20.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
20.11.2026, 21:24
Жамият 👁 4,676

АЁЛ ВА ҲУҚУҚ

АЁЛ ВА ҲУҚУҚ

Инсоният пайдо бўлганидан бери кишилик жамиятида аёлга алоҳида ҳурмат-эҳтиром кўрсатилиб келинган. Айниқса, Шарқ халқларида аёл миллат давомчиси, оила қўрғонининг фариштаси сифатида эъзозлаб келинган. Соҳибқирон Амир Темур бобомиз жангу жадаллардан бирида душман қўшинини енголмай, кўп машаққат ва қийинчиликларга дуч келганида Бибихонимга хат ёзиб, маслаҳат сўраган экан. Шунда оқила малика: "Соҳибқироним, сизнинг қурол-аслаҳангиз, жанг борасидаги барча тадбирларингиз тугаган бўлса ҳам, сиёсатингиз тугамагандир?” – деб жавоб йўллайди. Мана шу мисолнинг ўзиёқ Шарқ аёли сиёсат бобида ҳам қанчалар зукко бўлганидан далолат беради.

Мустақиллик йилларида хотин-қизларнинг манфаатларини ҳимоя қилиш, оналик ва болалик муҳофазасини таъминлаш, аёлларнинг жамият ҳаётидаги мавқеини ошириш, уларнинг турмуш шароитларини яхшилаш, барча соҳада хотин-қизларга берилган имтиёзлар, яратилган шарт-шароитларни янада кучайтириш масалалари давлатимиз сиёсатининг муҳим йўналишларидан бирига айланди. Бу борада биз бугун 24 йиллигини нишонлаётганимиз – Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мустаҳкам қонуний асос бўлди. Бош Қомусимизнинг 46-моддасида хотин-қизлар ва эркаклар тенг ҳуқуқлилиги белгилаб қўйилган. Шунингдек, Фуқаролик кодексининг 17-моддасида барча фуқароларнинг фуқаролик ҳуқуқ ва бурчларига эга бўлиш лаёқати тенг равишда эътироф этилиши, Оила кодексининг 2-моддасида эса оилавий муносабатларда аёл ва эркакнинг тенг ҳуқуқлилиги мустаҳкамлаб қўйилган. Меҳнат кодексининг 6-моддаси талаблари барча фуқаролар меҳнат ҳуқуқларига эга бўлиши ва улардан фойдаланишда тенг имкониятларга эгалиги, уларнинг жинсига қараб меҳнатга оид муносабатлар соҳасида ҳар қандай чеклашларга йўл қўйилмаслиги ва бундай ҳолатлар вужудга келса, камситиш деб ҳисобланиши ҳуқуқий норма сифатида белгиланган.

Бундан ташқари, мамлакатимиз БМТ томонидан қабул қилинган аёллар ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлашга оид кўплаб халқаро ҳужжат ҳамда шартномаларга қўшилган.

Ана шу мустаҳкам ҳуқуқий пойдевор туфайли истиқлол йилларида аёлларнинг давлат ва жамият ишларидаги фаоллигини ошириш борасида кўпгина ишлар қилинди. 1991 йилда Ўзбекистон Хотин-қизлар қўмитаси ташкил этилгани хотин-қизларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоялаш, ижтимоий фаоллигини ошириш, давлат ва жамият қурилишидаги иштирокини янада жадаллаштиришда муҳим восита бўлди.

Биринчи Президентимизнинг 1995 йил 2 мартдаги "Ўзбекистон Республикасининг давлат ва ижтимоий қурилишида хотин-қизларнинг ролини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ҳамда 2004 йил 25 майдаги "Ўзбекистон Хотин-қизлар қўмитаси фаолиятини қўллаб-қувватлаш борасидаги қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармонлари ушбу йўналишдаги ислоҳотларни янги поғонага кўтарди.

Айни пайтда мазкур муҳим ҳужжатлар асосида давлат ва жамоат ташкилотлари томонидан мамлакатимизда аёлларнинг оила ҳамда жамиятдаги мавқеини янада мустаҳкамлаш борасида ибратли ишлар олиб борилаётир.

Дунёнинг камдан-кам давлатлари қаторида мамлакатимизда аёллар учун махсус давлат мукофоти таъсис этилган. Биринчи Президентимизнинг иқтидорли аёл-қизларни қўллаб-қувватлаш мақсадида 1999 йил 10 июндаги Фармони билан таъсис этилган Зулфия номидаги Давлат мукофоти бунинг яққол тасдиғидир. Мазкур Фармон асосида ҳозирги пайтгача республикамиздаги юзлаб қизларимиз ушбу мукофот совриндори бўлгани нафақат уларни, балки тенгдошларини ҳам юрт тараққиётига муносиб улуш қўшишга руҳлантирмоқда.

Хотин-қизлар саломатлигини асраш, оналик ва болаликни муҳофаза қилиш масалалари ҳам давлатимиз сиёсатининг устувор йўналишларидан бири ҳисобланади. Бош Қомусимизнинг 40-моддасида "Ҳар бир инсон малакали тиббий хизматдан фойдаланиш ҳуқуқига эга” деб белгилаб қўйилгани, 1998 йил 10 ноябрдаги "Ўзбекистон Республикаси соғлиқни сақлаш тизимини ислоҳ қилиш Давлат дастури тўғрисида”ги Президент Фармонига асосан, ҳудудларда перинатал ва туғруқ мажмуалари томонидан ҳомиладор аёлларга бепул тиббий хизматлар кўрсатилаётгани натижасида охирги йилларда ногирон болалар туғилишини 40 фоизга камайтиришга эришилди.

Биринчи Президентимизнинг 2014 йил 1 августдаги қарори асосида қабул қилинган 2014-2018 йилларда Ўзбекистонда аҳолининг репродуктив саломатлигини янада мустаҳкамлаш, оналар, болалар ва ўсмирлар соғлиғини муҳофаза қилиш борасидаги Давлат дастури мазкур йўналишдаги саъй-ҳаракатларнинг узвий давомидир.

Бу каби эътибор натижасида аёл-қизларимизнинг ижтимоий-сиёсий фаоллиги кун сайин ошиб бормоқда. Бугунги ўзбек аёли сиёсий билими етук депутат, билимдон ўқитувчи, қўли енгил шифокор, ишбилармон тадбиркор, серғайрат фермер, қўйингки, барча соҳанинг фаоли, давлат ва жамиятнинг илғор аъзосидир. Яқиндагина бўлиб ўтган Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловида ҳам аёлларимиз фаол иштирок этиб, келажагимиз учун овоз бердилар.

Аёлларимизга мана шундай имконият берган Бош Қомусимиз – Конституциямиз қабул қилинганига 24 йил тўлмоқда. Фурсатдан фойдаланиб, келажагимиз асоси, бахтимиз пойдевори ва ҳуқуқларимиз кафолати бўлмиш Конституциямиз қабул қилинган кун билан барча аёлларни муборакбод этаман!

Марям АҲМЕДОВА,

туман ҳокими ўринбосари, Хотин-қизлар қўмитаси раиси, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси депутати.

(Фото - ЎзА)

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026