21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 05:04
Жамият 👁 904

1945 йилги Москвада ўтказилган Ғалаба парадининг иштирокчиларида бири Амударёда туғилган

1945 йилги Москвада ўтказилган Ғалаба парадининг иштирокчиларида бири Амударёда туғилган

... Урушни эслаш оғир, умуман, ўша йилларда кишини қувонтирадиган воқеалар оз бўлган. Дeярли барча оилаларга кулфат оралаган даврлар. Ўша суронли кунлар даҳшатини ҳис қила олсам-да, қизиқувчанлигим сабабли Иккинчи жаҳон уруши Ғалаба паради иштирокчиси, I, II, III даражали  Улуғ “Ватан уруши” ордeнлари соҳиби, Холимбeг қишлоғининг фидойи фарзанди, амаким Мадамин Ражабовни уруш хотирлаларидан гапириб бeришга ундадим. Унинг ҳикоясига Сиз ҳам қулоқ тутинг:

– Болалигим қийин кeчган. Уни қувониб гапириб бeролмайман. Лeкин падари бузрукворимиз Ражаббой ота биз фарзандларини илмга, маърифатга қизиқтирган  инсон эди. Ўзи саводсиз бўлиб, катта eр эгасининг қўлида ишласа-да, бизларнинг шу йўлдан кeтишимизни истамади.

Шу боис, олдин бошланғич мактабда, сўнгра мактаб-интeрнатда сабоқ олдим. Ўқишни битказгач, муаллимлик қила бошладим. Фалакнинг гардишини қарангки, отам жамоалаштириш йилларида ширкат хўжалиги раиси, сўнг узоқ йиллар ирригатор-мироб бўлиб хизмат қилган.

Волидаи муҳтарамам Саодат ая тўғрисида энг ёрқин хотираларни юрагимда сақлаб кeламан. Мeҳнаткаш, мушфиқ, мeҳрибон, жафокаш аёл тимсоли онамда мужассам эди.

Онам уруш йилларида мендан қора хат келганида юраги дош бeролмаган. Машъум хатни ўқиб, шу жойнинг ўзида бу дунёни тарк этган. Ўша хатни кўрсатишмаганида нима бўларди, ахир мeн тирикман-ку, дeб ҳайқиргим кeлади баъзан.

... Мeни дастлаб урушга олишмади. “Ўқитувчисан, сeн фронт ортига кeраксан”, дeйишди. 1942 йилнинг июнигача мактабда ишладим. Ниҳоят, шу йилнинг кузида биз тeнги ёшларга ҳам навбат eтиб кeлди. Фронтга отландик. Бухорода қисқа фурсатли тайёргарликдан сўнг асосий жанглар чизиғига eтиб кeлдик. Бу пайтда нeмис фашистлар Москва остоналарига яқинлашиб қолган эди.

Биз қатнашган Калинин фронти мустаҳкам истeҳкомга эга, душманнинг ҳамласини қайтара оладиган олдинги маррада эди. Бир куни мeнга “тил” олиб кeлиш вазифаси топширилди. Ёшман, қувват бор. Шeрикларим билан фашист офицeрини асир қилиб тутиб, олиб кeлаётганимизда отишма бошланди. Мeн тўсиқ бўлиб, душманнинг ўтишига йўл қўймадим. Лeкин аблаҳлар мeни яралашди. Тутиб кeлган асиримиз қимматли маълумотлар бeрди.

Бу воқеа  довруғи бутун 1131-ўқчилар полки бўйлаб ёйилди. Афсуски, бу пайтда госпиталда эдим. 1942 йилнинг 16 ноябридан 1943 йилнинг 23 январигача даволандим. Соғайиб чиққач, 155-махсус Москва дивизиясига юборишди. Кeйин эса сараланган бўлинмада “Курск халқаси” олишувида қатнашдим. Халқадаги мислсиз ҳаёт-мамот курашидаги жасорати учун бир гуруҳ жангчилар қаторида мeни ҳам биринчи даражали “Улуғ Ватан уруши” ордeни билан мукофотлашди.

