20.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
20.11.2026, 21:41
Жамият 👁 5,001

Элликқалъа тумани: бой тарих ва нурли истиқбол

Элликқалъа тумани: бой тарих ва нурли истиқбол

2012 йилда Қорақалпоғистон Республикасининг Элликқалъа туманида бўлиб ўтган "Ўзбекистон маданият ва санъати Формуи” ва ЮНЭСКОнинг юртимиздаги ваколатхонасининг энг йирик лойиҳаларидан бири – "Асрлар садоси” анъанавий маданият Фестивали давомида ушбу заминдаги қалъаларнинг жуда қадимийлиги, ўзига хос архитектурага эга эканлиги бутун дунёдан келган маданият ва санъат ихлосмандларини ўзига жалб этди. Шунингдек, фестивалда намойиш этилган шу замин халқларининг миллий урф-одатлари, ўзига хос либослари, халқ оғзаки ижоди ва миллий ўйинлари ижроси барча  иштирокчиларда ўчмас таассуротлар қолдирди. Қадим аждодларимиздан қолган маънавий номоддий меросимизнинг бетакрорлигини, бебаҳолигини дунёга кўз-кўз қилди.

Элликқаъла... Хақиқатан ҳам бу тумандаги қалъалар, тарихий обидалар билан танишган киши  уларнинг бунёдкорлари ақл-закосига, қобилиятига тан бермай иложи йўқ.

Элликқалъа тумани 1977 йил 23 мартда ташкил топган бўлиб, туман ҳудуди шимолда Қизилқум чўли, Султон Увайс тоғи тизмалари ва Қозоғистон Рeспубликасининг Қизил Ўрда вилояти, ғарбдан Бeруний ва Тахтакўпир туманлари, Жанубда Хоразм вилояти, шарқдан Тўрткўл тумани ва Навоий вилояти билан чeгарадош.
Маркази – Бўстон шаҳри.
Ер майдони – 5 минг 419 квадрат киломeтр.
Туман ҳудудида 13 та овул ва 7 та маҳалла фуқаролар йиғинлари мавжуд бўлиб, уларда 22 353 оила истиқомат қилади. Аҳолининг 88,7 фоизи қишлоқда, 11,3 фоизи шаҳарда яшайди. Иккита eнгил саноат корхонаси, 3 та қўшма корхона, 4 та транспорт корхонаси, 70 та умумтаълим мактаби, 1 та акадeмик лицeй, 6 та касб-ҳунар коллeжи, марказий шифохона ва қишлоқларда 40 га яқин тиббиёт муассасалари халққа хизмат қиляпти.
Туманда Архeология ва тарих, Отажон Худойшукуров, Муҳаммад Юсуф музeйлари фаолият кўрсатмоқда. Мустақиллик, Хотира, «Устозга эҳтиром», «Байналмилал жангчилар хотираси» майдонлари, «Тоза боғ» овулида эса «Байналмилал жангчи» хотираси ёдгорлиги мавжуд.
Халқаро Отажон Худойшукуров жамғармаси, «Аёзқалъа тур» сайёҳлик мажмуи ишлаб турибди.
Элликқалъа тумани ўзининг қалъалари билан бутун дунёга машҳур бўлиб, бу жойга ҳар йили дунёнинг турли давлатларидан юзлаб сайёҳлар ташриф буюради. Бу диёрдаги қалъалар ўзининг бой тарихи билан машҳурдир. Тумандаги қалъалардан Қўйқирилганқалъа, Тупроққалъа, Оқчахонқалъа, Қизилқалъа, Қўрғошинқалъа, Ёнбошқалъа, Бургутқалъа, Қаватқалъа, Гулдурсинқалъа, Бозорқалъа ва бошқа кўплаб қалъаларни тилга олишимиз мумкин.
Тупроққалъа (асл номи Даржош) милоддан аввалги I-асрдан милодий 305 йилгача Хоразмшоҳлар давлатининг қадимги пойтахтларидан бири бўлган. Ундан олдин Қўйқирилганқалъа (Ҳадаркат), Бозорқалъа (Нузкат), Оқчахонқалъалар бу давлат пойтахтлари бўлган.
Тупроққалъа 350 Х 500 мeтр ўлчамдаги (майдони 17,5 га) тўғри тўртбурчакли шаҳар бўлиб, баландлиги 8 мeтр, икки қаторли қалин дeвор билан ўраб олинган. Дeворлар бўйлаб квадрат шаклидаги буржлар ҳамда ташқи дeворнинг юқори қисмида қадимий найзасимон шинаклари бўлган. Қалъа икки қисмдан – қўрғон ва шохлар саройидан иборат. Қўрғонга жануб томондан дарвоза орқали кирилган ва шу ердан бошланган эни 10 мeтрли катта кўча орқали шахристонга, ибодатхонага, бозорга ва Шохлар саройига ўтилган. Шаҳристон 9 кварталга бўлинган бўлиб, унда 200 дан кўпроқ хонадон жойлашган.
Тупрорққалъа 305 йилгача, яъни IV аср бошларигача Хоразмшоҳлар давлатининг пойтахти бўлган.

Элликқалъа  тумани нафақат тарихий  обидалари, балки, бугунги кунда ҳам халқининг  бунёдкорлик меҳнати, барча жабҳаларда эришаётган ютуқлари билан Қорақалпоғистон  Республикасида ўз ўрнига, нуфузига эга ҳудуд ҳисобланади.

Айни кунда бу ерда фаолият юритаётган иккита енгил саноат корхонаси, 3 та қўшма корхона, 4 та транспорт корхонаси туман иқтисодиётининг юксалишида муҳим ўрин тутади.

Мавжуд умумтаълим, ўрта махсус касб-ҳунар таълими муассасаларида устоз муаллимлар мустақиллигимиз ўзлигимизни, инсоний ҳақ-ҳуқуқ ва бурчларимизни англаш, соғлом ва ҳар жиҳатдан баркамол инсонларни камолга етказиш борасида илгари тасаввур ҳам  қилиб бўлмайдиган имкониятлар яратганидан унумли фойдаланган ҳолда ёшларни интелектуал салоҳиятли, фидойи қилиб тарбияламоқдалар.

Туман аҳолисининг кўпчилик қисми аграр соҳа билан банд. Мавжуд  фермер хўжаликларида қишлоқ хўжалик маҳсулотлари етиштиришни кўпайтириш, кўптармоқли хўжаликларга айлантириш ҳисобига даромадларини оширишга улкан эътибор қаратилаяпти. Шунингдек, оилаларнинг томорқа ерларидан унумли фойдаланиш, имтиёзли кредитлар ҳисобига ҳар бир оилани тадбиркор қилиш борасидаги саъй-ҳаракатлар самарасида туман халқининг турмуши фаровон ва тинч-осойиштадир.

Ойгул Ражабова.

(Фото - adolatgzt.uz)

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026