20.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
20.11.2026, 21:26
Jamiyat 👁 2,580

Qoraqalpoğiston Respublikasining tabiati va iqlimi

Qoraqalpoğiston Respublikasining tabiati va iqlimi

Ona kalomi sanoqli sözlargagina qöşib aytiladi: ona-Vatan, ona til, ona tabiat. Bejizga ona tabiat demaymiz. Bola ona bağrida ösib-ulğaygani singari insoniyat hayoti ham tevarak-atrofimizni örab turgan mana şu borliqda keçadi. Şu bois, har doim unga onaga körsatilgandek munosabatda böliş talab etiladi. Mamlakatimizda atrof-muhit musoffoligini taʼminlaş, uning neʼmatlari, er osti va usti boyliklaridan samarali foydalaniş qonun bilan kafolatlangan. Ayniqsa, mustaqilik yillarida şu maqsadda köplab qonun va meʼyoriy hujjatlar qabul qilinib, ularning ijrosi taʼminlanmoqda. Ayting bunday yurtning tuproğini közga tötiyo qilmay, tabiatini sevmay böladimi? Yerga çöp suqsang, daraxt unadi. 4,5 ming turdagi yovvoyi ösimliklarning barçasi-dorivor giyoh. Ularning 400 xili faqat bizning ölkada ösişi ham şundan dalolatdir. Bizning asl maqsadimiz jannatmonand, deya taʼriflanadigan ölkamiz tabiati,uning hayvonot va nabobot olamini saqlaşga jiddiy eʼtibor qaratiş deb öylayman. Zotan, köçat ekib, boğ yaratiş, şahar körkiga körk qöşiş, qişloq hayotini obodonlaştiriş, ona tabiatimizni asrab-avaylaş har birimizning farzandlik, fuqarolik burçimizdir.

Mamlakatimizda ekologik muammolarni yumşatiş, bioxilma-xillikni saqlaş va qayta tiklaşga yönaltirilgan tizimli tadbirlar hayotga izçil tatbiq etilmoqda.  Orol dengizi suvining keskin kamayib ketişi oqibatida yuzaga kelgan ekologik muammolarning atrof-muhitga, ösimliklar dunyosi va hayvonot olamiga taʼsiri, turli antropogen taʼsirlar, brakonerlik oqibatida biologik xilma-xillikka yetkazilayotgan ziyon, ayrim turlarning kamayib, yöqolib ketayotgani kabi muammolar mavjud.

Qoraqalpoğistonda uçraydigan köpgina baliq, ösimlik, quşlar, hayvonlarning kiritilgani ona tabiatimizga yetarliça ğamxörlik körsatilmayotganidan darak beradi.

Qoraqalpoğiston Respublikasida "Sayğoq” davlat buyurtmaxonasi, "Sudoçe” ornitologik davlat buyurtmaxonasi faoliyat körsatmoqda. Tabiatni muhofaza qiliş davlat qömitasi tomonidan "Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar töğrisida”gi qonun talablari asosida uşbu buyurtmaxonalar hududi rejimini saqlaş, hayvonot va nabotot dunyosini muhofaza qiliş böyiça davlat nazorati örnatilgan. 

Qoraqalpoğiston Respublikasida 2005-2012-yillarda BMT Taraqqiyot dasturiga muvofiq Global ekologik jamğarmasi iştirokida Amudaryo deltasida töqayzorlarni asraş va muhofaza qilinadigan tabiiy hududlar tizimini mustahkamlaş loyihasi amalga oşirildi. Uşbu loyihaga köra, umumiy maydoni 68 ming 717 gektar, şundan muhofaza qilinadigan hududi 11 ming 568 gektar bölgan "Quyi Amudaryo biosfera rezervati” taşkil etildi. Bu yerda turli hayvonlar, xususan, Buxoro buğularini muhofaza qiliş, ularning yaşaşi va köpayişi uçun qulay şaroit yaratildi. 
Ustyurt tekisligida sayğoqlarni muhofaza qiliş va ularning yaşaşi uçun qulay şaroit yaratiş maqsadida Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 22-iyuldagi "Majmua (landşaft) buyurtma qöriqxonalarini barpo etiş va ularning faoliyatini taşkil etiş bilan boğliq masalalarni tartibga soliş çora-tadbirlari töğrisida”gi qarori ijrosini taʼminlaş maqsadida "Sayğoq” davlat buyurtmaxonasi bazasida beş uçastkani öz içiga olgan 628,3 ming gektar maydon ajratiş belgilandi. Bu uçastkalarda sayğoqlar va boşqa kam uçraydigan hayvonlar yaşaşi uçun yetarli şart-şaroit – serötloq yaylovlar, suv manbalari yaratilgan.

Qoraqalpoğiston iqlimi öta kontinental, quriq, yozi  issiq, qişi sovuq va kam yoğingarçiligi bilan xususiyatlanadi. Kontinentalligi katta sutkalik, oylik, mavsumiy va yillik havo darajasining tuşib-çiqişi, quriqligi – kam yoğingarçiligi bilan xususiyatlanadi.

Qoraqalpoğiston qişi öta qahrli. Eng sovuq oy – yanvar, havoning örtaça oylik darajasi - -5.  Ayrim yillarda havo darajasining eng past  körsatkiçi – -3dan –32, -35 darajagaça. Qişi kamqorli. Qor qatlami beqaror. Qişning qor qatlamli davri 1dan 44 kungaça. Örtaça qor qalinligi 4-5 sm, baʼzan undan oşadi. Qiş davrida havoning nisbiy namligi 61dan 74 foizgaça oraliqda. Yoğin yil davomida 70-90 mm gaça tuşadi va erta bahor va kuz davriga töğri keladi.

Mamlakatimizning boşqa hududlariga qaraganda Qoraqalpoğiston Respublikasi tabiati va iqlimi dehqonçilik va ziroatçilik uçun ança noqulay. Biroq, ilmiy izlanişlar natijasida barça ekin turlarining tezpişar va hosildor navlari yaratilgani mazkur hududda ham odamlarning dasturxoni tökin bölişini taʼminlayotir.

(Foto - http://sovminrk.gov.uz)

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026