AYoLLIK BAXTIDAN ZIYNATLANGAN UMR

Har galgi dars yakunida oʻquvchilariga ezgu tilaklar bildirishga odatlangan til va adabiyot fani oʻqituvchisi Gulchehra Matmurodovaning maʼruzalari oʻquvchilar koʻz oldida  kelajakning yorqin sahifalarini ochib qoʻygan kabi maroqli kechardi. Oʻqituvchining  inson qadr-qimmati, shaxs sifatidagi shakllanish jarayonlari haqidagi maʼruzasidan soʻng, sinfga bir muddat jimlik choʻkdi. Oʻquvchilar xuddi sehrlangan  kabi ustozining soʻzlariga mahliyo boʻlib oʻtirishardi.

– Qani, mening fikrimni kim davom ettiradi?

Sinf toʻla bolalar orasidagi jimlik uzoqqa choʻzilmadi.

– Men, – koʻzlari tiyrak, yuzida oʻziga nisbatan ishonch aks etib turgan yoqimtoy bolalardan biri qoʻlini koʻtardi.

– Yana Yoʻldashevmi, boshqalarda fikr yoʻqmi? – sinfga koʻz yugurtirdi oʻqituvchi.

Asta-sekin bolalar dadillashib, qoʻllarini  koʻtara boshlashdi.

– Yaxshi, birinchi Yoʻldashevdan eshitamiz, xoʻsh, insonning xulq-atvori oʻziga nima beradi?

Oʻquvchi doska oldiga chiqdi va:

– Alisher Navoiydan bayt keltirsam maylimi? – dedi dadillik bilan.

– Albatta, agar Navoiy  aytmoqchi boʻlgan fikr maʼnosini uqqan boʻlsang, senga hoziroq “5” baho qoʻyaman.

Har kishikim, topsa davron ichra johu eʼtibor,

Kim aning zotida bedodu sitam boʻlgʻay qiligʻ.

Yaxshiligʻ gar qilmasa, bori yomonligʻ qilmasa,

Kim yomonligʻ qilmasa, qilgʻonga bordur yaxshiligʻ.

– Alisher Navoiy bu qitʼasida insonning elda eʼtibor topmogʻi uning xulqidandir, demoqda.Agar yaxshilik qilmasa, oʻz xulqi, qiligʻi oʻziga jabr-sitam keltiradi, yomonlikdan yiroq  boʻlib, yaxshilik  yoʻlini tutsa, insonlarga qilgan yaxshi amallari miqdoricha yaxshilik koʻradi, demoqda.

– Barakalla! – Oʻqituvchi quvonch bilan oʻquvchisini olqishladi. – Olib kel kundaligingni, men senga “5” baho qoʻyaman!

Oʻquvchi kulimsirab, tortinchoqlik bilan oʻqituvchisidan uzr soʻradi.

– Boya darsda baho olgan edim, kundaligimda...

– Baribir, olib kelaver, men oʻz vaʼdamni bajaraman, – dedi  oʻqituvchi mamnun.

U kundalikni ochib, shu kungi darslarning barchasidan oʻquvchisining “aʼlo” baho olganini koʻrdi.

G.Matmurodova oʻquvchisining kundalik reyting daftariga noodatiy tarzda, “5” baho yoniga yana bir “5” raqamini  yozib qoʻydi va oʻquvchining “5”lari 7 ta boʻldi.

Bu oʻquvchi keyinchalik taniqli davlat va jamoat arbobi boʻlib yetishgan Rajapboy Yoʻldashev edi...

Endigina institutni tugatib, soʻlim Doʻrman qishlogʻidagi 20-maktabda ilk pedagogik faoliyatini boshlagan G.Matmurodova salkam 40-yil davomida qilichboylik yoshlarga ona tili va adabiyot fanidan dars berdi, hamkasbi Adilboy Rajabov bilan turmush qurdi. Tarix fani oʻqituvchisi boʻlgan Adilboy Rajabov, garchi boshqa maktabda ishlasa-da, Gulchehraxonning oʻquvchilarini tanir, “Yoʻldosh ogʻaning oʻgʻli Rajapboy – oʻsadigan bola”, deb qoʻyardi baʼzan oilaviy suhbatlarda.

Rajapboy Yoʻldashev haqiqatan ham “oʻsdi”. Oddiy quruvchi-muhandislikdan yirik davlat va jamoat arbobi darajasiga yetdi.

Amudaryo tuman ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari lavozimida ishlayotgan kezlari edi. Azim Qilichboyning Yuqori qishloq mavzesiga yoʻli tushdi. Yoʻl boʻylab shoshilib ketib  borayotgan ayol koʻziga tanish koʻrindi.

– Ustoz-ku! Gulchehraxon muallim! – U mashinasini taqqa toʻxtatdi. Qattiq tormoz berilganidan ayol choʻchib, mashina tarafga qaradi. Mashinadan oddiy va sipo kiyingan Rajapboy Yoʻldashev tushib kelardi.

