Бахт йўли – илм ва ҳунарда

Истиқлолйилларида ёш авлод таълим-тарбиясига, уларнинг етук инсонлар бўлиб вояга етишларига жуда катта эътибор қаратиб келинмоқда. Вояга етмаганларнинг қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш, уларнинг тўлақонли билим ва тарбия олишлари, касб-ҳунар эгаллашларини таъминлаш мақсадида қатор қонун ва қарорлар қабул қилинди. Ўзбекистон Республикасининг "Таълим тўғрисида”ги, "Вояга етмаганлар ўртасида назоратсизлик ва ҳуқуқбузарликларнинг профилактикаси тўғрисида”ги, "Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида”ги Қонунлари, Республика Вазирлар Маҳкамасининг "Вояга етмаганлар ишлари бўйича комиссиялар фаолиятини такомиллаштириш тўғрисида”ги Қарори шулар жумласидандир.

Туман хотин-қизлар қўмитаси туман ҳокимлиги ҳузуридаги Вояга етмаганлар ишлари бўйича комиссияси билан ҳамкорликда туманимизнинг келажаги бўлган 61 минг нафардан зиёд вояга етмаган ўғил-қизлар орасида мазкур қонун ва қарорларнинг ижросини тўлиқ таъминлаш мақсадида фаолият олиб бормоқда.

Туманимизда Халқ таълими ва ўрта махсус, касб-ҳунар муассасаларида ўсиб келаётган ёшлар бўш вақтларини самарасиз ўтказмай, жисмоний чиниқишлари учун 389 та тўгараклар ташкил этилган бўлиб, бу тўгаракларга 11 минг 197 нафар вояга етмаганлар жалб қилинган.

Вояга етмаганларнинг диний-экстремистик ва террористик гуруҳлар таъсирига тушиб қолишининг олдини олиш мақсадида умумтаълим ва касб-ҳунар таълими муассасаларида ҳамкор ташкилотлар билан йилимизнинг ўтган 9 ойи давомида 288 та учрашувлар ташкил қилиниб, тарбияга оид ташвиқот-тарғибот ишлари олиб борилди.

Фуқароларнинг ўзини-ўзи бошқариш органлари қошида ташкил этилган "Ота-оналар университети”да ёш ота-оналарнинг фарзанд тарбияси борасида ҳуқуқий, маънавий-ахлоқий, психологик билимларини оширишга қаратилган шунингдек, фарзандлар тарбиясига салбий таъсир кўрсатаётган ота-оналарни тўғри йўлга солиш, маҳаллада соғлом ижтимоий-маънавий муҳит барқарорлигига раҳна солувчи ҳолатларни бартараф этиш мақсадида 234 жойда тушунтириш ва тарғибот ишлари олиб борилди.

Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан 2013 йил 30 апрель куни имзоланган "Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун-ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ никоҳ ёшига амал қилмасликка доир жазо чораларининг кучайтирилганлиги бу борадаги ишларимизнинг янада самарали бўлишига замин яратди. Туман ҳотин-қизлар қўмитасининг шу йил 5 май кунги "Туман аҳолиси, айниқса, хотин-қизлар ва ёшлар ўртасида қонун бузилишлари, ҳуқуқбузарлик ва жиноятчилик, ўз жонига қасд этишга қарши, эрта турмуш қуришнинг олдини олиш борасида тушунтириш ишлари ва тарғибот йиғилишларини ўтказиш режаси”га асосан барча ОФЙ ва МФЙларда, умумтаълим мактабларида йиғилишлар ўтказилди.

Ота-она борки, болам деб яшайди. Борини унга атаб, бекам-у кўст улғайтириб, эл қаторига қўшсам, дейди. Бунингдек орзу-ниятларининг амалга ошиши ота-онани чексиз бахтга белайди. Бироқ айрим ҳолларда уларнинг "Болам ҳеч кимдан кам бўлмай юрсин”, дея йиққан маблағини ўсмирлар нопок ишларга сарфлаётгани, тунги вақтларда ҳам ота-она ёки уларнинг ўрнини босувчи шахсларнинг кузатувисиз кафеларда, компьютер заллари ва кўнгил очар масканларда бемақсад юриш ҳолатлари ҳам учраяпти. Буларнинг олдини олиш учун, қолаверса, бозорларда, аҳоли гавжум жойларда, тиланчилик қилиб, зиёратгоҳларда дайдиб юрган ёхуд меҳнатнинг оғир турларига жалб қилинаётган ўсмирларни аниқлаш мақсадида ички ишлар бўлими, туман ҳокимлиги ҳузуридаги ВЕИБ (вояга етмаганлар ишлари бўйича) туман комиссияси, ХТМФМТТЭБ, "Камолот” ЁИҲ туман кенгаши билан ҳамкорликда рейдлар ўтказдик.

Иқтидорли ва фаол қизларни рағбатлантириш юзасидан туман хотин-қизлар қўмитаси томонидан бир қанча ишлар амалга оширилди. Жумладан, Мустақилликнинг 22 йиллиги муносабати билан Зулфия номидаги Давлат мукофотига номзод қизлар ўртасида мушоира кечалари ўтказилди. Зулфия номидаги Давлат мукофоти номзодларини саралаш туман босқичи жорий йилнинг 3 сентябрь куни бўлиб ўтди. Танловда 14 ёшдан 22 ёшгача бўлган истеъдод соҳибалари қатнашдилар.

Тумандаги барча ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасаларида 16-22 сентябрь кунлари оралиғида "Ораста қизлар” тўгараги аъзолари ўртасида саралаш босқичи ўтказилди.

Ёшларни интернет сайтларидаги ахлоқ нормалари ва маънавиятимизга зид бўлган, шунингдек, ижтимоий-маънавий ҳаётимизга таҳдид солувчи ахборотлар оқимидан ҳимоялаш, уларда ушбу ахборотларга нисбатан информацион иммунитет ҳосил қилиш бўйича мактабларда суҳбатлар ўтказиб келинмоқда.

Ҳеч бир ота-она фарзандига ёмонликни раво кўрмайди. Бироқ афсуски, билим доираси торлиги сабаб айрим ота-оналар фарзандларининг етарлича билим олишига, дарс машғулотларига мунтазам қатнашига эътибор бермайдилар ёки дарс машғулотларидан олиб қолиб, арзимаган уй ишларига жалб қилишади. Ҳатто касб-ҳунар масканларида ҳунар ўрганишларига қаршилик қиладилар. Бу билан ўз жигарбандларининг келгуси ҳаётларига салбий таъсир ўтказаётганини англаб етмайдилар.

Эндиликда бу борадаги камчиликларга барҳам бериш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодексининг 47-моддаси 2-қисм билан тўлдирилди. Унга кўра "Болаларнинг мажбурий умумий ўрта таълим, ўрта махсус касб-ҳунар таълими олишига ота-оналар ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар томонидан тўсқинлик қилиш энг кам иш ҳақининг беш баробаридан 10 баробаригача миқдорида жарима солишга сабаб бўлади”.

Ўйлаймизки, қонунчилигимиздаги бу қўшимча вояга етмаганларнинг, ўсмир ёшларнинг ўзвақтида мунтазам равишда илм олиб, касб-ҳунарларни пухта эгаллашларига асос бўла олади. Етуклик, бахт калити илм ва ҳунарда эканлигини ҳаётнинг ўзи тасдиқлаб турибди. Бунга монелик қилманг, азиз ота-оналар!

Марям АҲМЕДОВА,

туман ҳокими ўринбосари,хотин-қизлар қўмитаси раиси, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси депутати.