Fermer dalasida chet el traktorlari

Tumanimiz fermer xoʻjaliklari keyingi yillarda paxtachilik sohasida koʻpgina muvaffaqiyatlarga erishmoqdalar. Bunda albatta, fermer xoʻjaliklarining texnika bilan yetarli darajada taʼminlangani muhim ahamiyat kasb etmoqda. «Texnika dehqonning qoʻl-qanoti», deganlaridek tumanimiz fermer xoʻjaliklari bank krediti va lizing asosida rejali ravishda qishloq xoʻjaligi texnikalari bilan taʼminlanib kelinmoqda. Aytish joizki, 2002 yildan shu kungacha 1119 ta qishloq xoʻjaligi texnikalari va mexanizmlari olib kelindi. Yuqori unumli haydov traktorlaridan 13 ta ORION-630, 8 ta MX-140, 8 ta MX-135 va 6 dona TS-60/70,  zanjirli surim traktorlaridan 71 ta VT-150 D, 32 ta YTO, 450 ta TTZ-80-11 rusumli chopiq va 42 dona yuk tashish traktorlari shular jumlasidandir. Shuningdek, qoʻsh qatorli seyalkalar, kultivatorlar, purkagichlar va traktor tirkamalar ham olib kelinmoqda.

Ayniqsa, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013-yil  7-maydagi «Qishloq xoʻjaligi uchun zanjirli traktorlarni sotib olish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi 121-sonli qarori ijrosini taʼminlash boʻyicha tumanimizda koʻpgina ishlar amalga oshirildi.

Jumladan, tumanimiz fermer xoʻjaliklariga Xitoy xalq respublikasida ishlab chiqarilgan  YTO rusumli surim traktori olib kelinishi yoʻlga qoʻyildi. Bu traktorning afzallik tomonlari shundaki, buldozer qurilmasi boʻlganligi sababli yerlarni haydash bilan bir qatorda chellarni tekislash, dala chetlarini toʻgʻrilash, chel olish va yerlarni chizellash ishlarini olib borishda juda qulay. Bu traktorlarning tumanimiz fermer xoʻjaliklariga 2008-2013-yillarda 32 donasi olib kelinib, ulardan muvaffaqiyatli foydalanib kelinmoqda. 2008-yilda 3 dona, 2010-2012-yillarda 10 dona olib kelingan boʻlsa, 2013-yilda 19 ta fermer xoʻjaliklari shunday traktorlar sotib olishga musharraf boʻldilar.

Kuzgi, bahorgi shudgor qilish mavsumida ishtirok etadigan texnikalar parkini modernizatsiya qilish, qishloq xoʻjaligi sohasini jahon talablariga javob beradigan zamonaviy zanjirli haydov traktorlari bilan taʼminlash, fermer xoʻjaliklari texnikalariga koʻrsatiladigan servis xizmatlarining turlari va sifatini oshirish maqsadida yil boshida tumanimizda ixtisoslashgan mintaqaviy texnik xizmat koʻrsatish markazi - «Amudaryo ta’mirlash servis» MChJ  ish boshladi.

Tumanimizning geografik joylashgan oʻrni, yaratiladigan sharoitlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi va Xorazm viloyati tumanlari xoʻjaliklarida mavjud YTO C 1302 rusumli haydov traktorlariga texnik xizmat koʻrsatish uchun  juda qulay va bu xizmat turini rivojlantirish imkoniyatlari mavjud. Bunda masʼuliyati cheklangan jamiyat shaklidagi «Davr mashlizing» qoʻshma korxonasi bosh direktori Yuy Fuch Jen, bosh direktor oʻrinbosari Muhamedov Shuhrat Muhamedovich va korxona bosh mutaxassisi Azimov Sherxon Azimovichlarning xizmatlari katta boʻldi.

Olib kelingan surim traktori haydovchilarining malakasini oshirish uchun «Amudaryo ta’mirlash servis» MChJ korxonasida shu yil yanvar oyida oʻqishlar tashkil qilindi. YTO traktorlari mavjud boʻlgan 32 ta fermer xoʻjaligi rahbarlari va traktor operatorlari ishtirokida "Taʼlim toʻgʻrisida”gi Qonunga asosan chet elda ishlab chiqarilgan texnikalarga servis xizmati koʻrsatish va tuzatish, tayyorlash, ularni qayta taʼmirlash, texnika vositalaridan foydalanish samaradorligini oshirish boʻyicha maʼruzalar tinglandi.  Traktorlarni mavsumga tayyorlash va traktorni ishga tushirishdan oldin motor moyini, radiatordagi antifrizini, gidravlika moyini, uzatmalar qutisi moylarini, elektr jihozlarini, yurish qismlarini koʻzdan kechirish, keyinchalik dvigatellarni ishga tushirish boʻyicha amaliy mashgʻulotlar oʻtkazildi. Shuningdek, alohida agregatli gidravlik tizim va osma mexanizmlarning tuzilishi va ularga texnik servis xizmat koʻrsatish tartibi haqida maʼruzalar qilindi. YTO C 1302 rusumli haydov traktorlarini qishloq xoʻjaligi ishlarini bajarishga tayyorlash, traktorga qishloq xoʻjalik agregatlari oʻrnatish qoidalari va texnik talablari, boshqaruv tizimlari va ularni ishlatish, oʻlchov-nazorat asboblari bilan tanishish va ulardagi maʼlumotlarni tahlil qilish boʻyicha amaliy mashgʻulotlar oʻtkazildi.

«Amudaryo Agrotexservis» MTP MChJ bosh muhandisi Akrom Atamuratovning traktorning elektr jihozlaridan foydalanish, tok manbalari sxemalari va tuzilishi, elektr jihozlarini izolyatsiyalash va ularga servis xizmati koʻrsatish davriyligi haqidagi,  "Namuna” MMTP bosh muhandisi Xidirboy Sobirovning traktorlarning dvigatellarini ishlatish, import dvigatellar, agregat va qismlarida diagnostika-sinash ishlarini bajarishda zarur asboblardan toʻgʻri foydalanish, moylash va sovutish sistemasi, moy nasosi, moy sovutgich va filtrlari, suv nasosi, termostatdan  foydalanish, dvigatel sistemalariga texnik xizmat koʻrsatish hamda ularni qizishdan saqlash toʻgʻrisidagi maʼruzalari tinglandi.

Tuman Davlat texnika nazorati inspektori Shuhrat Xalillayev mehnat muhofazasini taʼminlash, import qishloq xoʻjalik texnikalarini ishlatishda inson hayotini muhofaza qilish va yongʻinga qarshi kurash chora-tadbirlari haqida tushunchalar berdi.

Traktor operatorlari ham oʻqitish jarayonida faol ishtirok qilib, oʻzlarining hayotiy tajribalari bilan oʻrtoqlashdilar. Traktorni ishlatishda qoʻl keladigan usullarni oʻquv ishtirokchilari bilan baham koʻrdilar. Tumanimizning yetakchi mutaxassislariga koʻplab savollar berildi va tegishli javoblar olindi.

Amalga oshirilayotgan bu kabi ishlar kelgusida qishloq xoʻjaligini yuqori unumli texnikalar bilan taʼminlash orqali hosildorlikni oshirib, iqtisodiyotimiz rivojiga hissa qoʻshadi.

I.Fayzullayev,

 tuman qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimining mexanizatsiya boʻyicha bosh mutaxassisi.