20.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
20.11.2026, 21:24
Жамият 👁 2,579

Қорақалпоғистон Республикасининг табиати ва иқлими

Қорақалпоғистон Республикасининг табиати ва иқлими

Она каломи саноқли сўзларгагина қўшиб айтилади: она-Ватан, она тил, она табиат. Бeжизга она табиат дeмаймиз. Бола она бағрида ўсиб-улғайгани сингари инсоният ҳаёти ҳам тeварак-атрофимизни ўраб турган мана шу борлиқда кeчади. Шу боис, ҳар доим унга онага кўрсатилгандeк муносабатда бўлиш талаб этилади. Мамлакатимизда атроф-муҳит мусоффолигини таъминлаш, унинг нeъматлари, eр ости ва усти бойликларидан самарали фойдаланиш қонун билан кафолатланган. Айниқса, мустақилик йилларида шу мақсадда кўплаб қонун ва мeъёрий ҳужжатлар қабул қилиниб, уларнинг ижроси таъминланмоқда. Айтинг бундай юртнинг тупроғини кўзга тўтиё қилмай, табиатини сeвмай бўладими? Ерга чўп суқсанг, дарахт унади. 4,5 минг турдаги ёввойи ўсимликларнинг барчаси-доривор гиёҳ. Уларнинг 400 хили фақат бизнинг ўлкада ўсиши ҳам шундан далолатдир. Бизнинг асл мақсадимиз жаннатмонанд, дeя таърифланадиган ўлкамиз табиати,унинг ҳайвонот ва набобот оламини сақлашга жиддий эътибор қаратиш дeб ўйлайман. Зотан, кўчат экиб, боғ яратиш, шаҳар кўркига кўрк қўшиш, қишлоқ ҳаётини ободонлаштириш, она табиатимизни асраб-авайлаш ҳар биримизнинг фарзандлик, фуқаролик бурчимиздир.

Мамлакатимизда экологик муаммоларни юмшатиш, биохилма-хилликни сақлаш ва қайта тиклашга йўналтирилган тизимли тадбирлар ҳаётга изчил татбиқ этилмоқда.  Орол денгизи сувининг кескин камайиб кетиши оқибатида юзага келган экологик муаммоларнинг атроф-муҳитга, ўсимликлар дунёси ва ҳайвонот оламига таъсири, турли антропоген таъсирлар, браконьерлик оқибатида биологик хилма-хилликка етказилаётган зиён, айрим турларнинг камайиб, йўқолиб кетаётгани каби муаммолар мавжуд.

Қорақалпоғистонда учрайдиган кўпгина балиқ, ўсимлик, қушлар, ҳайвонларнинг киритилгани она табиатимизга етарлича ғамхўрлик кўрсатилмаётганидан дарак беради.

Қорақалпоғистон Республикасида "Сайғоқ” давлат буюртмахонаси, "Судочье” орнитологик давлат буюртмахонаси фаолият кўрсатмоқда. Табиатни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси томонидан "Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тўғрисида”ги қонун талаблари асосида ушбу буюртмахоналар ҳудуди режимини сақлаш, ҳайвонот ва наботот дунёсини муҳофаза қилиш бўйича давлат назорати ўрнатилган. 

Қорақалпоғистон Республикасида 2005-2012 йилларда БМТ Тараққиёт дастурига мувофиқ Глобал экологик жамғармаси иштирокида Амударё дельтасида тўқайзорларни асраш ва муҳофаза қилинадиган табиий ҳудудлар тизимини мустаҳкамлаш лойиҳаси амалга оширилди. Ушбу лойиҳага кўра, умумий майдони 68 минг 717 гектар, шундан муҳофаза қилинадиган ҳудуди 11 минг 568 гектар бўлган "Қуйи Амударё биосфера резервати” ташкил этилди. Бу ерда турли ҳайвонлар, хусусан, Бухоро буғуларини муҳофаза қилиш, уларнинг яшаши ва кўпайиши учун қулай шароит яратилди. 
Устюрт текислигида сайғоқларни муҳофаза қилиш ва уларнинг яшаши учун қулай шароит яратиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2016 йил 22 июлдаги "Мажмуа (ландшафт) буюртма қўриқхоналарини барпо этиш ва уларнинг фаолиятини ташкил этиш билан боғлиқ масалаларни тартибга солиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори ижросини таъминлаш мақсадида "Сайғоқ” давлат буюртмахонаси базасида беш участкани ўз ичига олган 628,3 минг гектар майдон ажратиш белгиланди. Бу участкаларда сайғоқлар ва бошқа кам учрайдиган ҳайвонлар яшаши учун етарли шарт-шароит – серўтлоқ яйловлар, сув манбалари яратилган.

Қорақалпоғистон иқлими ўта континентал, қуриқ, ёзи  иссиқ, қиши совуқ ва кам ёғингарчилиги билан хусусиятланади. Континенталлиги катта суткалик, ойлик, мавсумий ва йиллик ҳаво даражасининг тушиб-чиқиши, қуриқлиги – кам ёғингарчилиги билан хусусиятланади.

Қорақалпоғистон қиши ўта қаҳрли. Энг совуқ ой – январь, ҳавонинг ўртача ойлик даражаси - -5.  Айрим йилларда ҳаво даражасининг энг паст  кўрсаткичи – -3дан –32, -35 даражагача. Қиши камқорли. Қор қатлами беқарор. Қишнинг қор қатламли даври 1дан 44 кунгача. Ўртача қор қалинлиги 4-5 см, баъзан ундан ошади. Қиш даврида ҳавонинг нисбий намлиги 61дан 74 фоизгача оралиқда. Ёғин йил давомида 70-90 мм гача тушади ва эрта баҳор ва куз даврига тўғри келади.

Мамлакатимизнинг бошқа ҳудудларига қараганда Қорақалпоғистон Республикаси табиати ва иқлими деҳқончилик ва зироатчилик учун анча ноқулай. Бироқ, илмий изланишлар натижасида барча экин турларининг тезпишар ва ҳосилдор навлари яратилгани мазкур ҳудудда ҳам одамларнинг дастурхони тўкин бўлишини таъминлаётир.

(Фото - http://sovminrk.gov.uz)

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026