Aziz va qadrli ayyom

Uygʻonish va yasharish fasli boʻlgan bahor boshqa fasllardan nimasi bilan ajralib turishini bilasizmi? Albatta, bayramlari bilan. Bahorning dastlabki oyi mart kirib kelishi bilan Xalqaro xotin-qizlar kuni boʻlmish 8-mart bayram qilinadi.

Mart oyining oʻrtalariga kelib bahor faslining guli boʻlmish Navroʻz eshik qoqadi. Bu bayram yurtimizning har bir chekkasida, har bir goʻshasida sogʻinch-la nishonlanadi.

Navroʻz - nafaqat yurtimizning, balki Sharq xalqlarining ham bayrami boʻlib, 21-mart kuni kecha va kunduz tenglashgan kun - yangi yil sifatida qadrlanadi.

Navroʻz juda qadimiy bayramdir. Navroʻz haqida koʻplab allomalarimiz oʻz asarlarida yozib qoldirganlar. Jumladan, Abu Rayhon Beruniyning "Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar”, Umar Hayyomning "Navroʻznoma”, Abulqosim Firdavsiyning "Shohnoma” asarlarida Navroʻz va uning paydo boʻlish tarixi, u bilan bogʻliq urf-odatlar tasvirlangan.

Mutafakkirlar nazdidaNavroʻz bayramining paydo boʻlishi shoh Jamshid humronlik qilgan davr bilan bogʻliqdir. Abu Rayhon Beruniyning maʼlumotiga koʻra, Jamshid podshoh boʻlgach, maʼjusiylar dinini yangiladi va bu ish qilingan kun – Navroʻz – Yangi yil deb ataldi.

Demak, Navroʻz bayrami toʻrt ming yillik tarixga ega va qadimdan tabiat uygʻonishi bilan bogʻliq marosim sifatida bayram qilinadi.

Xalqimizning axloqiy-maʼnaviy qadriyatlari mujassam boʻlgan, ezgu niyatlar bilan tantana qilinadigan baxt va bahor bayrami Navroʻz qancha-qancha zamon boʻronlaridan omon oʻtdi. Masalan, Oʻrta Osiyo xalqlarining milliy qiyofasini yoʻq qilib, ularni yagona, sunʼiy "Sovet xalqi” degan nom ostida birlashtirmoqchi boʻlgan sobiq shoʻro tuzumi mana shu qadimiy bayramga ham qattiq hujum qilib koʻrgan. Oʻtgan asarning 80-yillarida oʻzining tanazzul pallasiga kirgan kommunistlar partiyasi Navroʻzni yomonotliq qilib, uni xalq yodidan chiqarish harakatiga tushdi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov xalqqa va uning maʼnaviyatiga qarshi qaratilgan bu xurujlarga dadil qarshi chiqib, Navroʻzni umumxalq bayrami sifatida keng nishonlash lozimligini qatʼiy aytganidan keyin bu koʻhna bayramning ikkinchi umri boshlandi.

Demak, biz shuni aytishimiz mumkinki, yurakka, qalbga singgan his-tuygʻularni hech nima tortib ololmaydi, ayniqsa, Navroʻzga boʻlgan tuygʻuni.

Navroʻzga boʻlgan tuygʻular koʻp, shu bilan bir qatorda nishonlashning oʻziga xos tomonlari mavjud boʻlib, ular davrlar oʻtishi bilan shaklan va mazmunan boyib, takomillashib kelmoqda.

Masalan, qadimdan Navroʻz munosabati bilan mamlakatlararo urushlar toʻxtatilgan, urushayotgan davlatlar sulh tuzgan. Oilalar va odamlar oʻrtasidagi gina-kuduratlar bir chetga surilib, ota-ona, qarindosh-urugʻlar, keksalar, betoblar sovgʻa-salom bilan yoʻqlangan. Shu kuni ohorli kiyimlar kiyilgan, turli-tuman Navroʻz taomlari tayyorlangan, hamma yoq supurib-sidirilgan, katta-katta maydonlarda sayillar, ayniqsa, sumalak sayillari tashkil etilgan.

Sumalak yaxshi niyatlar bilan har bir oilaga taqsimlanadi. Undan tashqari, bemorlar, nogironlar, yolgʻiz qariyalar sumalak bilan yoʻqlanadi.

Shuningdek, bu bayramda xalq ogʻzaki ijodiyoti namunalarini, yaʼni maqol, lapar, sheʼr, matal, latifa, ertak, aytish boʻyicha tanlov musobaqalari uyushtiriladi. Yana shuni ham aytish lozimki, Navroʻz bayramlarida har xil oʻyinlar, jumladan dorbozlar bellashuvi, polvonlarning choʻqqiga chiqish mashqlari ham yoʻq emas. Xalqimizda koʻp tarqalgan bellashuvlardan biri bu varrak uchirishdir. Unda xohlagan inson bellashishi mumkin.

Bu bayramning sevimliligi shundaki, Navroʻzda dehqonlar yerga urugʻ sochadilar, yangi dehqonchilik yili boshlanadi.

Mustaqillikdan soʻng Navroʻz bayramini xalqimiz bilan birga chet ellik mehmonlar ham sevib nishonlaydigan boʻlishdi. Bu umumxalq bayrami barcha uchun aziz va qadrli ayyomga aylandi.

Shahnoza BOLTABOYeVA,

26-sonli maktabning 8^bsinf oʻquvchisi.

"Eng yaxshi insho" tanlovi gʻolibi.