20.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
20.11.2026, 19:12
Жамият 👁 1,407

МУСИБАТХОНА ОДОБИ

МУСИБАТХОНА ОДОБИ

Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм!

Бу фоний дунёга келган тирик жон борки, вақти-соати етганида, албатта, боқий дунёга сафар қилади. Мусибат етган одамга ёки унинг оила аъзоларига таъзия билдириб қўйиш қадимдан ота-боболаримиздан келаётган урф-одат, исломиятда эса суннат амаллардандир. Таъзия сабрга чақириш, маййитнинг яқинларига тасалли берадиган сўзларни зикр қилиш ва хафалик, мусибатларини енгиллаштириш, деган маънони билдиради. Бунга Аллоҳ таолонинг: “Яхшилик ва тақвода бир-бирларингизга ёрдам беринглар”, – деган давъати ва Расулуллоҳнинг (с.а.в): “Аллоҳ биродарининг ёрдамида бўлган банданинг ёрдамидадир”, – деган ҳадиси мисол бўла олади.

Яна Расули (с.а.в) Худо: “Касалларни бориб кўринглар, жанозаларига бориб қатнашинглар, сизларга у охиратни эслатади”, – дейди. Аза муддати уч кун, бундан ортиқ аза тутиш яхши эмас. Баъзан яқинлари вафот этган баъзи биродарларимиз шундай қайғу ва ҳасратларга берилиб, то маййитнинг дунёдан ўтганига бир йил тўлгунга қадар қаттиқ аза тутишадилар, тўй-маъракаларга бормасдан қўйишади. Бу холатнинг олдини олишга ушбу кишининг яқинлари, кенг жамоатчилик, айниқса, маҳалла имом-хатиблари аралашиши ва азадаги кишига имкон қадар тушунтириб, кўнглини кўтариб, у-бу ерларга, тўй-ҳашамларга астойдил олиб бориш йўлини тутишлари керак бўлади.

Инсон вафот этгач, унинг оила аъзолари ва фарзандлари қанчалик дод-фарёд солмасин, ўлган киши тирилмайди, аксинча, дод-фарёдлари ўлганга ҳам, кетида қолганларга ҳам маънавий зарар келтиради. “Бирон қариндоши ўлганида кимки юзларига урса, оёқларини йиртса, жоҳилият замонининг дуоларини қилса, у бизлардан эмас”, – деганлар Пайғамбаримиз (с.а.в) ўз ҳадисларидан бирида.

Мусибатхона эгалари ўликни кўмиш, таъзияга келган одамларга қараш билан банд бўлиб таом тайёрлашга вақтлари етишмайди. Бундай нарса уларнинг кўнгилларига сиғмайди ҳам. Шу сабабли Пайғамбаримиз (с.а.в) қозон-тавоқ масалалари ва овқат пишириш мусибатхона эгаларининг кўнгилларига сиғмасликларини инобатга олиб, қўшниларига ва яқинларига навбатма-навбат овқат пишириб чиқишга ва тасалли бериб, мусибатини енгиллатишга буюрганлар. Қўни-қўшнилар уч кунга қадар маййит чиққан уйга овқат пишириб, келтириб туриши бизларнинг элимизда ҳам қадимдан суннат амаллари сифатида адо этилиб келинган. Аммо қўни-қўшнилар таъзияга келганларнинг барчаларига овқат тортиб, уларнинг қоринларини тўйғазиб юбориши бу масалада назарда тутилган эмас. Фақат таъзияхона эгаларини овқатлантириб туриш ва ўша жойда уларнинг ёнларида уч кунгача бирга ҳамдард бўлиб ўтирган яқинларини овқатлантириш назарда тутилганлигини биродарларимиз асло унутмасликлари керак. Ана шундай қилингандагина бу суннат амали ҳам собит ечимини топган ҳисобланади.

Пайғамбаримиз (с.а.в) маййитнинг гуноҳлари кечирилиши учун унинг жанозасида Аллоҳга ширк келтирмаган, ибодатли бандаларнинг ҳозир бўлиши шарт эканлигини баён қиладилар. Аммо жанозага юзлаб таҳоратсизларнинг келишидан маййитга заррача ҳам фойда йўқдир. Уларнинг келишлари маййитнинг қариндошларига таъзия билдириш учунгина бўлиб, улар маййитни кўтаргани, кўмгани ва шу каби бошқада ҳизматлари учун савоб олишлари мумкин.

Жаноза намози ўқилаётган пайтда, айниқса, аёлларнинг бир-бирлари ила бўлмағур гапларни гапириб ўтиришлари, шунингдек, таҳоратсиз кимсаларнинг мусулмонлар сафида туриб, намоз сафини бузишлари дуруст эмас. Масалан, икки нафар таҳоратлик мусулмон инсонлар орасига бир нафар таҳоратсиз одам кириб қолса, унинг турган ўрни бўш қолган ҳисобланади. Натижада мусулмонлар сафига путур етади. Намоз ўқилаётганда мусулмонларнинг елкалари бир-бирларининг елкаларига тегиб туради, таҳоратсиз кишиларнинг ўзи ҳам, либоси ва лозими ҳам нопок бўлганлиги учун у шайтон вазифасини бажаради. Шайтоннинг иши эса мусулмонларнинг намозларини, ибодатларини бузишдан иборатдир. Шунинг учун ҳам қандайдир сабабларга кўра таҳорат олаолмаган ва таҳоратсиз кишиларнинг жаноза намози сафига қўшилмагани маъқул. Сабаби, таҳоратсиз ёки таяммумсиз жаноза намози бўлмайди. Жаноза намози фарзи кифоя бўлиб, мабода, узрли мусулмонлар намозда қатнаша олмай қолсалар-да, бир гуруҳ бошқаларнинг намозда комил иштироки билан намозга қатнаша олмаган узрли биродарлар учун ҳам кифоя бўлади. “Фарзи кифоя”лиги учун гуноҳкорликдан асрайди. Пайғамбаримиз (с.а.в) ўликни тезлик билан кўмишни буюриб: “Жанозани тезроқ олиб боринглар, яхши инсон бўлса, тезроқ жойига олиб борасизлар, яхшилигига тезроқ етади, ёмон одам бўлса тезроқ ёмонлигига етади”, – деб буюрганлар.

Тобутни қабристонга олиб кетаётган пайтда кўтариб бораётган инсонлар Аллоҳнинг зикри билан машғул бўлиш-лари, шунингдек, маййитнинг оқибати, қаерга кетаётгани ҳақида фикр юритишлари, фойдасиз сўзлардан тийилишлари лозим. Чунки бу пайт ва вақт ғофилона сўзлардан сўзлаш вақти эмас. Аслида-ку, фойдасиз сўзларни ҳеч бир жойда гапириш керак эмас. Аммо жаноза пайтида, мусибатда бундай ноўрин хатти-ҳаракатлар, гаплар ва кулишлар шариатда қаттиқ таъқиқланади. Юқоридаги одобларга амал қилиш бизларнинг инсоний ва қолаверса, мусулмонлик бурчимиздир.

Қодирберган ҳожи Жумамурод ўғли,

Қорақалпоғистон Республикаси халқ ўқитувчиси,

тарихчи ва исломшунос, меҳнат фахрийси.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026