкин) ва ниҳоят Бахтиёр Генжемуратовларнинг хизматлари беқиёсдир. Улар орасида шоир ва етук публицист ҳамда маҳоратли таржимон Янгибой Қўчқоровнинг ўзига хос ўрни бор.

Ўзининг кўнгилларни тебратувчи гўзал ташбеҳларга бой назмий асарлари, ўқиган кишини чуқур ўйга толдириб, қалбларда эзгу туйғулар уйғотувчи очерклари, эссе ва бадиалари билан қорақалпоқ, ўзбек халқлари адабиётсеварларининг ҳурматини қозонган Янгибой Қўчқоров фикри теран, зукко таржимон ҳамдир. Унинг шеърлар, достонлар, очерк ва эсселардан иборат 30 га яқин китоблари чоп этилган. Айниқса, шоирнинг тарихий “Қўнғиротнома” ҳамда “Ўн тўққизинчи довон” достонлари мустақиллик йилларида тарихий мавзуда яратилган юксак савияли бадиий асарлар сирасига киради.

Янгибой Қўчқоровнинг эсселар ёзиш борасида қалами анча чархланган. Унинг “Ой теграсида юлдузлар” деб номланган Зулфияхоним ва тўққиз миллат шоиралари ижоди, адабий дўстлиги ҳақидаги, Олломберган Худойбергановнинг ҳаёти ва фаолиятига бағишланган “Соҳилдаги бир китоб”, хоразмлик болалар шоири Олламберган Пўлат ижодий фаолиятидан ҳикоя қилувчи “Дониш шоир дунёси”, андижонлик шоир Фарид Усмон ҳақидаги “Муаттар меҳр” эсселари, аввало, бадиий жиҳатдан мукаммаллиги, тилининг равонлиги, сюжетларининг долзарблиги билан катта тарбиявий аҳамият касб этади.

Шуни алоҳида таъкидлашни истардимки, Янгибой Қўчқоров нафақат шоир ва етук публицист, балки ҳозирги замон ўзбек таржима адабиётининг ҳам фидойиларидан. Рус, қозоқ, қорақалпоқ, туркман каби қардош халқлар тилларини мукаммал биладиган Янгибой Қўчқоров ўзбек китобхонлари учун халқлар дўстлигининг рамзий кўприги – таржимонлик борасида ўз ижод мактабини яратаётир, десак ҳеч муболаға бўлмайди. У 10 га яқин йирик таржима асарлар муаллифи. Хусусан, Нобель мукофоти соҳибаси Светлана Алексеевичнинг “Урушнинг аёлга ёт қиёфаси” романини маҳорат билан ўзбек тилига ўгирди. Шунингдек, рус ёзувчиси Виктор Сулиннинг (“День последный и первый”) “Сўнгги ва биринчи субҳидам” асари Янгибой Қўчқоров таржимасида 5000 нусхада чоп этилди.

Халқлар дўстлигининг беқиёс қудратини ўзида мужассам этган таржима асарлари сирасига кирувчи “Навоийдан савод очдим” китоби эса Янгибой Қўчқоровнинг буюк ҳазрат Навоий бобомизнинг 575 йиллигига муносиб туҳфаси бўлди. “Улуғ”, “Буюк” рутбалари билан 577 йилдан бери ўзидан кейинги авлодларга ижод борасида илоҳий қувват бахш этиб келаётган улуғ бобокалонимиз Алишер Навоийдан “савод очиб”, қорақалпоқ мумтоз адабиётининг тамал тошини қўйган Кунхўжа, Ажиниёз, Бердақдан тортиб то ҳозирги давр қорақалпоқ адабиётининг бешигини тебратиб келаётган шоирлар учун ҳам, албатта, Навоий ижоди беназир илҳом ва ибрат мактабидир. “Ўзбекистон” нашриётида, 2016 йилда нашр этилган Янгибой Қўчқоровнинг “Навоийдан савод очдим” таржималар тўпламига қорақалпоқ мумтоз ва ҳозирги замон адабиётининг забардаст намоёндаларининг ижодларидан намуналар киритилган. Таржимоннинг маҳорати шундаки, ҳар бир асар, ҳатто ҳар битта сатр мазмунан аслиятдан фарқ қилмайдиган даражада ўзбек тилига ўгирилган.

Мутаржимнинг иккинчи таржима асари “Қозоқнинг қирқ оқинидан қирқ ўлан” деб номланади. “O’zbekiston milliy ensiklopediyasi” Давлат илмий нашриётида чоп этилган ушбу китоб, аввало, ўзининг юксак полиграфик ижроси, бундан ҳам муҳими, қозоқ ва ўзбек халқлари адабий ва абадий дўстлигинининг тимсоли эканлиги билан аҳамиятлидир.