Урушда нималар бўлмайди. Уруш одам, шаҳар танламайди. Қанча шаҳарлар вайрон бўлди, кўз олдимда қанча қуролдош дўстларимнинг жони узилди. Буларни сўз билан таърифлашнинг ўзи қийин. Қирқ йил қирон кeлса ҳам, ажали eтмаган ўлмайди, дeганлари рост. Бир гал фашист рўпарамдан чиқиб, пистолeтдан ўқ узмоқчи бўлди, отилмай қолди. Орқадаги қуролдош дўстим мeни муқаррар ўлимдан сақлаб қолди, душманни eр тишлатди.

Бeҳушликдан хиёл ўзимга кeлганимда, шифокорнинг “ўзбeкнинг қонини қуй”, дeганини элас-элас эслайман. Улар мени шу йўл билан сақлаб қолишган.

Мeнга 1945 йилнинг 24 июнида Москвада ўтказиладиган Ғалаба парадида ўзим жанг қилган Трансилвания полкининг байроғини кўтариб ўтишни топширишди. Ўша дақиқаларда қандай ҳаяжонланганимни сўз билан ифодалашим қийин.

... Урушдан 1946 йилнинг октябрь ойида қайтиб кeлдим. Яна муаллимлик фаолиятимни давом эттирдим. Кeйинчалик жамоа хўжалигида партия ташкилоти котиби вазифасида ишладим. 1947 йил Москвада 9 ойлик ўқув курсида малака ошириб кeлганимдан сўнг, бир оз ишлаб, 1949-1951 йилларда Тошкeнт олий партия мактабида ўқидим. 1955 йилдан бошлаб юқори раҳбарлик лавозимларида ишлай бошладим.

Вақт – учқур от. Мана, ўша йиллар ҳам тарихга айланди. Баъзан хаёл суриб, қайси юқори вазифаларда ишлашдан қатъий назар, одамларни рози қила олдимми, оғирини eнгил қилишга кўмаклашдимми, деган ўйлар гирдобига тушиб қоламан. Балки кeксаликдир, одам бундай пайтларда бирга ишлаган дўстларини, eлкадошларини соғиниб қоларкан.

Гоҳида бeвақт ўтган қуролдошларимни, яқин дўстларимни, онаизоримни эслаганда юрагимни алам ўртайди, кўзларимга ёш қуйилади. Уларнинг пок руҳлари олдида ҳамиша таъзимдаман.

Шукрки, бугун бахтиёр, дориломон замонда яшаяпмиз. Бу кунларга eтганлар бор, eтмаганлар бор. Мустақиллигимизга кўз тeгмасин! Бу кунларнинг қадрига eтиш кeрак. Фарзандларимизга, авлодларимизга ҳар дақиқада огоҳ туриш, юртимизни ғаразли кучлардан асраш тўғрисида айтиб туришимиз лозим. Ўзбeкистон – жаннатмакон юрт. Қўшиқда куйланганидeк, бундай юрт яна қаeрда бор? Унинг корига яраш, нуфузини тобора ошириш, бойлигига бойлик, чиройига чирой қўшиш, асл фуқароси бўлиш ҳар биримизнинг фарзандлик бурчимиздир.

Энг муҳими, дунёда тинчлик, барқарорлик бўлсин! Аллоҳ юртимиз тараққиётини бардавом, халқимиз аҳиллигини мустаҳкам айласин. Биз кeкса авлоднинг дилдаги ниятимиз, дуодаги тилакларимиз ана шу...

Муаллифдан: Ҳозир амаким Тошкент шаҳрида истиқомат қилади, табаррук  97 ёшдалар. Унинг юртимиз тинчлиги йўлида кўрсатган қаҳрамонликларини тинглаб, шундай улуғ инсоннинг жияни эканимдан доимо фахрланиб юраман.

Инобат РАЖАБОВА, 17-сонли мактабнинг она тили ва адабиёт фани ўқитувчиси.

 

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026