Gulcheraxon ustoz quvonch bilan “oʻquvchi”siga quchogʻini ochdi. Hol-ahvol soʻrashganlaridan soʻng, “oʻquvchi” ustozining ishlari, turmush sharoiti bilan qiziqdi.

Rajapboy Yoʻldashev ustozining 10 nafar farzandi borligini bilardi.

– Oʻnta bolaning onasi boʻldim, – dedi koʻzlari yashnab ustozi, – sizlar ham mening bolalarimsiz. Hayotga oʻzi shunaqa, intilaverasan, izlaganingni topganing sari yanada koʻproq narsaga erishish uchun ortga boqmay ketaverasan.

G.Matmurodova olis yillar qatida qolgan adabiyot darsini esladi:

– “Kim yomonligʻ qilmasa, qilgʻonga bordir yaxshiligʻ”. Esingdami, oʻshanda senga qoʻshaloq “5” baho qoʻygan edim. Ishonchni oqlading, rahmat senga.

Rajapboy Yoʻldashev qarshisida turgan onasiday hokisor, samimiy va mehribon, hech qachon oʻzgarmaydigan, baʼzilarga oʻxshab shamolning esishiga qarab ish tutmaydigan ustozi G.Matmurodovaga mehr bilan boqdi. Oʻn nafar oʻgʻil-qizni tarbiyalayotgan va hamon taʼlim-tarbiya sohasidan koʻnglini, maktabdan oyogʻini uzmagan ustozini shu kuni uyiga eltib qoʻydi. Ustoziga hech narsa demadi-yu, ertasiga ishxonasiga keliboq, xodimasiga ustozining hujjatlarini taxlab berishni buyurdi.

Oʻshanda 1984-yil edi. G.Matmurodovaga sobiq Ittifoq davrida koʻp bolali onalar uchun taʼsis etilgan “Qahramon ona” unvoni va “Moskvich” rusumli avtomobilni mukofotga berishdi...

Gulchehra momo umr yoʻldoshi, Adilboy ogʻa Rajabov bilan 5 oʻgʻil, 5 qizni el-yurtga munosib farzandlar qilib voyaga yetkazishdi, kasb-korli qilishdi. Oʻgʻillarining biri ichki ishlar xodimi sifatida el-yurt osoyishtaligini saqlashga xizmat qilib, nafaqaga chiqqan boʻlsa, boshqalari tadbirkor dehqon, sohibkor bogʻbon, qizlari ham biri-biridan oqila, serfarzand oila bekalari.

Kelinlarini koʻrsangiz, odob-u ikromidan koʻnglingiz yashnaydi. Bugun bu katta xonadondan azim Qilichboyning toʻrt tarafiga ildiz qoʻygan, misli navnihol kabi unib-oʻsayotgan farzandlar, nevara-yu chevaralarning oʻz uy-koʻshklari – obod oila qoʻrgʻonlari fayzga toʻla. 80 yoshni qoralagan Gulchehraxon momoning nevara-yu chevaralari bir yigʻilib kelishsa, Alloh rahmat qilsin, Adilboy ogʻa bilan momomiz bunyod etgan keng va sarishta, farishtali hovliga sigʻmay ketishadi. 10 nafar farzandining oilalari chamanida ungan 30 nevara, 30 chevaraga kuyovlar-u kelinlarni, nevara kelin-u nevara kuyovlarni ham qoʻshib bola-chaqalarim, deb barmoq bukayotgan momo sanoqda adashib ketadi. Yetmish, sakson raqamlaridan soʻng:

– 100 dan oshgan koʻrinadi. Mayli Allohim koʻp koʻrmasin, – deya duo qiladilar.

Faxriy oʻqituvchi, “Qahramon ona” Gulchehra momo Matmurodova hamon tetik, bardam, xotiralari binoyiday. Bugun Faxriddin oʻgʻlinikida boʻlsa, ertasiga Xayriddinnikida, boshqa kuni yo oʻgʻillari Sharofaddin va Shuhratnikiga yoʻl oladi. Mahallaning toʻy-hashamlarida yoshlarga maslahatgoʻy, nafaqat oʻgʻillari, balki besh nafar qizlarining ham oilalari tinchligi, farovonligi uchun jonfido. Shukurki, farzandlarining barchasi mehnatkash, uyim-joyim, degan aqlli-farosatli.

Gulchehra momo. Oddiy qishloq ayoli. Oddiy oʻqituvchi boʻlib, el-yurtga ilm ziyosi – maʼnaviyat va maʼrifat ulashib yashagan ustoz. Ana shu qilgan ezgu amali bugun oʻzi aytmoqchi, eldan, shogirdlaridan, farzandlari va nevara-chevaralaridan yaxshilik boʻlib qaytayotgan, hamon yaxshilik qilib yashashni kundalik shioriga aylantirib, goʻzal fazilatlari bilan xulqini ziynatlagan hokisor ona. Uning bu hayotdan topgani ham shu – mehnat va aql-idrok bilan bunyod etgan oila saltanati va ayollik baxti. Zero, ana shu baxti uning umriga ziynat baxsh etgan.