20.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
20.11.2026, 21:42
Jamiyat 👁 5,002

Ellikqalʼa tumani: boy tarix va nurli istiqbol

Ellikqalʼa tumani: boy tarix va nurli istiqbol

2012-yilda Qoraqalpoğiston Respublikasining Ellikqalʼa tumanida bölib ötgan "Özbekiston madaniyat va sanʼati Formui” va YuNESKOning yurtimizdagi vakolatxonasining eng yirik loyihalaridan biri – "Asrlar sadosi” anʼanaviy madaniyat Festivali davomida uşbu zamindagi qalʼalarning juda qadimiyligi, öziga xos arxitekturaga ega ekanligi butun dunyodan kelgan madaniyat va sanʼat ixlosmandlarini öziga jalb etdi. Şuningdek, festivalda namoyiş etilgan şu zamin xalqlarining milliy urf-odatlari, öziga xos liboslari, xalq oğzaki ijodi va milliy öyinlari ijrosi barça  iştirokçilarda öçmas taassurotlar qoldirdi. Qadim ajdodlarimizdan qolgan maʼnaviy nomoddiy merosimizning betakrorligini, bebaholigini dunyoga köz-köz qildi.

Ellikqaʼla... Xaqiqatan ham bu tumandagi qalʼalar, tarixiy obidalar bilan tanişgan kişi  ularning bunyodkorlari aql-zakosiga, qobiliyatiga tan bermay iloji yöq.

Ellikqalʼa tumani 1977-yil 23-martda taşkil topgan bölib, tuman hududi şimolda Qizilqum çöli, Sulton Uvays toği tizmalari va Qozoğiston Respublikasining Qizil Örda viloyati, ğarbdan Beruniy va Taxtaköpir tumanlari, Janubda Xorazm viloyati, şarqdan Törtköl tumani va Navoiy viloyati bilan çegaradoş.
Markazi – Böston şahri.
Yer maydoni – 5 ming 419 kvadrat kilometr.
Tuman hududida 13 ta ovul va 7 ta mahalla fuqarolar yiğinlari mavjud bölib, ularda 22 353 oila istiqomat qiladi. Aholining 88,7 foizi qişloqda, 11,3 foizi şaharda yaşaydi. Ikkita engil sanoat korxonasi, 3 ta qöşma korxona, 4 ta transport korxonasi, 70 ta umumtaʼlim maktabi, 1 ta akademik litsey, 6 ta kasb-hunar kolleji, markaziy şifoxona va qişloqlarda 40 ga yaqin tibbiyot muassasalari xalqqa xizmat qilyapti.
Tumanda Arxeologiya va tarix, Otajon Xudoyşukurov, Muhammad Yusuf muzeylari faoliyat körsatmoqda. Mustaqillik, Xotira, «Ustozga ehtirom», «Baynalmilal jangçilar xotirasi» maydonlari, «Toza boğ» ovulida esa «Baynalmilal jangçi» xotirasi yodgorligi mavjud.
Xalqaro Otajon Xudoyşukurov jamğarmasi, «Ayozqalʼa tur» sayyohlik majmui işlab turibdi.
Ellikqalʼa tumani özining qalʼalari bilan butun dunyoga maşhur bölib, bu joyga har yili dunyoning turli davlatlaridan yuzlab sayyohlar taşrif buyuradi. Bu diyordagi qalʼalar özining boy tarixi bilan maşhurdir. Tumandagi qalʼalardan Qöyqirilganqalʼa, Tuproqqalʼa, Oqçaxonqalʼa, Qizilqalʼa, Qörğoşinqalʼa, Yonboşqalʼa, Burgutqalʼa, Qavatqalʼa, Guldursinqalʼa, Bozorqalʼa va boşqa köplab qalʼalarni tilga olişimiz mumkin.
Tuproqqalʼa (asl nomi Darjoş) miloddan avvalgi I-asrdan milodiy 305-yilgaça Xorazmşohlar davlatining qadimgi poytaxtlaridan biri bölgan. Undan oldin Qöyqirilganqalʼa (Hadarkat), Bozorqalʼa (Nuzkat), Oqçaxonqalʼalar bu davlat poytaxtlari bölgan.
Tuproqqalʼa 350 X 500 metr ölçamdagi (maydoni 17,5 ga) töğri törtburçakli şahar bölib, balandligi 8 metr, ikki qatorli qalin devor bilan örab olingan. Devorlar böylab kvadrat şaklidagi burjlar hamda taşqi devorning yuqori qismida qadimiy nayzasimon şinaklari bölgan. Qalʼa ikki qismdan – qörğon va şoxlar saroyidan iborat. Qörğonga janub tomondan darvoza orqali kirilgan va şu yerdan boşlangan eni 10 metrli katta köça orqali şaxristonga, ibodatxonaga, bozorga va Şoxlar saroyiga ötilgan. Şahriston 9 kvartalga bölingan bölib, unda 200 dan köproq xonadon joylaşgan.
Tuprorqqalʼa 305-yilgaça, yaʼni IV asr boşlarigaça Xorazmşohlar davlatining poytaxti bölgan.

Ellikqalʼa  tumani nafaqat tarixiy  obidalari, balki, bugungi kunda ham xalqining  bunyodkorlik mehnati, barça jabhalarda erişayotgan yutuqlari bilan Qoraqalpoğiston  Respublikasida öz örniga, nufuziga ega hudud hisoblanadi.

Ayni kunda bu yerda faoliyat yuritayotgan ikkita yengil sanoat korxonasi, 3 ta qöşma korxona, 4 ta transport korxonasi tuman iqtisodiyotining yuksalişida muhim örin tutadi.

Mavjud umumtaʼlim, örta maxsus kasb-hunar taʼlimi muassasalarida ustoz muallimlar mustaqilligimiz özligimizni, insoniy haq-huquq va burçlarimizni anglaş, soğlom va har jihatdan barkamol insonlarni kamolga yetkaziş borasida ilgari tasavvur ham  qilib bölmaydigan imkoniyatlar yaratganidan unumli foydalangan holda yoşlarni intelektual salohiyatli, fidoyi qilib tarbiyalamoqdalar.

Tuman aholisining köpçilik qismi agrar soha bilan band. Mavjud  fermer xöjaliklarida qişloq xöjalik mahsulotlari yetiştirişni köpaytiriş, köptarmoqli xöjaliklarga aylantiriş hisobiga daromadlarini oşirişga ulkan eʼtibor qaratilayapti. Şuningdek, oilalarning tomorqa yerlaridan unumli foydalaniş, imtiyozli kreditlar hisobiga har bir oilani tadbirkor qiliş borasidagi saʼy-harakatlar samarasida tuman xalqining turmuşi farovon va tinç-osoyiştadir.

Oygul Rajabova.

(Foto - adolatgzt.uz)

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026