MEʼYoR BOR JOYDA OSOYIŞTALIK BÖLADI

 "Ota-ona doği - meros, farzand doği - tiği olmos” - deb bejiz aytişmaydi halqimiz. Öşa paytgaça xastalik nimaligini bilmagan Tursunboy aka öğli Anvarning ölimidan söng qon bosimi oşadigan bölib qoldi. Uning hayotdan orzu-umidlari köp edi. Nevaralarining orzu-havasini körişni xohlar edi. 2012-yilning dekabrida öğlidan ajrab qoliş.... unday judolikka çidaş mumkin emas. Keçalari tong otgunça yiğlab çiqqan paytlari bölgan, lekin hammasiga bardoş berdi, çunki qolgan farzandlariga otalik mehrini berişi lozim edi.

Tursunboy aka Mehribon opa bilan öğli Anvar voyaga yetib, özlariga qöl-qanot bölganidan mamnun edilar.  Afsuski, ularning quvonçi uzoqqa çözilmadi. 2012-yilning dekabr oyining odatiy kunlaridan birida Anvar dösti Murodning uylaniş töyiga borib quvonçda "şayton suvi”dan döstlari Sattor va Toliblar bilan içgan böldi. Tuş payti örtoqlari bilan odatiy töy saylida böldi, biroq sayldan qaytişda u maşina tezligini meʼyoridan oşirib, boşqaruvni yöqotişi natijasida katta tezlikda pastga, yöl çetidagi beton ustuniga urilib, yöl yoqasidagi pastlikka quladi. Avtomaşina metan gazi bilan yurişga jihozlangani  uçun maşinaga öt ketadi. Majaqlangan va alanga içida qolgan maşinadan Anvar va uning örtoqlarini şu yaqindagi odamlar, qutqarib olib, kasalxonaga jönatişdi. Biroq, olovdan kuyiş jarohatidan Anvar kasalxonada vafot qildi, qolganlari esa har xil darajadagi tan jarohati oldilar. Holat yuzasidan tegişli çoralar körildi.

Bunday holatlarning oldini oliş, tartibga soliş, töy-haşamlar oilaviy tantanalarni ötkazişda aholi tinçligini saqlaş maqsadida Özbekiston Respublikasi Prezidentining 1998-yil 28-oktyabrdagi Farmoni va tuman hokimining 2010-yil 6-yanvardagi «Tumanda aholi tinçligini saqlaş, töy, maʼraka, oilaviy tadbirlar va boşqa marosimlarni ötkazişni tartibga soliş töğrisida»gi Farmoyişi qabul qilingan bölib, uşbu hujjatlarda töy, maʼraka, oilaviy tantana va boşqa marosimlarni tartibli, ixçam, zamonaviy, ortiqça dab-dababozliksiz ötkaziş zarurligi taʼkidlangan. Tuman hokimining yuqoridagi Farmoyişida yöl harakati xavfsizligi talablariga rioya etiş maqsadida nikoh töylarida kuyov va kelin tarafidan ikkitadan, jami 4 ta yengil maşina qatnaşişi belgilab qöyilgan. Lekin ayrim töylarda bu talablarga rioya qilmaslik, kelin-kuyov tarafidan qatnaşayotgan yengil maşinalarning belgilanganidan ortiq bölişi, ularning yöllarda harakat xavfsizligiga tahdid solib, guruh bölib harakat qiliş holatlari uçrab turadi. Bu harakatlar yöllarda yöl transport hodisalarining sodir etilişiga, şu bilan bir qatorda odamlarning tan jarohati olişlari va boşqa oğir oqibatlarga olib kelişiga sabab bölmoqda.

Özbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik töğrisidagi Kodeksining  29-moddasida  bunday huquqbuzarliklar uçun maʼmuriy javobgarlik belgilangan. Uşbu moddada mototsikllar va boşqa transport vositalari xaydovçilarining yöllarda yöl harakati xavfsizligiga tahdid soluvçi yoki avtohalokatlarni keltirib çiqaruvçi guruh bölib harakatlaniş eng kam iş haqining bir baravaridan uç baravarigaça miqdorda jarima solişga sabab bölişi, xuddi şunday huquqbuzarlik maʼmuriy jazo köllanilganidan keyin bir yil davomida takror sodir etilgan bölsa, eng kam iş haqining uç baravaridan beş baravarigaça miqdorda jarima solişga yoki transport vositasini boşqariş huquqidan olti oydan bir yilgaça muddatga mahrum etişga sabab bölişi belgilangan. Tuman IIB yöl harakati xavfsizligi bölinmasi tomonidan 2012-yil davomida ötkazilgan tadbirlar davomida bir qator yuqoridagi körinişdagi huquqbuzarliklar aniqlangan. Masalan:

A.Temur nomli ovulda yaşovçi fuqaro Agatayev Ğafurning, "Tiko” rusumli, davlat raqam belgisi 95 V794 AA maşinasida, "Örta kalʼa” ovulida yaşovçi fuqaro Nurimbetov Ikromning "Neksiya” rusumli davlat raqam belgisi 95 V 544 VA maşinasida, "Çoykul” ovulida yaşovçi fuqaro Yöldoşev Alişerning "Epika” rusumli, davlat raqam belgisi 95 M 696 VA maşinasida, Manğit şahrida yaşovçi fuqaro Xöjamberganov Zafarning "Matiz” rusumli, davlat raqam belgisi 95Q 687 SA maşinasida,  Xitoy ovulida yaşovçi fuqaro Muratboyev Rustamning "Damas” rusumli, davlat  raqam belgisi 95 A 914 SA maşinasi va  Xitoy ovulida yaşovçi fuqaro Yöldoşev Mahmudning "Neksiya” rusumli, davlat raqam belgisi 95L378 AA maşinasida töy sayliga Farmoyişda körsatilganidek mahalla va ovul fuqarolar yiğinlari raislarining ruhsatnomasisiz çiqqanligi, harakat xavfsizligiga tahdid solib, guruh bölib harakatlanganligi sababli ularning har biriga Özbekiston Respublikasi MJtKning 129-moddasi, 1-qismi asosida maʼmuriy çora qöllanildi.

Lekin kezi kelganda şuni alohida taʼkidlaşni istardikki, yöl harakati qoidasiga rioya etiş – osoyişta, soğlom hayot keçiriş mezonlaridan biri. Qolaversa, töylardagi tartibsizliklar oqibatida yuz berayotgan avlohalokatlar oqibatida yoş umrlar xazon bölmoqda. Şu bois, har bir yurtdoşimizga, har qanday  işda meʼyorga, örtamiyonalikka amal qilaylik har bir kunimiz tinç va osoyişta ötişi uçun özimiz masʼul ekanligimizni unutmaylik, deymiz. 

Ğ.USMONOV,

tuman IIB huzuridagi avtomototransport vositalarining texnik holati,  ulardan foydalaniş qoida va meʼyorlariga amal qilişni nazorat etiş bölinmasi boşliği, podpolkovnik.