IShGA KIRIShDA MEHNAT ShARTNOMASI TUZILADI

Mehnat kodeksining 72-73-moddalariga koʻra, mehnat shartnomasi xodim bilan ish beruvchi oʻrtasida muayyan mutaxassislik, malaka, lavozim boʻyicha ishni ichki mehnat tartibiga boʻysungan holda taraflar kelishuvi, shuningdek, mehnat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari va boshqa normativ hujjatlar bilan belgilangan shartlar asosida haq evaziga bajarish haqidagi kelishuvdir deyilgan. Xodim va ish beruvchi mehnat shartnomasining taraflari boʻlib hisoblanadilar. Mehnat shartnomasini tuzish haqidagi kelishuvdan oldin qoʻshimcha holatlar, yaʼni tanlovdan oʻtish, lavozimga saylanish va boshqalar boʻlishi mumkin. Mehnat shartnomasining mazmuni taraflar kelishuvi boʻyicha, shuningdek, mehnat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari va boshqa normativ hujjatlar bilan belgilanadi.

Mehnat shartnomasi taraflarning kelishuvi bilan belgilanadi. Yaʼni, ish joyi, xodimning mehnat vazifasi — mutaxassisligi, malakasi, u ishlaydigan lavozim, ishning boshlanish kuni, mehnat shartnomasi muayyan muddatga tuzilganda uning amal qilish muddati, mehnat haqi miqdori va mehnatning boshqa shartlari koʻrsatiladi.

Ishga qabul qilish ish beruvchining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi. Buyruq chiqarish uchun xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasi asos boʻladi. Ishga qabul qilish haqidagi buyruq tuzilgan mehnat shartnomasining mazmuniga toʻla muvofiq ravishda chiqariladi.

Buyruq xodimga maʼlum qilinib, tilxat olinadi. Ishga qabul qilish huquqiga ega boʻlgan mansabdor shaxs tomonidan yoki uning ijozati bilan xodimga haqiqatda ishlashga ruxsat etilgan boʻlsa, ishga qabul qilish tegishli ravishda rasmiylashtirilgan yoki rasmiylashtirilmaganligidan qatʼi nazar, ish boshlangan kundan eʼtiboran mehnat shartnomasi tuzilgan deb hisoblanadi.

Shuningdek, MKning 84-moddasiga koʻra, mehnat shartnomasi xodimning topshirilayotgan ishga layoqatliligini tekshirib koʻrish, xodim mehnat shartnomasida shartlashilgan ishni davom ettirishning maqsadga muvofiqligi haqida bir qarorga kelishini aniqlash maqsadlarida dastlabki sinov sharti bilan tuzilishi mumkin.

Dastlabki sinovni oʻtash haqida mehnat shartnomasida shartlashilgan boʻlishi lozim. Bunday shartlashuv boʻlmagan taqdirda xodim dastlabki sinovsiz ishga qabul qilingan deb hisoblanadi.

Xomilador ayollar, uch yoshga toʻlmagan bolasi bor ayollar, korxona uchun belgilangan minimal ish joylari hisobidan ishga yuborilgan shaxslar, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining hamda oliy oʻquv yurtlarining tegishli taʼlim muassasasini tamomlagan kundan eʼtiboran uch yil ichida birinchi bor ishga kirayotgan bitiruvchilari ishga qabul qilinganda, shuningdek xodimlar bilan olti oygacha muddatga mehnat shartnomasi tuzilib, ishga qabul qilinganda dastlabki sinov belgilanmaydi.

Shunday ekan mehnat shartnomasining oʻzida sinov muddati taraflarning kelishuvi bilan belgilanishi lozim boʻladi.

Davron Pirmanov, “Madad” NNTning Amudaryo tumani huquqiy maslahat byurosi bosh mutaxassisi.