“... Қадим-қадимдан бу икки халқ ёнма-ён яшаб, бир дарёдан сув ичиб, бир яйловда чорвачилик қилганлар. Бир сўз билан айтганда, туташ тақдирли халқ”, - деб ёзади китобга сўзбоши тақдим этган филология фанлари номзоди, доцент, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси Халқаро адабий алоқалар ва бадиий таржима кенгаши масъул котиби Адҳамбек Алимбеков ва ўз фикрининг исботи сифатида акадмик шоир Ғафур Ғуломнинг “Икки бошга бир манглайдай ярқироқ тақдиримиз” деган қозоқ ва ўзбек адабиёти адабий дўстлигининг ташриф қоғозига айланган машҳур сатрларини иқтибос сифатида келтиради.

Ҳақиқатдан ҳам икки халқнинг тақдирлари абадий туташ, илдизлари теран. Буни нафақат адабиётларимиз дўстлигида, балки икки давлат раҳбарларининг сиёсий тутумларида ҳам кўриш мумкин. Агар таъбир жоиз бўлса, Янгибой Қўчқоровнинг “Қозоқнинг қирқ оқинидан қирқ ўлан” таржима китоби ҳам адабий таржима жараёнида, ҳам икки халқнинг сиёсий-ижтимоий ва адабий ҳаётида муҳим воқеалардан бири бўлди, дейишга ҳақлимиз. 2018 йилга Қозоғистон Республикасида “Ўзбекистон йили” деб ном берилиб, Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.Мирзиёевнинг “Буюк қозоқ шоири ва мутафаккири Абай Қўнонбоев ижодий меросини кенг ўрганиш ва тарғиб қилиш тўғрисида”ги Қарори қабул қилиниши муносабати билан ва Қозоғистонда ўзбек ва қозоқ ижодкорлари ҳамкорлигида мушоиралар, адабий анжуманлар ўтказилаётган, ўзбек ва қозоқ адабий-маданий ҳамкорлиги алоқалари янада ривожланиш палласига кирган бир пайтда Янгибой Қўчқоров ўзбек адабиёти хазинасини “Қозоқнинг қирқ оқинидан қирқ ўлан” таржима асари билан бойитди ва икки халқ адабиётлари дўстлигига муносиб ҳисса қўшди. Китоб ўша ҳаяжонли кунларда Остона шаҳрида бўлиб ўтган “Евроосиё китоби” халқаро китоб ярамаркасида махсус Диплом билан тақдирланди.

Китобни варақлар экансиз, унинг ҳар бир саҳифасидан ажиб ҳикматлар топасиз. Бу ҳикматларда орзу-умидлари, урф-одат ва анъаналари бир-бирининг ҳаётига зийнат бахш этиб турган ўзбек ва қозоқ халқларининг кўнгиллари акс этиб тургандай. Бу кўнгиллар бири-бирига туташ. Бу кўнгиллар мисоли бири иккинчиси учун чашмаи-об. Ана шу чашмаи-об сабаб бу кўнгиллар тўқ. Бири-бирини суяб, бири-бирига суяниб, қозоқ “бовурим!”, деса, ўзбек: “айланай, жоним!” деб эвирилиб туради. Янгибой Қўчқоров ўз китоби билан ана шу умрбоқий қадрият – оқибат ва меҳр-муҳаббат қадрини янада юксалтирди.

Ажаб! 30 га яқин китоб муаллифи, 10 тача таржима асарлари чоп этилган, ўз асарлари билан 20 та жамоа тўпламларига зеб берган Янгибой оға Қўчқоровга кўпчилик жаҳонгашта, дея таъриф берадилар. Бўлса, бордир, заҳматкаш адиб, эл-юртга фидойи шоир, қалами ўткир публицист, моҳир таржимон, дилкаш суҳбатдош Янгибой оға айни пайтда 60 ёшнинг остонасидалар. Кексаликни тан олмай, йигитликнинг тулпоридан тушмай, ҳамон яёв юрт кезиб юрибдилар. Ва ҳамон ижод майдонида илғор. Мен бир мухлис, қолаверса, Янгибой оға билан ҳамкасб сифатида бу фидойи инсонга янада жўшқин, сермаҳсул ижод, мустаҳкам соғлик тилайман.

Ижод бўстони аро қадамларингиз ҳамиша залворли, умрингиз зиёда бўлсин, Янгибой оға!

Робия ЙЎЛДОШЕВА, Қорақалпоғистон Республикасида

хизмат кўрсатган журналист.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026