MILLIY KAMSITILISh – yuraklarni ezgan dogʻ edi

Hayot bir tekis emas, hayot gulshanining koʻp oʻydim-chuqurlari bor, azobli tashvishlari bisyor. Ana shu azoblarga chidaganlar, hayot yoʻlining past-u balandlarini vaqtida anglaganlar bu maydonda toblanib-toblanib zulmatlarni yorib, mashaqqatlarni yengib yorugʻlik tomon intilib yashashga oʻzlarida kuch topa oladilar.

Men, avvalo oddiy oʻzbek oilasining farzandi, qolaversa, oʻzbek degan buyuk millatning bir ildizi sifatida umr boʻyi hayot mashaqqatlari va sinovlarini sabot va bardosh bilan yengib yashashga intildim. Oʻtgan asrning 50-60-yillari sobiq ittifoq hududida yoppasiga "ruslashtirish” siyosati avj olgandi. Esimda, oʻrta maktabda Abu Ali Ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy, Al-Xorazmiy, Amir Temur, Zahiriddin Muhammad Bobur, Ulugʻbek kabi buyuk siymolar haqida umuman gapirilmasdi. 7-sinfdan to 10-sinfni tugatgunimizcha "SSSR tarixi”ni oʻqirdik. Adabiyot esa adabiyot emasdi. Bu fanning har bir satrida qizil imperiyaning oxiri puch gʻoyalari nafasi ufurib turardi. Oʻquv yili Lenin darsi bilan boshlanib, "Lenincha yashash va fikrlash” gʻoyasi bilan yakunlanardi.

Oliy oʻquv dargohida tahsil olgan damlarimdan ham, eslasam, faqat qizil shiorlarning nafasi keladi. Milliyligimizga tamoman yot gʻoyalar targʻibotidan charchab ketardik. Achinarli jihati esa oʻquv darsliklarining asosiy qismi rus tilida ekanligi edi. Biz majburiy-ixtiyoriy tarzda rus tilini oʻrganardik. Koʻchalarda, jamoat joylarida institut auditoriyalarida "xalqlar dohiysi”ning tilida gaplashishga majbur edik.

Ayniqsa, 1970-1975-yillarda "ruslashtirish” siyosati shu darajaga borib yetdiki, idora va tashkilotlarda rahbarlik lavozimida ishlovchilar barcha rasmiy ish qogʻozlarini rus tilida yuritishadigan, hisobotlar ruscha boʻlmasa, qabul qilinmaydigan boʻldi.

Esimda: Toshkent qishloq xoʻjalik institutining pillachilik boʻlimini tugatib, avval sovetning kolxozida bosh pillachi-hosilot, keyinchalik tuman pillachilik idorasi boshligʻi lavozimida ishladim. Barcha rasmiy hujjatlarni ruscha tayyorlab, yuqori tashkilotlarga borib alohida suhbatdan oʻtganman, savol-javoblarning barchasi rus tilida boʻlgan.

Rayqoʻmning 1-kotibi, kolxoz raislari, barcha rahbar xodimlar xalq oldida hisobot maʼruzalarini rus tilida oʻqirdilar. Tushungan – tushunardi, tushunmagan – hisobot yigʻilishlariga shunchaki kelib-ketardi. Bularning barchasi, endi oʻylab qarasam, millatimizning shaʼnini, izzat-nafsini yerga urish, oʻzbek oilasida tugʻilgan har bir insonning maʼnan barkamol shaxs sifatida shakllanishiga toʻsqinlik qilish va kamsitishdan boshqa narsa emas ekan. Dunyo tamadduniga ilm-zakovatda tengsiz buyuk tarixiy shaxslarni yetkazib bergan, barcha sohalar boʻyicha ilm-irfon sari ulugʻvor yoʻllar ochgan oʻzbek millatini yer yuzidan sidirib tashlab, Oʻzbekistonday azim mamlakatni butunlay oʻz zaminidan uzib, ruslashtirib yuborishga intilgan qora kuchlarning ildiziga bolta urildi. Asriy orzu-armonlar ushaldi. Davlatimiz mustaqil, el-yurt obod, farovon, tinch-osoyishta. Bu ulugʻ neʼmatning qadriga yetaylik, azizlar!

Shukurjon PIRIMBETOVA,

mehnat faxriysi.

(Foto - http://www.parliament.gov.uz)