КУЙДИРГИ КАСАЛЛИГИДАН САҚЛАНИШ ЎЗ ҚЎЛИМИЗДА

Куйдирги – ўткир юқумли касаллик бўлиб, ҳайвонлардан одамга юқиши мумкин.  Касалликнинг тери шакли, ўпка шакли, ичак шакли мавжуд. Энг кўп учрайдигани ва ўз вақтида даволаш чоралари кўрилса, тузалиб кетадиган шакли – терининг очиқ жойларида учрайдаган тери яраларидир. Ўпка шакли ва ичак шаклидаги турлари эса 1-5 фоиз учрайди.

Касалликни «куйдирги таёқчалари» деб номланган бактериялар келтириб чиқаради. Куйдирги таёқчалари қобиқ билан ўралган (споралар) ҳосил қилиб, ташқи муҳитга ўта чидамли. Бу споралар тупроқда, ҳайвон жунларида, сувларда бўлади. Сувда қайнатилганда 20-30 дақиқада  яшаш қобилиятини йўқотади.

Касалликнинг юқиш хавфи асосан чорвачилик билан шуғулланувчилар, гўшт маҳсулотларини қайта ишловчилар, овчиларда кўпроқ бўлади. Шунингдек, касал ҳайвон маҳсулотларига етарли ишлов берилмаганда ва гигиена қоидалари бузилганда касаллик юқиши мумкин.

Терига тушган куйдирги таёқчаси аввал терида қичишиши билан қизил доғ ҳосил қилади. Доғ тугунчага айланиб, бир неча соат ичида пуфакча ҳосил бўлади. Доимий қичиши оқибатида пуфакча ёрилиб, ичидан суюқлик ажралади (сачраган суюқлик янги пуфакчаларни ҳосил қилади). Ёрилган пуфакча ўрнида қора рангли, ўзидан зардобли суюқлик ажратиб турувчи, атрофи шишиб кўтарилган яра ҳосил бўлади. Шу вақтга келиб, ярага яқин жойлашган лимфа тугунлари ҳам катталашади. Энг характерли белгиси, яралар оғриқсиз бўлади. Яра ҳосил бўлиши билан беморнинг тана ҳарорати кўтарилади, эти увишади, боши айланади, кўнгли айниб, ҳолсизланади. Бу ҳолат 5-7 кун давом этади.

Юқоридаги белгилар кузатилганда тезда шифокорга мурожаат қилиш зарур.

Касаллик ўз вақтида даволанса, 10-14 кунда шишлар қайтиб, йиринглар сўрилиб, яралар тузалиб, ўрнида чандиқ қолади.

Куйдирги касаллигининг олдини олиш учун қишлоқ хўжалик ҳайвонлари орасида ветеринария назоратини доимий ўтказиш, ҳайвонлар ичадиган сувларни ва ем-хашакларни ифлослантирмаслик чораларини кўриш, молхоналарда санитария қоидаларига қатъий риоя қилиш, доимий профилактик чораларни қўллаш, ҳайвонларни ветеринар назоратисиз сўймаслик ва гўштларини аҳолига тарқатмаслик, куйдирги билан касалланган ҳайвонларнинг гўштини дезинфекция қилиш ва зарарсизлантириш, касал ҳайвонлар ётган жойларни дезинфекция қилиш, ушбу касалликдан ўлган ҳайвонларни эса 2-2,5 метр чуқур қилиб, устига 10 см. қалинликда оҳак солиб кўмиш ёки ёқиб юбориш шарт.

Энг асосийси, шахсий ва умумий гигиена қоидаларига амал қилиш ўта муҳимдир.

Тамара САИДОВА, туман тиббиёт бирлашмаси ҳузуридаги кўп тармоқли поликлиника шифокори.

(Фото - navoivet.uz)