KUYDIRGI KASALLIGIDAN SAQLANISh OʻZ QOʻLIMIZDA

Kuydirgi – oʻtkir yuqumli kasallik boʻlib, hayvonlardan odamga yuqishi mumkin.  Kasallikning teri shakli, oʻpka shakli, ichak shakli mavjud. Eng koʻp uchraydigani va oʻz vaqtida davolash choralari koʻrilsa, tuzalib ketadigan shakli – terining ochiq joylarida uchraydagan teri yaralaridir. Oʻpka shakli va ichak shaklidagi turlari esa 1-5 foiz uchraydi.

Kasallikni «kuydirgi tayoqchalari» deb nomlangan bakteriyalar keltirib chiqaradi. Kuydirgi tayoqchalari qobiq bilan oʻralgan (sporalar) hosil qilib, tashqi muhitga oʻta chidamli. Bu sporalar tuproqda, hayvon junlarida, suvlarda boʻladi. Suvda qaynatilganda 20-30 daqiqada  yashash qobiliyatini yoʻqotadi.

Kasallikning yuqish xavfi asosan chorvachilik bilan shugʻullanuvchilar, goʻsht mahsulotlarini qayta ishlovchilar, ovchilarda koʻproq boʻladi. Shuningdek, kasal hayvon mahsulotlariga yetarli ishlov berilmaganda va gigiyena qoidalari buzilganda kasallik yuqishi mumkin.

Teriga tushgan kuydirgi tayoqchasi avval terida qichishishi bilan qizil dogʻ hosil qiladi. Dogʻ tugunchaga aylanib, bir necha soat ichida pufakcha hosil boʻladi. Doimiy qichishi oqibatida pufakcha yorilib, ichidan suyuqlik ajraladi (sachragan suyuqlik yangi pufakchalarni hosil qiladi). Yorilgan pufakcha oʻrnida qora rangli, oʻzidan zardobli suyuqlik ajratib turuvchi, atrofi shishib koʻtarilgan yara hosil boʻladi. Shu vaqtga kelib, yaraga yaqin joylashgan limfa tugunlari ham kattalashadi. Eng xarakterli belgisi, yaralar ogʻriqsiz boʻladi. Yara hosil boʻlishi bilan bemorning tana harorati koʻtariladi, eti uvishadi, boshi aylanadi, koʻngli aynib, holsizlanadi. Bu holat 5-7 kun davom etadi.

Yuqoridagi belgilar kuzatilganda tezda shifokorga murojaat qilish zarur.

Kasallik oʻz vaqtida davolansa, 10-14 kunda shishlar qaytib, yiringlar soʻrilib, yaralar tuzalib, oʻrnida chandiq qoladi.

Kuydirgi kasalligining oldini olish uchun qishloq xoʻjalik hayvonlari orasida veterinariya nazoratini doimiy oʻtkazish, hayvonlar ichadigan suvlarni va yem-xashaklarni ifloslantirmaslik choralarini koʻrish, molxonalarda sanitariya qoidalariga qatʼiy rioya qilish, doimiy profilaktik choralarni qoʻllash, hayvonlarni veterinar nazoratisiz soʻymaslik va goʻshtlarini aholiga tarqatmaslik, kuydirgi bilan kasallangan hayvonlarning goʻshtini dezinfektsiya qilish va zararsizlantirish, kasal hayvonlar yotgan joylarni dezinfektsiya qilish, ushbu kasallikdan oʻlgan hayvonlarni esa 2-2,5 metr chuqur qilib, ustiga 10 sm. qalinlikda ohak solib koʻmish yoki yoqib yuborish shart.

Eng asosiysi, shaxsiy va umumiy gigiyena qoidalariga amal qilish oʻta muhimdir.

Tamara SAIDOVA, tuman tibbiyot birlashmasi huzuridagi koʻp tarmoqli poliklinika shifokori.

(Foto - navoivet.uz)