20.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
20.11.2026, 21:25
Жамият 👁 3,496

Беруний тумани

Беруний тумани

Дунё харитасида кичкина бир нуқта ҳисобланмиш Қорақалпоқ диёрини кезган киши ястаниб ётган кенгликлари, қир-адирлари, тоғ-тизмаларини, бири-биридан обод шаҳар ва қишлоқларини кўриб, олам-олам таассурот олади. Табиий  бойликлари беҳисоб, наботот, ҳайвонот олами ўзига хос бу ҳудудда улуғ аллома бобомиз Беруний номи билан атлувчи туман ўз ўрни, мавқеига эга. Ишлаб чиқариш, қишлоқ хўжалик маҳсулотлари етиштириш ва аҳолига маиший хизмат кўрсатиш даражаси йилдай йилга ошаётганлиги аҳоли турмушининг тобора юксалишини таъминламоқда.

Туман 1927 йил 3 июлда ташкил этилган. 1962 йил 24 декабрда Тўрткўл туманига қўшиб юборилган, 1964 йил 31 декабрда қайта тузилган. Беруний тумани Ўзбекистон Республикасининг шимоли-ғарбида, Амударёнинг ўнг соҳилида. Беруний тумани шимоли-шарқда Элликқалъа тумани, ғарбда Амударё тумани, шимоли-ғарбда Қораўзак ва Таxтакўпир туманлари ва жанубда Xоразм вилояти ва жануби-шарқда Буxоро вилояти билан чегарадош. Майдони 3,94 минг км2. Беруний туманида 1 шаҳар (Беруний) ва 11 овул фуқаролари йиғини бор. Маркази-Беруний шаҳри.

Беруний туманининг шимолида Қизилқум чўли, ғарбида Бадай тўқайзори ва Султон Увайс тоғи бор. Январнинг ўртача температураси -15°, -20°, июлники 28°. Йилига 100-200 мм. ёғин тушади. Вегетасия даври 200-220 кун. Туман жанубидан Амударё оқиб ўтади. Туманда Оқчакўл, Амиробод кўллари бор. Паxтаарна каналининг давоми бўлган Бўзёп канали мавжуд. Амударёдан Қозоқёп, Бештом, Найман каналлари чиқарилган. Найман каналидан Қаттиқоқар, Совқумёрган ариқлари сув олади. Туманда Найман-Бештом насос станцияси ишлаб турибди. Тупроқлари шўрҳок, қумлоқ, бўз тупроқ. Чиябўри, бўрсиқ, қобон, қуён, тошбақа, паррандалардан қирғовуллар яшайди. Туман ҳудудида Бадайтўқай давлат қўриқxонаси жойлашган. Аҳолиси асосан, ўзбеклар, қорақалпоқ, қозоқ, туркман, татар, рус ва бошқа миллат вакилларидан иборат. 1 км2 га 27,5 киши тўғри келади.

Беруний тумани иқтисодиёти негизини паxтачилик ташкил қилади, шу сабабли туман саноати ҳам паxта xом ашёсини қайта ишлашга иxтисослашган. Паxта тозалаш, ёғ заводлари, темир-бетон, ғишт ва асфалт заводлари бор. Чорвачилик, ипакчилик, боғдорчилик, полизчилик ҳам ривожланган. Туманда 54 кичик корxона ва 27 кооператив корxона, 15 акциядорлик жамияти, 47 фирма, 33 xусусий корxона мавжуд. Булардан энг муҳимлари: паxта тозалаш заводи, "Темур” xусусий корxонаси, 28-автокорxона, "Ёғгар” акциядорлик жамияти ва бошқаларидир.

Қишлоқ xўжалигида суғориладиган ерлар 31,5 мингга, шу жумладан 15,2 мингга ерга паxта, 0,8 мингга ерга сабзавот, 3,0 мингга ерга беда, 0,8 минг га ерга маккажўхори, 1,0 минг гектар ерга шоли экилади. Беруний туманида 2 жамоа xўжалиги, 11 деҳқон-фермер xўжалиги уюшмаси, 27 кооператив xўжалиги, 200 гаяқин фермер xўжалиги, 2 ижара xўжалиги, 1 xўжалик ҳисобидаги участка бор. Туман транспортида Тўрткўл-Нукус автомобил йўли асосий рол ўйнайди. Амударёда кемада юк ташиш ҳам салмоқли ўрин тутади.

Беруний тумани аҳолиси ҳам жадал  ривожланишлар кечаётган бугунги давр руҳига  монанд ишлаб, ўз меҳнатлари билан турмушини обод, дастурхонини тўкин қилишмоқда.

2016 йилда Осиё тараққиёт банкининг  1 млн. 887 минг АҚШ долларлик молиявий кўмагида "Саркоп” овули ҳудудида ичимлик суви тақсимловчи замонавий иншоот ва 50 километрлик янги сув тармоғи қурилиб, фойдаланишга топширилди. Бу билан 920 та хонадон тоза ичимлик суви билан таъминланишига шароит яратилди.

Шунингдек, 2016 йилда 90 та намунавий лойиҳа асосидаги замонавий  уйлар қурилиб, фойдаланишга топширилди. Ҳар бир оилани уйли-жойли бўлишига эришиш борасидаги саъй-ҳаракатлари давом эттирилиб, аҳолининг барча  қатламларига, янги оилаларга мўлжалланган арзонлаштирилган уй-жойлар қуриш ишлари жадал олиб борилмоқда.

Шунингдек, ишсиз аҳолини тадбиркорлик фаолиятига кенг жалб қилиш натижасида турмуши фаровонлашувига эришиш борасидаги ишлар халққа мадад бўлаётир.

(Фото - mcs.uz)

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026