QARGʻISh

Roʻzimat aka ertalab xotinining ovozidan uygʻonib ketdi. Istar-istamas derazaning pardasini koʻtarib hovliga qaradi. Xotini Gulnora opaning ovozi tovuqxonadan kelayotganini eshitgan Roʻzimat aka havotirlanib, tovuqxonaga yugurdi. U yerda Gulnora opa diy-diyo qilib oʻtirar edi:

– Shoʻrim qurib qoldi, qurib qoldi! 2 ta chipor tovuq yoʻq. Eshityapsizmi, yoʻq!

– Nimalar deyapsan? Nega yoʻq boʻladi? Qayerga yoʻqoladi? – dedi Roʻzimat aka.

– Tuxum olgani kirgandim. Koʻzimga kamdek koʻrindi. Yaxshilab qarasam, 2 tasi yoʻq, – dedi yigʻlamoqdan beri boʻlib Gulnora opa.

– Kecha qamaganingda hammasi bormidi?

– Yoʻq, kecha oʻgʻlingiz qamagandi.

– Shodmon! – oʻgʻlini chaqirdi Roʻzimat aka.

– Labbay, dada!

– Kecha qamaganingda 2 ta chipor tovuq ham bormidi?

– Bilmasam... eʼtibor bermabman.

Roʻzimat aka oʻylanib qoldi. Bir narsa esiga tushgandek, yugurib chiqib ketdi. Toʻgʻri yon qoʻshnisi Risolat opaning hovlisiga kirdi va baqirdi:

– Risolaaat! Qani, oʻsha mushuging? Qani deyapman? Oʻldiraman uni!

Risolat opa qoʻlida xamir yuqi bilan ichkaridan chiqib keldi.

– Assalomu alaykum, keling qoʻshni, tinchlikmi?

– Tinchlikmas, anavi oʻgʻri, ochofat mushugingni ber menga, oʻldiraman uni! Qani u?

– Voy oʻlmasam! Mosh nima qilibdi?

– Tovuqlarimni oʻgʻirlabdi oʻsha Moshing.

– Yoʻq, Moshning bunaqa odati yoʻq.

– Oʻshandan boshqa kim ham qilardi, – deb Roʻzimat aka hovlini koʻzdan kechirib chiqdi. Hovli chekkasida Mosh bolalarini emizib yotardi. Roʻzimat aka borib mushukning boʻynidan gʻijimlab ushladi. Joni ogʻrigan mushuk tipirchilay boshladi. Bolalari esa “onamizga tegma” degandek miyovlay boshlashdi. Risolat opa Roʻzimat akaning qoʻliga yopishdi.

– Qoʻyib yuboring! Nima qilmoqchisiz?

– Kunini koʻrsataman, – dedi oʻzini bosa olmay Roʻzimat aka.

– Rahmingiz kelsin. Axir bolalari bor-ku! – Ayolning yolvorishlariga qaramay Roʻzimat aka mushukni olib uyiga ketdi. Eshikdan hovlisiga kirganida iti Olapar yaltoqlik qilib, oyoqlariga surkalgan edi, jerkib berdi:

– Tur-ye! Oʻzi bitta sen kamsan!

Mushuk hamon tipirchilardi. Roʻzimat aka omborxonaga kirib, oʻrtacha kattalikdagi qopni olib, mushukni soldi. Mushuk miyovlab, battar tipirchilay boshladi. Roʻzimat akaning koʻzi qonga toʻldi.

– Mana senga! Mana! – dedi-yu, qopni devorga bir necha marta urdi. Mushuk tinchib qoldi. Xotini Gulnora opaning hay-haylashiga ham qaramay qopni koʻtarib chiqib ketdi. U toʻgʻri anhorga bordi va qopni  suvga irgʻitib yubordi-da, orqasiga qaramay ketdi. Risolat opa bundan juda qattiq ranjidi.

... Oradan kunlar oʻtdi. Bir kuni kichik oʻgʻil Shodmon maktabga ketib qaytib kelmadi. Surishtirishsa, oʻsha kuni maktabga ham bormagan. Butun qishloqni agʻdar-toʻntar qilishdi. Hammadan surishtirildi. Lekin daragi siqmadi.

U endi 3-sinfga qadam  qoʻygandi. Roʻzimat aka va Gulnora opaning boʻlari boʻldi. Toʻrtinchi kun Shodmonning murdasi anhordan topildi. Ota-onasi aqldan ozishdi. Hammani bir savol qiynardi: qanday qilib?!

Aniqlanishicha, oʻsha kuni Shodmon avtohalokatga uchragan. Uni urib yuborgan haydovchi qoʻrqib ketgan va shifoxonaga olib borish oʻrniga Shodmonni qopga solgan-u, anhorga tashlagan.

Janozada Gulnora opa Risolat opaning yoqasiga yopishdi.

– Sen! Sen qargʻagansan! Sen! Bitta mushuk uchun qargʻagansan bizni! Sen oʻgʻlimni juvonmarg qilding! Sen sababchisan!

Odamlar ularni zoʻrgʻa ajratib olishdi. Ularni qargʻish emas, yetim mushukchalarning uvoli tutgan edi.

Olaparning inida esa bir uyum tovuq patlari yotardi...

Iqboloy  RAHIMOVA,

1-sonli maktab oʻquvchisi.